HISTORIE NATYRA LIB XV. 
'CAPVT XLVIL- 
- Deatlicbipincd , [em aqua. gutta. 
f ] : Erba eft atlichipincà paruüla, caulém 
fundens breuem;tenuem ac tenerum, 
e radicibus fimilibus capillis, & in eo folanii/ 
folia piperífve, neruis fecundum longitudi- 
nem procedentibus;mollioratamen & ma- 
gis acuminata:fapore & odoreinfignicaret, 
trigidaque & hamenti conftat natur. Pro- 
pinatur vnciz vnius menfurà; ex aquá fon-- 
tanáà buglofsive ; aduerías cordis affectus; 
quos vehementi ardore laborantes pati fo- 
- lent; (edat enim calorem , arcecanimi deli- 
quium,omnemq; anguftiam & anxietatem 
fugat. Prouenit in calidis Pahuadanenfibus 
circa loca humentia, amplexa cautes; 
MITTERE 
— Deacbiotl, feu medicind timgendo apt4, 
 Chiotl; quam Michtacanenfes cha- 
4 X.cangariqua ; & interdum quoque pà- 
macua nuncupant ; arbor eft magnitudine; 
ftipite; atque omni prorfus formà mali me- 
. dicz; foliis vImeis figur;afperitate & virore 
* 
fimilibus;colore extrinfeco corticis trunci &z 
ramorum fuluo, intrinfeco veróin Viridem 
magis inclinante, & ligno ipfo aculeato & 
candenti, floribus magnis;ftellatis,quinüm 
foliorum & eX albo rubrefcentibus ; & fru: 
&u herinaceis fimili , amygdalarü viridium 
paruarum que formà & magnitudipe , qua- 
tuor modicis diftinda angulis , qui fecun- 
dümlongitudinem difcurrunt.Hi cüm ma- 
turi funt dehifcunt;oftenduntQue intra caui- 
tatem grana quadam acinis vuarum fimi-. 
lia, admodum rubrefcentia , frigida ordine 
tertio , acnonnullam ficcitatem adftrictio- 
nemque participantia. Kegionibus prouenit. 
calidis, locis potis ficcis quàm humidis. 
Indi maximi cltimant hanc arborem;atque 
jdeó eam inxta domicilia ferere confueue- 
ront. Folia fert toto anno, ac fru&um vere 
edit,quo etiam tempore colligi folet. Ma: 
à 4-5 I5. : D * * 
teries vtiliseftigui velut éfilice excitando,fi 
| lignum ligno fricetur: Cortex veró funibus 
texendis, qui funt cannabinis firmiores: ac 
Íemen pi&toribus coccineo colori exprimen- 
do,innatansliquorizqué frigido. INec mi- 
nis vtile medicis:extinguit enim, epotus aut 
admotus, febrientium incendia , opitulatur 
. dyfentericis , repellitquetumores prater na- 
turam;quo fit vt epichematis frigorificis po- 
' - tiopibus, vocatisiulapijs, & quibufuisinfri- 
gidantibus cibarijs & medicamentis mifceri 
» perquam accómodé poffit: Additur femen. 
553 
cacaoat] reftigerij gratia eoro «jendandique ' 
colorisatque faporis.Dentiti dolores à cau- 
sà calidà ortos leuat,corroborat;euocat vri- 
nam , fitim extinguit, atque crociapud ali- 
quas gentes gerit vicem.Excipiunt parando 
pigmento grana iam matura , atque in ea - 
lentem aquam. proijciunt, agitantque con- 
tinenter eodem femper modo; donec totus 
-pene color aquà hereat;permittunt demum 
fübfidere , ac in placentulas efformant eo- 
dem paene modo quo folet anil feu mohui- 
ili parári ex xiuhquilitl; vt cüm opus fit , in 
vfus euocétur.Eft veró ade tenax hoc pig- 
menti genus, vt femel illitum; vix , etti ve- 
hementer extergas , polfit deleri ; vrinzcau- 
tem permixtum, fic indelebile. Adítringit 
nonnihil ; ideoque cum refinà permixtum 
medetur fcàbiei atque.vlceribus , ventricu- 
lum corroborat,fluxum alui cohibet,lac au- 
get;permixrum crultis cacaoatl;quem red- 
ditinnoxium , quacumque menfurà biba- 
tur ; eius fiquidem gratià facilé ac citra fa- 
tietàtis incommodum foletconcoqui,Pro- 
uenit in calidis plagis ; qualis eft Hoitzo: 
cenfis. ! 
CUX pq oSNIPX€E 
De acaxaxan, [eu planta palufiri gy lenta, 
queque fdatun compriimeut ibus ceda£ 
digitzs $ 
V T Erba eftacaxaxan, quam alij tochnaz 
caztli, feu dafypodisauriculam à fo- 
liorum fimilitüdine vocant , iuxta ritos ac 
lacus proneniens; radice longà;& circa geni 
culos fibratà, caule gramineo aut arundina- | 
ceo, & eodem modo geniculis internodijfds 
diftin&o , ac folijs fimilibus potamogeto; 
cuius videtur fpecies;poftremó rubrefcenti- 
bus;floreQue coccineo & paruo. Duas huius 
planta reperias differentias ; viribus forma- 
Que perfimiles, quarum vuraque frigecenti 
humentiQue naturà conftat. Febres fedar; 
ícabiem & dyfenterias curat , animi deli- 
quio fubuenit, pellit vanos timores, & lan- 
guehti cordi opitulatur. Prouenit tempera- 
tis regionibus , autaliquantó calidioribus; 
qualis eft Mexicana ; iuxta paluftria & a- 
quofa loca. | 
edo pay d. foni 
De acaxilotic, [£u maizij culmo; 
 autarundime. 
"A Caxilotic,quam alij cecochitl (eu flo» 
i rem vnicum , alij nextamalxochitl, 
fcu florem frumentiIndici tlaollicà deco&i; 
: |» &g3 alij 
