s 
! 
" 
ES 
. ;H IST ÓRLE NATYRJA LIBXV 
(o CAPVT XXX VIE | 
| | De terrd fatidd. m 
E dlalyac,feu terrà foetidà;inquit Fran- 
E "cifcus Hernandus : Effodiuntur apud 
Nouam Hifpaniam myfeos , quod ijdem 
ualyac vocant;noftri veró Arabes queazeg, 
duz differentie: altera fortnà terri; fedla- 
minulis argenteis aut aureis interftincta ; al- 
; tera ad lapidis naturam magis accedens;ni- 
.. praQue. Ambsz funt calidz;üiccae;atque ad- 
itringentis naturz,& acri guftu.Conficiunt 
«ex eis indigena: atramentum ; quamquam 
idem,ex hzdarum fumo,in fidtilia excepto 
vafa, & poftquam in glebas coa&tus eft, dera- 
fo , velut antiquos etiam feciffe con(tar,;fo-- 
leant interdum parare. Excitant etiam eo 
medicamento Brafilij colorem. eft enim ci- 
tra dubium antiquorum myfi, aut illi yelut 
chalcifis & pfoci congener. | | | 
E 
(OCARYT XXXVUL 
ccc De wbuabtkh 007 
[ 55 candens & cranílucidus, iuxta 
4&2 Panucinorum fluminarepertus , cuius 
puluis ex aquà fumptus dicitur febribus 
BEA E quas pundta comitantur, me: 
Cr M | 
CAPVT XXXIX. 
. De, 4lcecece lapide: 
A Llatus eft; inquit Francifcus Hernati- 
4 X dus, exoppido Alcececà regionis Pa- 
"- mnucenfis; lapis quidam cryftallo pené fimi- 
lis,fed (uffufcus,eum bitumitis genere quo- 
dam atro duroQue; quorum ramenta zquo 
pondere fumpta aiünt mirà breuitate inía- 
rnientibus mederi. Verüm neque nomen tni- 
bi dictum eft, neque pondus; funt tamen 
| apud nos& lapis & bitumen. | 
MD LocCR 
^ 1 d: uae: etetl. NIUER MT EX 
SIHIBOOERREETYDIES OM CUGLMOGIESI millo tout 
TU in-tegione Panucenf alius la- 
X. pis é nigro fuluefcens ; & inchalybis in- 
««linanscolorem ;pragrauis; cuius ramenta 
Ínmpta dylentericis medentut ;, ac ventris 
. dolori: naribus veróinfperfa; fanguinem ab 
.—. ipfis fluétem fiftunt;& hemictaniz meden- 
"tur. Et quamquam lapis apud. nos fit, non 
potuit tamen ab.Indisextorqueri vbi pro- 
Weniat,autreperinipoffi ^ ^" —— 
ri e! 
emu rc * f ^ 1 AX uota 
4i 3j 
"(T 
ben d LE 
CUeETATA D*À t 
] 
fg 
CAPVT XLI. 
- De tzocin omnl lapide. —— 
I^ Chichimecis quoque lapis quidam re: 
A peritur exalbo in cinereum vergens, leuis 
ac pumicofus ; à quibus vbi. nafcatur non 
poteft extorqueti , etfi ingant Angelorum 
effe os. Madentem hic lapistertam olet,nec 
malo faporeconttat , quo fit vt enixz rà- 
menta eiusfumant;nec non lateris patientes 
dolorem;aut febres;jcum xquà portione ra« 
dicis quam lucheanmec vocant ; ab arboré 
quadam magnà apud Chichimecas nafcen- 
tem vt ijdem ferunt,depromptam.Eiufdem 
lapidis ramenta coniecta. in nares, aiunt fé« 
dare capitis dolorem. - | 
CAPVT XLIL 
De ambid bitummis genere, 
X N Peruinà Prouincià fluit bituminis pe- 
bos; quoddam mellis colore, lentoreá; & 
odore tacamahacz ; in fontem quemdam 
mati propinquum, morbisantiquis, & à fri- 
pore ortis, fedandifQue doloribus, & flatui 
diíctitiendo valde vtile; roborans diffipant- 
Que tumores przternaturatn ; & partibus, 
quibus admouetur, mordicus adhzrefcens; 
In eadem prouincià Incollao extrahitur é 
cefpitibus , :palis impofitis-arundinibüfve, 
expofitifque Soli , liquor fuluus , & grauis 
'odoris ad éadeim vtilis, & recentibus plagis 
conglutinandis atque medendis. Hzc ex 
Francifco Hernando.Pofteà Monardis fen« 
téntiam produceami ^ 55.75 5. 0) 
SIVTES- f 
PL ET 
UUIGAP VT - XLITI 
3 Pin | dicen tecopalh | faxo. 
| i ] » 
Nnafcitur tecopalli, feueummi faxeutü; 
cautibiis, haud diffimile adnafcenti qui: 
bufdam arboribus,nomine;odore,formà & 
facultatibus, verüm efficacius; ac precipua 
adarcendos vapore fuo capitis dolores;& in- 
cuius foraminibüis vefparum quoddam ge- 
nus prolem edunt; vermiculófve;qui (edari 
dis: vehrups doloribus ;, fi cufi ex oleo a- 
4nygdalatum :dulcium : maxillis illinantuz; 
inirabiles funt;: Nafcitur apud Q uauhbna- 
huacenfes j'vbi; lapidum víolatorem vocas 
re confueuerünt, | PA: 
dade RexSalomon tanta auritPim coegerit. 
pad 
[ 
Nolo ptolixas quzftiones iinplicare: 
"A W dumtaszat exhibebo fententiam Pe- 
tri Iattici ; vbiin Sophalam incidit. de quà 
li á hac 
