"NR -—  -— — A 
NS 
HISTORLE NATVRE LIB.XYV. 
Ralcitur, tlatlamcuayc etecapatli appellant, 
frutex eft caules volubiles proferens & far- 
mentofos;& in eis folia'piperis nigri;ac fru- 
&um piper longum vocatum. Folia funt 
guftuodorata, acri fapore, calidaque & fic- 
ca ordine tertio temperie, partiamque füb- 
tilium frudus , nullibi plante fuz appen- 
dens. Eam atlequitur perfectionem , qua 
neceffaria eft vt commodé recondartur , 
ideoqueiam maturus , & in fuluum colo- 
- rem inclinans,colligitur ,expanfufQueexpo- 
mitur Soli;atqueita in vfusferuatur. Virens 
€ditür,neque ingratum przbet alimentum; 
-àut nimisacre: recondirus veró fenula com- 
mendat, dum tamen ignem non experia- 
tur; ftatim enim poft decodionem vim at- 
quefaporem amittit. Cortex flipitum reda- 
&us in farinam , ac intra corpus fümptus; 
atram bilem apté expurgat , & venenatas 
plagas ; przclari alexiterij vices przbens, 
inedetur ; refolutis neruisaut conuulfis au- . 
xiliatur, flatus difcutit , & alios huiufmodi 
morbos ortosà frigore , craísí(ve & lentis 
humoribus,profligat. Ires apud Nouam 
Hifpaniam huius plante differentiz funt: 
quinque tamen aut plures feruntur apud 
dei infulas. INam. prater buyo, de 
quo di&um eft, 8c eam dé quà in prafenti 
fumuslocuti, alias tres numerant , quarum 
poftremam buya(íamo , feu fimiz dictam, 
buyo quàm fimillimam fru&u effe ferunt, 
diftare veró odore graui; perforatisfolijs ; & 
faniofis;acrique & adftringenti fapore: alias 
veró duasà buyo pra dicto affirmant differ- 
re foliorum paruitate & afperitate , ac prz- 
cipue miporem: maiorenitn maiora profert 
folia , cetera fimilis guftus piperis nigri ,ac 
d ARR ONE 
precipué radicis. Frudus autem piperislon- 
2i, tenuior tamen & acrior, minor veró mi- 
noribusconfítat folijs, & ipía arbor minor 
. €ft.Folia fapore & odore carent.Radix nigra 
€ft, cortex mellini coloris, lxuis , fungofus, 
acris& raborans. Radices horum binüm 
generum propinantur aduerfus venenatas 
potiones, velucalexipharmaca ,, drachmz 
vnius menfurà in lenorem redadz , & ex 
aqua nucis Indicz refolutz,aut vino palma- 
rum recenti, Sobueniunteadem ventriculi 
frigidis: affectionibus ex iure decocti cha-. 
inzmeli ; ortifQue ex craffis humoribus , 
quos percoquunt , roborato etiam. ventri- - 
-. €ulo. Subueniuntijs qui coire nequeunt ob 
. Que, quibus diximusregionibus, 
veneficia ; additis przcipue alijs pertinenti- 
bus ad eumdem víum.Naícunturomnes he 
fpeciesin locis humidis , vmbrofis aquofi- 
l 
367 
CAPVT LXXXIX. 
De arbore ferente beni. 
Rbor eft magna; comara, & vifu pul- 
-clira, przdurà firmad; materie , mali 
dedic folijs , minoribustamen & angue 
ftioribus, inferné fubalbidis. Fundit inciía 
lacrymam vocatam beniui ;, cuius tria fünt 
gergra. Primum amygdaloides;albis macu- 
lis interftin&um, expetitumQue magnopere 
mercatoribus: alterum nigrius viliufás prz- 
cedenti: tertium veró nigrum quoque, fed à 
nouellis arboribus natum; reliquis &z maio- 
ris pretij, & odoris iucundioris. O rinia fünc 
odora;calidaQue & ficcà, necnon & diícu- 
tiente naturá. Inferuiuntodoramencis, ad 
hibenturQue in emplaftra. Nafcitur in fil- 
uis Malacz. 
CAPVT XC. 
Dc camotli, fem batata. 
Vam herbam Haitini batata vocant, 
" nuncupare folent M exicenfes à radicis 
formá,que przcipua efteius vtiliorQue pars, 
camotli,cuius genera etíi iamdiu noflris ce- . 
petint effe familiaria,nutrimentü,modum- 
Que ferendi & colendi non prztermittam 
hoc in loco.Sunt ergo vária eius differentic; 
radicistantüm colore diftantes ( nam ftipi- " 
tesomnium volubiles funt , angulofa & ro- 
tunda folia, flores veró calyculorum figurá 
.exalbo purpurafcentes) hzc fiquidem ex- 
trinfecus iam rubet, interpà veró parte can. 
deícit, diciturque acamotl. Interdum meme 
brana veftiens purpurafcitjinterna veró can- 
deícunt, vocaturqueyhoicamotl. Cüm ex- 
terna niuea funt , penitioribus rubre(centi- 
bus ex pallido, dicitur xochicamotl. Quan- - 
doque interna externaQue  rubrefcunt, aut 
omnino funt alba , vocaturQue campalca- 
motl, aut poxcauhcamotl , nominibus à 
colorum varietate zultís retró fzeculis im- 
pofitis. Radice omne genus conftat oblon- 
gà, interdum vaftà pro fitus natura,eà toti- 
dem quot dixi variante coloribus: quz cru- 
da;affa elixáve;aut vatijs ex eà ferculis para- 
tisefui apta eft,faporemqQue indiftindtà fere 
fimilitudine caítanearum refert , neque. 
diffimile przbet alimentü , nempe bonum; 
craffum tamen, ac flatui fufcitando oppor- 
tunum ( volubili, vt diximus ) caule terete 
per terram fparfo.,, tenuiQue , ex quo folia 
prodeunt per interualla folijs à noftris voca- 
tz melangenx aut. mali infani fimilia; ac 
purpurafcentia , & flores purpurei pauci 
Hha & 
