Li 
" 
HISTORLE NATYR LIB XV. 
 demu mque tecondi & feruari. Hac mihi 
de rhabarbaro Monachorum vocato dicta 
funto, non quód neíciam , apud Hifpanos 
quóque hanc plantam aliquot oppidis; non 
^ admodum à Mantuáà Carpetanà diftanti- 
] 
» 
bus, aliquando fuiffeexcultam , fed. quo- | 
niamin hac Nouà Hifpanià apud Quauh- 
nahuacenfesin horto pradicti viri vberri- 
inus eft eius prouentus , vbi patrijs plantis 
dmaximé ópus eft, quód medicamenta exte- 
rain hunc orbem per. tot maria tranflata, 
emarcida vitiataque tadem veniant: & vt 
Hifpani meminerint, apud eo5 ; ficura ad- 
fit, quantà libeat copià prouenturum ; hac 
in optimi rhabarbari penutià, permitténti-- 
bus confcijfque Medicis; fufhici pro eo fz- 
penumeró non incommode polle. Cete- 
rüm fabulz, quas quidam inculcant, vt per- 
fuadeantrhabarbarum hoc Monachorum 
vocatuim effe Alexandrinum dicentes, I'ur- 
cas, cüm illis per Henrictra Gallix Regem 
Malfiliz portu & vrbe potiri licuiffet,Gal- 
licis quibufdam Monachis femen imper- 
titos veri rhabarbari , vide nomen deflu- 
Xit, atque inde deue&um ad Hifpanias , & 
has Indias;nugz funt,quibus fit omnino de- 
neganda fides. 
CAPVT LXXXIL 
De ancoas, eu zingibere iaculo. — 
; | cóftat afperioribus & craffioribus 
À vulgati zingibere,eadem tamen formà, 
radice quoque maioreatque craffiore,& fa- 
pore acriore cum quadam amaritudine. 
Vtuntur eo indigenz aduerfus ventriculi & 
alui affe&tiones ortas é frigore, contuío, & 
oleo nucis Indicz conípérfo ; atqueita ap- 
plicato, nec non aduerfus plagas venenatas 
HERBES EPA éodem oleo , atque ita 
demum ada&o, addunt vim medicamenti 
maiorem participare matem quàm femi- 
nai. Quo etiam vina quadam ab Indis 
Philippicarum infularum parari folent, quae 
noneritincommodum modoóreferre. Ex- 
cipiunt fiquidem fücci zingiberis feminz 
partes quatuor ; mafculi pàttem vnam, 
duas veró arundinum faéchari, & nonnihil 
radicis tanglat, de quà fao loco,ocymiqQue, 
áut aliarum odoriferarüim herbarum, fi qu 
forté fuppetant; piperis vulgatis grana quin- 
quaginta, ca(fiz: partes duas , rizichenicem 
. vnum, exijfqQueomnibuscfformant maf- 
4 
I 
/ e em 
Iu 
fam , quam coactam in. placentas, ficcant . 
ad vmbram quaternüm quinümyve dierum - 
fpatio, mox Soli totidem lucibus exponunt. 
-Pofteà veró recondugg in locum fumo- 
fum;ad víüs, quoties expediatjaccómodan- 
|. das. Quó enim antiquiorcs, aptiores exifti- 
ui 
865 
mantur. Quo tempore accipiunt medim - 
num vnum nzi miliive , aut per horum ca- 
ritatem feminis vocate boronz ,coquunt- 
Que ex aquz portione fuHicienti , donec 
omnis humor exhauriatür, abeatQuein va- 
porem: mox a£ti exponunt, & permittunt 
refrigefcere , tmifcentqQue placenta vnius 
partes tres; quam vocant indigenze tüpai; 
leuigatas, reconduntQue in cadutm haud 
omnino plenum , fed inanem quatuor plus 
minus vnciarum interuallo , ibique ore pa- 
tulo manere permittunt , donec vigorem 
concipiat. Mox folijs tegunt platanorum 
& camotli , atque ita triduo finunt' mane- 
re: quo tempore partem inaüem cinereo 
implent luto , ac defuper eifdem conte- 
eunt folijs, atque ita feruant vfque in fef- 
quiannum , etfi vel oco tranfactis diebus 
fiat vtile, poffitue non. iniucundé potari, 
In quo exhauriendo hic eft modus. Exter- 
gunt impofitos cineres ; & conftipant 'her- 
bà praedensà cadoru:m ora; implentQue ca- 
uitatem aquà , atque ita demum fiphoni- 
bus fugentes potant liberaliter, Infunditur 
autem tantum aquz, quantum vini exhau- 
ftum eft, donec vires fiant imbecilliores. 
Conueniunt. ad dolium vnum exficcan- 
dum fzepé numero centum Indi, cunctique 
folent inde ebrij difcedere : quod mirum 
eft, cm magná ex parte fexiesdolium co- 
ronetur aquà, quod eadem die, quà detegi- 
tur , prorfus abfumitur,neque dutat diutius. 
Optimum dicitur effe id potionis genus, & 
falubre ; ceteraque vinorum horum infüla- 
norum genera, excepto noflrate,fuperare: - 
CAPVT. LXXXIIL 
De abacá. 
|Latani genus eft abaca ; fimilis ceteris; 
anguflioribus tamen folijs,fructu trian- 
Á " E z z3-1 » 
gulari, decem vncias longo; cádido cállo,ac 
nucleis multis & nigris ; cicere pauló mino- 
ribus mollioribu(Que , & orbicularibus , ex 
quo platani generelintea conficiuntur. Na- 
Ícitur in infulis Philippicis.. Aliud genus 
quoque prouenit fuluo maculatum colore; 
 fru&udue paruo & tenui, in tres diuifum 
differentias przzcipuas, tologdato, goyot & 
bolongon vocatas , prater alias nonnullas; 
quas etti nominibus minimé deltitutas;no- 
niinatim piget recenfere ; fru&tu odoro; & 
oris halitura in multashoras commendan- 
te , faporis gtati, ac noftris apianis inalis, fi 
exquifité maturuerint, minime cedente; 
coloreQue extrà viridi; ac diuersà magni- 
tudine; temperatà naturà aut paululum fri- 
genti ,fed aliquantó humidiore. Flatum & 
Hh 35 .pitui-s 
