. IOANNIS EVSEBII NIEREMBÉRGII 
373 
, I 
EXSOCIRTATEIESV. 
—SHISTORLE N ATVRJ/E 
CAPVT PRIMVM: 
- De cocci ninéralibus. 
| EVI» ox folüm czli enarrant 
MES ESS gloriam Dei.Nonfoliim 
N (^n Py O0 d E pct 
Bi Sol , reperità.dierü cho- 
' reà5eruétat hymnos eius; 
Non minimam admirationis particulà mi- 
neralia vindicant. Terteftres quofdà globos 
(quos coccos vocát)terra parit in Occiden- 
tali Indià;ego dixerim illos ouaSolis.Crean- 
tur fub terrà: ad ftatum te mpus maturefcüt, 
tuncedito ingentiftrepitu difrumpitur terra, 
& globus fubíüliens;fpargens in ipsà fra&io- 
ne varias gemmas quibus infertus delitebat, 
 amethyftos;topazios,& alios lapides cryftal- 
- Iinos. Notusiam Indis geritus ille partutié- 
tis humi. Sratirn quxtrüt,quà fonns venérat, 
grandinem pretiofam. Aliquando tamen ac- 
'eidit nullum ptretiofümi nucled continere: 
VRCA PVT ORI, 
| De fmaragdi. | 
, Maragdi maturefcüt.Pridsalbi (unt,poft 
c tempus incipiunt quadá parte virefcere. 
Viriditas inde ferpit;víquequó totum calcu- 
lum occupet; Inueniütur im matu riyqui par- 
tim virides partim fubfufci. Indi Manta fe- 
runtur adoraffe fmaragdum;qui ouum ftru- 
thioniszquaret.. Occultarunt deam fuam, 
cüm ab Hifpanis faperati fuerunt; | 
YS Ref MTWELE S 
coo De margaritis. UR rn 
fl Atgaritz velut cxpa cruftis inuolui- 
'V Ktur.T'empore perit fplédor natiuus,& 
pondus;fed fi exterior cortex auferaturjinte- 
tior recenter fplendet. Orizà quoque leuiter 
D confractà & fale, priftind fulgorem recupe- 
rant;Solüm illz margaritaqus neftz dict- 
 tür,contumaces fuà grati gaudét. Q uidam 
putant matgaritas poft pleniluniü captas cü 
tempore nunui & decrelcere, non qua ante, 
ZoUA DV. Id N.. 
De ytetli lapide. 
! Vltra;quibüs Iridi vrutitur,alt Fracifcus 
Hernandus, novacula;enfes, pugiones; 
quamplurimad; alia huiufmodi ad fcinden- 
-dumaptainttrü menta;quibus quonda,non-. 
dum ferri vfu reperto,vti mos erat, élapide; 
patrià linguá ytztli vocato , folebant parar. 
T'riplici hiéolore diftinptutur, cyaneo fci- 
licet;candenti;ac nigro, etfi zranflucidi om- 
nes, Fiunt ex eis apud Hifpanosauro ornat 
atque argento arzejmaximo in pretio habite, 
xefetentes. (adeó funt terá ac lucidi)fi femel 
expoliantur interpolenturQue, rerum oppo- 
-fitarà formas. mirà perfpicuitate; Effofli er- 
go é venis, quarum multás.apud. Mexi canes 
teperias;fecanturin frufta mediocria,& (ua- 
pte fponte angulofa, cenfricanturQue alijs 
afperioribus lapillis; vr mox eminenri ligni 
cuiufdam nafo pixidi vocati arcabuzij;haud 
abfimilis,lapide vtriinque pedis digitis ma- 
Aufculis (incuruatis in Jatera cruribus) conr- 
prehenfojattifices quadam ndufttià, ac im- 
,pulfu mirabili.laminas craffiufculas excu- 
tiant; vtrimque quadam eminentleri plani- 
tie binis dorfisjancipitique infignes acie, ac 
fpithamam plus minuslongss; gladijs noftris 
pauló craffiores,& pauló ampliores lato di- 
- gito, adeo; penetrabilis aciei, vt nihil acü- 
tius excogitari poffit,fed fragiles, & quz vel 
facili hebefcant defiliantQue ictu, ac minu- 
timconterantur; Ex his cultris, ligno qua- 
tuor digitis lato, vulgarifQue enfis longitu- 
dine, affixis,& gummi illo genere, quod in- 
digene tzinacan cuitzatl vocant;ferrumina- 
.tis, efformantenfes adeó immanes & atro- 
adr) NA 
. Ces, vt vel vrio i&u homo integer in duas 
partes fecari contingat,modó primus ille fit: 
reliqui enitn cafft pene (unt atque inanes; 
ea eft háius teli aciesatque fragilitas. Quo 
tempore praefraétos gladiolos detrahentes, 
atque acuentes , ruríusaddunt praefiguntds 
fagittis ; quibus excuffis arcuum flexu ac vi 
transfigát hoftes eminus pugnantes; adeod; 
.exaniment: neque enim eft harum in bello 
- Indis minor vfus, quàm enfium noftratibus 
'autiniaculandis inferior dexteritas. .H pus 
| E li d- 
