/J.— DE MIRACVLOSIS NATVRIS 
iam obferuaueramus, Non minus halluci- 
nati funt alij , qui illius iconem pro amomo 
exhibuerunt , cim nihil (it minus, 
SCA WUE XILEL 
De Engaddi (jj fouticulo lefu. 
TL, Ngaddi,que & Engadda Iofepho;priüs 
adita Afatonthamar,id eft vrbs Palma- 
rum , €ó quód floreret palmis & balfamis. 
Inhabitarupt quondam Amorrhzi hanc 
vrbem,quos interfecitCodorlahomor.Iux- 
ta eremü Cades fita eftin montibus , quo- 
ru m horrida fané & admiranda difpofitio 
eft. Nam cümaltiffimi fint , & ipfa rupes 
.prarupta promineant, &qu afi ruinam mi- 
nentur;ita tranfeuntes perturbàr, dum fibi 
X quifque timet , ne inie & fubiedtas valles 
. concidant. Ager olim egregiusgratiffimum 
 fpirans odorem, multitudine arbuftorum,. 
-. &aliarum odoriferarum herbarum, maxi- 
me balfami, fecundiüm quofdam , qua eo 
loci vbettim nafci dicunt. Sunt autem bal- 
fama arbufcul vni omnium terrarü, iuxta 
Plinium, falsó tamen ,; Iudzx quondam 
conceflz,quas vineas Engaddi Salomonem 
in Canticis nominare dicunt, quarum fru- 
tices fiacuto vitro, lapide offeifve culteliis 
incidantur , ftillant fuccum pretiotiffimum 
eximi fuauitatis,quem opobalfamutm vo- 
«ant,pracferturq; omnibus odoribus. Hunc 
hortum,feu vineas balfami tempore Heto- 
dis Magni Cleopatra Zigypti Regina, con- 
cedente Antonio vel amatore vel marito, 
inuidens tantam felicitatem Herodi,tranf- 
. tulit in ZEgyptum,vbi irrigaturà fonte par- 
uo,vberrime tamen fluente;in quo fama eft 
fxpe lotum à beatà Virgine puerum Iefum, 
adeod; potum ex eo fibi & fponfz (uz fan- 
&um fofeph parauiffe,cü m in Egypto effet, 
atque ideo ab incolis in veneratione & cul- 
tu haberi maximo. Sunt tamen adbuc fur- 
.culi quidam balfamorum in monte Engad- 
di,fed nullius cultus, nullius prouentus;vi- 
delicet hoc eft iuftitiz: Dei iuftiffimum iu- 
dicium , qui fefe vIciícitur de peccatoribus 
& perfequentibus nomen fuum , vt quo- 
, niam Herodesolim balfami hortorum pof- 
feffor puerum Iefüm perfequebatur , Iefus 
fugiens in ZEgy ptum poft fe traxit balfami 
hortum. Eftautem hortus hic in Egypto 
fitus inter Heliopolim & Babylonem, ha- 
bens in longitudine duos ia&tus arcus , in 
latitudine vnum terrz feréalbz. Noscum 
ibi effemus, ait Saligniacus , in menfe Se- 
prembri balfami lignum humile erat,palmi. 
fcilicet & dimidij in altitudine,folia habens 
4 parua vt ruta, albiora tamen. Meffis balfa- 
TERRAE PROMISSA LIBER. 463 
mi talis eft : Decerpitur folium ex ftipite 
contra Solem moxque gutta Jucida & miré 
fragraps (caturit ex ruptura, & hic balami 
pretofiflimus liquor vitreis vafis colhgitur, 
iminimé fluxurus , nifi ad ortum Solis fiac 
ruptura. Fohticulus autem lefu paruulus 
eft, non fufficiens irrigationi totius horti: 
quare Saraceni alium foderunt iuxta illum 
puteum,ex quo quatuor bouesaquam:pro- 
trahunt per rotam , fperantes ex vicinitate 
fontis Iefu aquam fore falubrem: at longé 
aliter reseuenit , donec miffis canalibus a- 
quam putei ducerentin fontem Iefu ; quo 
facto , largiter & falubriter ex aquis mixtis 
-rigatur balfami hortus. Mirum di&u , ve- 
rumtamen à meridie Sabbati vfque ad au- 
roram diei Lanz, boues nullo verbere im- 
pelli poflunt vt in protrahendá aquáà labo- 
rent; quod eft fidei noftra teftimonium ce-- 
lebre. Sed & Saraceni hic fe & pueros fuos 
lauant,non vt baptizentur;fed vt corporum 
fuorum foetorem naturalem euadant.Hac- 
tenusille. Fuit Engaddi vna ex przcipuis 
ludzz vrbibus, vna fcilicet T oparchiarü, 
ordine nona, diftans ab lerofolymà ftadijs : 
trecentis, vt Iofephus auctor eft, atque eniá- 
num oftenditur, au&ore Hieronymo; vicus 
 pragrandis Iudzorum Engaddi iuxta Mare 
mortuum. "T 
! 
CAPVT. XLIL 
De fonte bortor um. 
Ons hortorum,cuius in Canticis Salo. 
monis fit mentio , & ex monte Libano 
procul à T'ripoli fex millibus patfuum cum 
impetu fcaturit;ac breui fpatio auctus in ve-- 
hementem curfüQue velocem fluuium ex- 
crefcit fuifque aquis,quz limpiditfi mz,fri- 
(gidz & dulces fant,omnes hortos (vnde & 
fons hortorum vocatur ) totamqQue.regio- 
nem, quzinter Libanum & T'ripolim eft, 
irrigat ac fecundac. Praeter minores aliquot, 
in tres magnos riuos fe diuidit,quorü prior 
inter Tripolim & montem Leopardorum 
án mare magnum labitur; alter Leopardo- 
rum montem circumiens idem mare in- 
fluit; ertiusinter Arcas & Raphaneas A- 
gripp regni ciuitates fluens medius, Anta- 
radumque alluens , in przdictum tandem 
marefe exonerat. Fluuium hunc lofephus 
- etiam fabbaticü appellari fcribit, ob quod . 
dam peculiare miraculum , cuius videndi 
gratià Titus lumen adire , & idiplum co- 
ràm explorare operepretium duxit , quod 
lofephus his verbis defcribit: Nam cim fir, 
quando fluit plurimus,neque meatu fegnis, 
tamen inrerpofitis fex diebus,fontibus defi- 
Qqa ciens, 
S. 
