350 : 
dentes, ginginas comprimit ac roborat, tra- 
hit pituitam , (edacQue dolores, fi aquà, cui 
| intrita ic, locus colluatur : tumores praeter 
naturam maturat G rumpit, conceptio- 
nem procurat, viceribufQue oris, & quibuf 
uis alijs medetur.Duse funt eius fpecies radi- 
cis,altera veró magisin rubrum vergit,cüm 
vtraque rubrefcat , (ed eifdem viribus. Sunt 
qui afferant , cum chillituffi conferre, & 
vrinas elicere bilem veró per fe expurgare; 
quod nifi compreffione contingat , qui fic- 
 qrpoffit, non video , cüm viribus conltet 
valdé adftringentibus. Nafciturin frigidis 
ac calidis regionibus , qualis elt Mexicen- 
fis, & Quauhnahuacenfibus montanis ac 
campeftribus locis; nec defunt qui tlaya- 
pato vocent.. | ! 
^CAPVT XXXV. 
De apitzalpatli zzomtololotli. 
obesse tzontololotli, feu taedicae 
mentum adftringens , capillos habens 
retundos, quam Malinalcenfes, apud quos 
' nafcitur , quoniam glutinofa eft ; cacaltzin 
vocant, radices furculofas fundit, 8 ex eis 
caules tenues & hirfütos , teretefQue , folia 
numerofa ferrata, obrotunda,vnde nomen, 
& balloti fimilia, fed tàmen maiora, afpe- 
ra, hirfuta , atque cinerea ; flores pallentes 
inextremis caulibus, chryfanthemo fimi- 
les, mediocres, ac multos aceruatim conge- 
flos. Radix eftgufin odora aliquantulüm, 
Acris, calidzeQue ac ficca; ordine feré tertio 
temperiei , glutinofa , nec omnino expers 
amaritudinis , ac fapore aliquantulüm refi- 
nofo. Radix in farinam redacta, ac terebin- 
thinz permixta , admotaQue , genuum fri- 
gus pellit; ac fedat dolorem; &,fi imbecilla 
ob nimium laborem fint, corroborar atque 
confirmat, Ius veró deco&z firmat dentes, 
adítringit gingiuas, opitulatur dyfenteticis, 
vteri ac renum laxitati ; perfractis & paffis 
laffitudinem.MexicaniRegesac viri prima- 
tij intró fumere «quondam confueuerant 
cortices leuigatos,ex aquà femuncie menfu- 
rà àludo batei,quod nos vocamus pil, vt à 
morbis qui vehementes laffitudines fequi 
folent ,fefe tuerentur. Prouenit autem in 
collibus regionum ealidarum; 
CAPVT XXXVL 
De. axixpatliocyimoide, [eu medicamento 
euacante 'Primamyocymi folijs conflaute, 
IOANNIS EVSEBII NIEREMBERGII 
minora, & aliquantulüm vndulata. Flore — 
purpureü & exilem;circa fingulos foliorum 
exortus. Semen initio album;pofteà nigrá, 
modicumque & oblongis vafculis conten- 
cu m.Radix,cuius eft przcipuusin medicinà 
vfus,nullüinfignem faporem prz fe fert,aut 
nonnihil dulcem & falitiofum,frigefaciétids 
& humidà naturà conftat. Eadé drachma 
vnius menfura epota ex aperienti quopiam 
liquore, autex aquá fontanà , vrinam ciet, 
repesemundar,extinguitQue renum & ve- 
fica ardorem : cacaoat] veró permixta, al- 
uum leuiter foluit. Nafcitur in collibus auc 
montium verrucis. in 
GAPVT XXVII 
De axixpatli coztic, feu pallida... qe 
//: ipd iR bong alij amamaxtla, 
M oxylapatli lacuftris eft fpecies , quáuis 
fint qui axixapatlicoztic ab amamaxtlá di- 
ftinguát. Radix,aue fürculofa eftjadmodum 
pallefcit, vnde nomen habet , & ab illàrha- 
barbari vocati Monachorü non eft formi, 
colore & expurgantibus viribus diffimilis, 
quamuis tenuier,& furculofa. Vriná egregie 
euocat;trita ac fumpta bilem purgat. Addi- 
tum huius radicis puluerem aquis portioni- 
bus lichenis equini, ftercoris canis & muris, 
putaminumqQue cuorum,à quibus pulli fin 
extradti,demptis tameu mébranulis;cereum 
eft lapidem renumaut veficz miré frange- | 
re,& fractum e corpore pellere. Nafcitur re- 
gionibustemperatis & frigidis iuxta lentas | 
& Ítagnantes aquas. 
CUM PIU Y x XE 
De axixtlacotl, [on virad diureticd. 
JA. Xixtlacorl, quáalij quapopoltzin, alij 
- A vero yztacxihuitl vocant,caules mirtit 
tenues,teretes, & purpureos, é radice fibrat 
hellebori albi proximz,& in eis folia anclu- | | 
fz fimilia, minora tamen, ferrata, mollia;exi- 
lia;hirfura, & infignia interuenijs fecundum 
longitudinem procedentibus,flores pervni-- 
uerlos fere ramos exilesex albo pallefcen- 
tes, & velut coaceruatos , odoros , acrifque 
faporis. Radix,cuius eft prxcipuus vfus;guftu 
eft odora,tenuium partium;,calida & ficca 
fecundo ordine temperiei. Radicestufz,8c 
applicata trium drachmarum pondere, vri- 
nam mire euocant , epota? veró eius exter- 
gunt meatus ; colico affe&u laborantibus 
fubueniunt , faciei maculas emundant, (ca- 
biem capitum puerorni & vniuerfi quoque ^ 
corporis curant ; febres euocato fudore fi- 
niunt,minuunt fplenem,fedát dolorem, fla- 
t cum coltol & chichicxihuid difcuriunt, | 
j fatie-/ 3 
i : Adices fundit axixpatli ocymoides te- 
&- X nues & candidas;caules exiles, teretes 
'ac fulues:folia ocymi, vnde cognomen, (cd 
x 
vhi 
