HISTORIE NATVRJE LIB;XY. 
Quin foliaipfa virentia manibus oleo pere 
uncis emollita,& velut marcida , concalfa- 
» &taigne,& ori ventriculi dorfoque éregione 
applicata ,ita camen ne hepar attingatur, 
quod aliàs incenderent atque inflammarét, 
€o&ionem iuuant , & (atiétati egregie me- 
dentur. Eadem tumores lienis dií(catiunt 
 appofita,dolores à à frigore ortos fedant,vul- 
mera cancerofa antiquaQue excergunt , car- 
. nem creant , & cicatrice odis fi fac- 
cum EE mediocriter dantis vul- 
meri in(tillaueris , ac mox arentium pulue- 
- xem infpergas, & cud folia fuperponas;ex 
. quibus (accum exprefleris, Sanant eodem 
modo ' capiti inflictas plagas,dum tamen ne- 
que nerui neque offa auc lzfa aut conuulfa : 
fint. Dolores dentium concalfa&a fedant, 
conuoluta, & loco dolenti aut dentibus pi- 
tuità excauatis perforatifve admota. Quin 
& foliorum puluisinfpiratus, cra&tufque n nà- 
xibus ; verbera & cuiufuis generis fupplicia 
vetat qo cota addit,auget animum, &ad 
labores tolerandos infractam vim : illi veró 
. qui e cortice; quantui capiat pütamen nu- 
cis, fumpferintjitainebriantur, vt íemimore 
tuiamentefáue extempló iaceant; verüm 
-qui eo auxilio frequentiüs quàm deceat vti 
affuefcunt , redduntur decolores , linguam 
geftant fqualidá, ac palpitans guttur, hepa- 
tis ardore afficiuntur ,in cachexiamQue & 
 hydropem lapti, mortem tandem obeunt. 
At quieo prefidio vtütur moderatiusjà mul- 
tis alijs liberari folent incommodis. Nam 
Jpraterquam quod morbo Gallico egregie 
auxiliatur;venenatis fagittarum iétibus mire 
obfiftit; fi mox plaga infarciatur puluete, & 
ita permittatur manere , donec & puluis & 
* Venenü in claui xu Cha formam copulen- 
tur;Sz co&ant. Hoc remedij genus defumprd 
cft ab Indis anthropophagisinfalarum Hai. 
tinz propinquarum accolis,qui cüm ab ho« 
ftibus venenatisoppeterétur plagis; hac her- 
bà folà fibi cauentes reddebantur paffim in- 
. tolumes; ;cófirmatumá; eft teftimonio infu- 
- lam D.Ioannis incolentiü;qui cüm aduer- 
fus Indos illos bellum gererent , multifque 
| eiufmodi afficerentur vulneribus , folo hoc 
antidotojatque preftantitfimo alexiphatma: 
co extremum fatum eflugére;quotics vifce- 
.fatransfigi non contingebat. Q uin articula- 
es dolores fedari, tumorefá; eo folo auxilio 
| difcuti, apud Hifpanos etiam conftat expe- . 
J xientià flatum difcuti , & inueteratos rebel: 
define diffi ipari disloren Pulicum etiam vita- 
'tur faftidium ; fi iure decodti foliorum vni- 
- ería donius confpergatur. Seritur vt lactu- 
|. ca,neque aliter,cüm expedit, transfertür & 
. colitur;nullum,modó pingue & humedum 
 fit;folum refpuens. Paratur ex eius folijs are- 
| | fidis. Bigir contritis Beer partium men- 
fürà , & vnicà calcis , rnedicameritum adeó 
ab nds omnibus expetitum & venale ; vt 
illo ferueant emporia. Venditur innolutum 
folijs fpicze maizij ; geftatumqQue iter buc- 
-éas & maxillas,(uauem fomnum (enfinitn: 
ve. & mentis tranquillam quietem inducir, 
'" & laborum omnium heberat fenfum , red- 
ditQue homines ad quauis corporis exerci- 
'tia promptos asque : agiles ; & precipeé ad 
iter agendum. Dolorem etiam dentium ac 
ventriculi leuat ; praeftatque alia , quz licet 
à nobis nominatim dida non fint, poflunt 
ex prxdi&is facilé- comprehendi :. inter 
quz illud vulgare non eft; oleum, cui fit inv 
frixum,conoafum intenuia CM infufum, 
colicis medeéri,nec non fuccum eius, & na- 
cleoram liltzapotl vino permixtum , atque 
infufum, quartanam arcere , ac reliquarum 
febrium frigora. 
CCAPVT LXVI 
"De tlalyail, feu yetl bugaili. 
pecus innititur tlalyetl;quam cioapatlt 
Tonallz vocant,furculofz;& canden- 
ti, vnde prodeunt caules referti folijs fubal- 
bitis oblongis,mollibus, ferratis & hirfutis. 
Flos eft in fiin caulibus chamazmelo 
fimilis, fed circa ambitüm bellis modo, cu: 
ius .eft fpecies; purpurafcens. Acris eft radix; 
calefacienfque & exíiccans ordine tertio. 
Succuseius bibitus duarum vnciarum men- 
furà , tu (fi magnopere confert, & enixis mi- 
dM b modum opitulatur. Nafitur Xa- 
latlauhci. 
CAPVT LXVIL 
De Hlalyetl altera. 
Ádicibus innititur tlaly éd altera,quami 
. alijquaquauhtzontic,alij tonalxihuitl, 
alij micatlacotl & micaxihuitl vocant; fibris 
fimilibus, vnde prodeunt caules tenues,tc- 
tetes;ac virides,& in eis folia faligna,minora 
tamen ,& non longe ab exortu veluti prz-- 
cin&ta atque compreffa;alijfdue valde pau- 
cisatque anguftisab eadem fere parte,rernis 
aut quaternis prodeuntibus:flores veró aurei 
iuxta: poftremos caules; & exilia flagella 
chryfanthemo fimiles, virentibus & obro- . 
undis calycibus incluti atque contenti. 
CAPVT LXVIIL 
| .. De quapocyttl, fet tabaco hgnao. 
Adicibus firmatur quapocyetl pollica: 
. ris craffirudinis longis, ex albo rubre- 
(cenribus, ctaffo cortice veltitis, & canden- 
Eis 
