^" .. HISTORI& NÀÁTVYRA LIB. XY. 
fatietati medentur;ac diffipant prater natu- 
ram tumores. Et quamquam hzc ita fe ha. 
beant;ab euocando folii vrinam nomen 
eiimpo(uere, aut quiaea eft praecipua ac 
przexcellentior eius dos, aut quia quidam 
ex Indis Medicis, qui vbam tantüm aut al- 
terat facultatem fingularum herbarum fi- 
bi cognitarum norunt , & eam per manus 
traditam ; velut hereditario iüre à rmaiori- 
bus adeoQueà parentibus ipfis etiam Medi- 
cis acceperunt , vrinze folummodoó ciendz 
ferebant auxiliari, & nomine ipfo expreffe- 
ré; quz omnia de reliquis etiam plantis fi- 
mul di&a effe volo. | LEER 
Alia eodem nomine planta elt apud 
Quauhnahuacenfes, caule quadrato; folijs 
faluix crenatis;amaro fapore;purputeis flo- 
ribus circa poftremos caules in fpicarü mo- 
rem compofitis, calidiorisac ficcioristem- 
periei,quam fimiliter aiuntfebribus euocato 
Íudore auxiliari , montofifQue. locis proue- 
nire , & ab hac quam defcripfimus viribus 
parum differre. Prouenit defcripta apud 
*Mexiceníes moritofis etiam faxofií locis. 
CAPVT XXXIX, 
" De apancboloa , feu berbá lymph 
| anfilenti. — 
Adices fundit apancholoa fibris perfi- 
miles, albas,tenues , & aliquantulüm 
capillatas,e quibus oriuntur ftipites quatuor 
-citciter dodrantes longi,exiles, teretes, pur- - 
,purei atque lignofi, folijs ns interualla ob- 
longis falienilve referti : flores item purpu- 
sei,candentélve,prolixi;ac rari vniuerfo fere 
.caulium procur(u.Frigidà ficcaq; &adftrin- 
genti naturà conftat, quamobrem oris vftio- 
nem aut vlceracurat;aqua veró, in quà tufz 
- radicesaliquamdiu maduerint;transfufa per 
colum; atque potata,fluxum alui, fed prz- 
€ipué puerorü coercet , & vtero gerentium 
abortum cohibet, efficaciüs tamen plantz, 
vocatz abeadem gente. cozticpotoneaxo- 
chitl permixta, imuláue intrita & macera- 
ta,quin & alia permulta przíftat auxilia,que 
ad przdictam temperiem. videntür attine- 
,, t€. Prouenit campeftribus locis regionum 
| temperatarum, qualis eft T'evzcocana; vdif- 
» za S SE ANN. : , j 
Que G irriguis locis,à quibus habet nomen. 
CAN V EE ur 
- Deacxoyatic primá, feu berbá [mili 
^ abiéti; d | 
Ds Ri profert acXoyatic pyro paruo: 
- X. formàá. S& magnitudine períimilem; ex 
quà fundit caules tenues ,. teretes & virides, 
rt 
- hoac, parua eft herba,radicem fundens 
351 
& in eis folia tenuia;angufta,& longa,pané 
teretia, & lini quadamtenus timilia; ac per 
interualla fena feprenáve,& flores iuxta fin-- 
gulos foliorum aceruos longiufculos;cocci- 
neos, & paruis quibufdam vafculis conten- 
tos,é quibus acini generantur ciceru m rba« 
gnitudine femine referti. , fapore &^ odore 
ferénullo , frigidagy & humidà temperie. 
Radix in fatinà redacta,fumptaq; opportu- 
né é frigido quopiamliquore, febres foluit. 
inebriare quoq; dicitur. Nafcitur circa mon- 
tes Chianhtlz retzcocanz temperatis locis, 
aut pauló frigidioribus atque humentibus. 
ji df wd odo c Ue OR 
De acxoyatic fecunda. 
A Cxoyatic fecunda ; quam alij vocant 
dachpahuaztic; feu fcopas ;. alij veró 
tlaltocol feu humilem ac vndulatam ,' ob 
contortam radicis formam ;& alij ob exili- 
tatem pipitzahoac aut. yZtacpatii pipitza- 
pia- 
cilem , triplo tamen ipfo caule craffiorem 
contortamque feu conuolutam,atque can- 
dentem ; ex quà prodeunt. cauliculi fpitha- 
mam dülongi, tenue(Que; terni aut quaterni; 
& in eis folia abiegnis fimilia ; vnde przci- 
pnüm eius nomen. Flores in fupremis cau- 
libusin fpicas compofiti;parui & exiles, qui 
principio candentes;in femen demum mu- 
tantur fufci coloris. Radix;cuius eft przci- 
puusin medicinà vfus , paululüm acrem 
prafert faporem , odorem nullum ; eftQue 
calidz & ficcz ordinetertio cemperiei.Ea- 
dem contufa mediocriter ; & é liquore ali- 
quo congruenti curando atfeQtui;matutino 
tempore, atque inani ventriculo, fex obo- 
lorum pondere fumpta ; humores omnes, 
fed maximé pituitam atque bilim, tum per 
faperna tum etiam per. inferna citravllam 
moleftiam aut noxam vacuare folet, atque 
ita hydropicis,cachedticis;afthmaticis;motu 
impeditis, corpus dolentibus;tineamq; pa- 
tientibus,magnopere dicitur conferre. Po- 
teft auté,fiue febriat xger, fiue febre vacet, 
virensradix vel arida, tutius tamen arens, 
pauló minori pondere exhiberi,dum tamen 
vitiati fucci redundent quos vacuare opus 
fit, & cibo, quà die fumitur, ad meridiem 
víque parcátur. Eadem tua refolütaex fo- 
tio humano; & inftillata, morbis oculorura 
medetur , ac difcurit argemata. Clementi 
cxlo prouenit ;aut pauló rigidiore ; quale 
eft Mexicanum. 
