. HISTORIE MATYVRE LIB. XY. 
feratur; quippe quz adeó fit viuax, vt repo-- 
—fita vbiuis caulefícat , ftipitefque ; nullà 
humoris vi adftipulante; confuefcat fponte 
1 7 
erumpunt ; quibus cum fru&u ac folijs de- 
cidentibus , in.annuos vfus yelli folet radix 
fuà proferre. 
CAPVT. LIV, 
De ayaquicuerano, [in ligod pic. 
JA Yaquicueramo;quam Mexicani;apud 
3L X-quos etià nafcitur , tlacuilol quahuitl, 
fenarborem pi&am , alij veró ocelolqua- 
huitl, feu tigridis arborem vocant,in calidis 
Michuacaneníis prouinciz regionibus co- 
piosé prouenire folet. Arbor eft magna,co: 
3mataque folijs vImeistamgracilioribus,dif- 
colore materie, & qux;przterquam quód 
inaquas coniecta ftatim metgitur , & ima 
petit, operibus inteftinis & torno interpel- 
landisaptiffima eft , longeQue grato odore; 
& aípectu.oleum inde ftillat ftyracem oleis, 
Íeu (uauem vaporem edens;ad omnia reme- 
diorum genera;quibus ftyrax congruit, per- 
quam accommodum: ^| 
OR puq py 
Be atlatzos pillis, feude aquosd berbá 
sz - appensa capillo. ! 
4€ x Vem fruticem;obloca iuxta que nafci- 
MZ cur,& pediculos foliorum quos fimiles 
. 'cap:eolis hinc & inde effundit;atlatrzon pil- 
lin vocantsalij atlatzonpillin xochitl ; id eft 
florem, aclatzonpillin vocare malunt. Duas 
reperies huius plantz differentias;alteram à 
rubro colore rubram , alteram à pauló al- 
bidiore appellarelicet candidam. Radicem 
vtraque craffam;,rubreícentem, ac fibris re- 
fertam fundit,caules lentos , refertos molli 
medullà ficulneis proximos;teretes quatuor 
cubitos longos ;& minimi digiti craffitudi- 
- me.vitis viniferz folia in procurfu caulis hir- 
fata ac rara, florem rubrum, & oblongum,e 
quo fructus generatur ternis capitulis tria - 
pulis conftans, corallorum inftar rubrefcea- 
tibus, ciboidoneis , ac plenis nigro femine. 
Frigida primo ordine videtur;humidaQue & 
faliuosà naturà , & ideó aqua farina radicis 
-ftipititye aliquamdiu infufa ; loco fontanz 
aut flauialisepota ab his qui Buxum ventris 
| patiuntur;aut quemuis alium à causá calidà 
ortum: morbum;brepicurat. Vrinz ardoti 
- & retentioni medetur , nec non & oculo- 
rum inflammatrionibus. "Temperato aut 
pauló cabdiore cxlo gaudet , quale eft 
Mexicanum, & T'etzcoquenfe, vliginofoá; 
& cámpettri folo. Auguíto menfe flores | 
atque recóndi. 
CA Dod y d. 
De quaguanbteontic ; Jen trumco [77 
f X Vaquaubtzontic;quà yztacpatli Hoit- 
züceníes vocant, feu candidam medi 
cinain,alij quaquauhton, feu truncum par: 
uum,alij veró coatzontecomatl ob forman 
radicis rotundam , alij veró huehuelicaton; 
terba eft radicis obrotundz capillatzQue; 
ex quà profert caules cubitum feré longos 
& teretes , folia pyri ; vtraque ex parte cau. 
lis fingula circa nodos otientia; fru&dum fi- 
liquaftro vocato, dum adhuc viride eft;per- 
fimilem , fed tamen fpiniferum ; & argen- 
teà refertum lanuginé , àácfemine albocon- 
tufo. Radix, quz peponesfapit , fubamara 
eft; acvim fortitur non fine partibus qui- 
buídam calidis frigorificam. Succus radicis 
medetur oculis indammatione laboranti: 
bus: eadem in lxuorem redacta, potaque 
ex aquáà femuncix pondere , quater quin« 
quiélve furunculos toti corpori innafcens 
tes curat, tufa & appofita dolores antiquos 
capitis miré fanat, febres mitigat;vrinz ca- 
lorem temperat,viarum eius vlcufculis me- 
deri folet, & dolores ventrisfedare. Nafci- 
tur campeftribus locis feruentium regio- 
num. Hanceffe eamdem cum plantà capil-- 
latà exiftimo,ztate tantüim diflerentem;aut 
illi formá atque facultate parem. - 
.£APV T LVIL 
A 
. 4 l. A r r] , 
"Detletlemacein, fem pala manus iaued. 
Te innititur obrotundz ; & rubris 
fibrisadau&z,e quà profert pediculos 
long 
gna & finuofa , florem magnum & rotun- 
dum externó nigrü, acinterné candentem. 
Calefacit radix exíiccatque ordine quar. 
to; vrentis eft naturz, amara , ac fubtilibus 
partibus praedita : quo fit vr trita , atque 
infperfi vlceribus à Gallicà lue — profe- 
tis , maximo fit auxilio. Sumpta veró dua- 
 rutii drachmarum. pondere delumbibus 
fert opem , medetur ícabiei humoribus il. 
lum afficientibus per cutem euocatis,ac cu- 
ticulà prorfus exutà: maioremqQue calorem 
illitam ; quàm efam, ferunt excitare. Na- 
fcitur in cálidis Quauhnahuacen&bus 
 aquofis & humedis locis. 
GgA4 C€A- 
os & fuluos, quibusappendétfolia ma-- 
