, 
470 
mirz magnitudinis ferpens pródijt , & pri- 
mam tabulam motmordit,quc& ftatim cre- 
puir;& in hunc modi reliqu morfzx à fer- 
pente crepuerüt numero quadraginta. Q uo 
vifo,Sultanus timens vltricem Dei irà, iuí- 
fum reuocauit,& detemplo exijt turbatus, 
& plenus formidine,timulá; ferpens difpa- 
ruit. Vifuntur etiamnum ferpentis ibi vefti- 
gia & fixarz tabularum, quam hiftoriá re- 
latam ait in Annales fcriprorü Saligniacus; 
adeó vt T'urcz etià' & Sarraceni reuerenter 
hoc templum frequentent. Pauimentü hu- - 
ius templi totum ftratum eft marmore,fed 
& ipfa concameratio eftex marmore;teftu- - 
dines & colore & pulchritudine admirádz. 
In fuperiore templi huius patte verfus Orié- 
tzm altare ere&um eft;eo loco vbi Magi.re- 
litis dromedarijs,cü muneribus Iefüm Dei 
Filium adorauerunt. Ad locum autem dul- 
ciffimz natiuiratis defcenditur ab Ecclefià 
inCapellá decem gradibus,locü vel ipfo ce- 
loaugufiiorem, aterná memorià omnibus 
fidelibus honotádum;,in quo medio no&is 
filétio Virgo facrofan&o partu-erauida,ca-- 
ftis vifceribus & illibato pudore edidit Sal- 
uatorem, tenellum infantulü in commune 
exponens duüm animalium medio.Hiclo- 
cus tegitur mensà marmorea & candida,in 
quà & Sacrum peragitur, & qui eó veniunt 
peregrini,ofculo deuotionem conteftantur. 
Ceterü lapidis illa pars, fuper quà Chriftus 
dicitur natus, & prafepis pars in quam fuit 
reclinatus,non veftiuntur marmore,led nu- 
da patent vt erant tempore natiuitatis. La- 
pisin quem reclinauit Maria , & cui flexis 
genibus infedit, fimilitudinem ftellae haber. 
Eftautétota hzc Capella fümptuofo opere 
ex marmore & auro exornata.Et de prarfe- 
pio quidem , ait Hieronymus , in quo Do- 
minus infantulus. vagijt , tacendum potius 
eft, quàm infirmofermone honorandum. 
Tranflatum pofteà Romam , in templo 
S. Marix Maioris afferuatur. Neque longé 
à templo locus eft Circumcifionis , neque 
procu! inde crypta adhzret,locus olim ftu- 
diorum fanda h ieronymi; ficut fcribit Sa- 
ligniacus. Crypta quoque vifitaturad Au. 
ftrumyin quà multa Innocentium corpora 
fuerunt congefta. Extruxerat autem & ijf- 
dem templum B. Helena; vt patet ex Eufe- 
bio & Nicephoro.In exitu templi ad Aqui- . 
lonem ambitus eft Clauftri monachorum, 
quodMinores ex Ordine D.Fráncifci inba- 
bitant. Ad Orientem ; qnantum eftisdtus 
lapidis,monumenta vifüntur Paulz & Eu- 
ftochij. In Ecclefi Fratrum eft facellum 
S; Catharinz , quó primüm inducuntur 
peregtini. ib NT 
e 
IOANNIS EVSEBII NIEREMBERGÍI 
CAPVT XXXVII 
De Ecclef. Angelorum. - 
pus loco vbi Angeli paftoribus nuntiarunt 
&. Chriftum narum, ruipze videntur antiquí 
monafterij Moniali&, 3 cemporibus fanctze 
Paule Romane. Tantà nunc veneratiohe 
templti illud apud Turcas habetur , vt eius 
omnem lapidem intactum cuftodiant. Se- 
mel quidam aufus eft auferre 2liquos,fed ex- 
pertus breui vltionem diuinam; eius enim 
coniux,liberi, pecudes; armenta, ftatim in- 
terempta fuerunt. 
CAPVT XXXVÍIL 
De faxo quod dicitur Lac Virginis, 
Hi^ proculinquit Cotouicus;à Mo- 
nafterio Bethleemirico antrum ( cui à 
Virgine nomen eft,quodque item. Czypzazi 
Jacieam vocant) fubijmus. ldingreflu ob- 
Ícuriffimum & ar&ut;vià leniter decliui & 
faxosi,adeóanguftum przbet acceffum vc 
nifi genibus flexis ; aut faltem inclinato ad 
vterum capite vix penetrare queas. Iraque 
ne vfquá offenderemus, ardentem quifque 
manu cereum geftauimus. Ad penitiora vbi 
deuenimus , antrum offendimus quadratà 
formá vigintiquatuor circiter pedes per 
quadrum continens,in cuius fere medio A- 
ram marmoream etiamnum inteerá videre 
cft: Ferunt;hoc loco Marià Virginem cum 
lefu 1nfantulo ( dum Herodesin Bethlee- 
miticos infantes fxuientem fugeret ) la- 
tuiffe;atque interim dum Fili la&aret,la&e 
fuo locüirroraffe. Incuiusrei memoriam 
diui Hieronymi xtate templá in hoc ipfo 
loco, itemá; monafterium Virginis à Pad- 
là Romanáà erectum volunt quod tamen 
hac tempeflate penitus dirutum, & folo az- 
quatum,in cinerem abijt, nihilá: prater al- 
tare marmoreum , & antri foramen rorun- 
dum (quod infummitate rupis excifum; 
lucem olim admififfe verifimile eft ) reli- 
quut oftendit. Huius antri faxum, coloris 
fubalbidi, duritie cretà non fuperat,vt fcal. 
pello radi facillime poffic.Id vuleó lac Vir- 
ginis vocant , miramque S DECIR vici- 
nijue populi omnes attribuunt efficaciam, 
multis experimentis approbatam. Ferunt 
namque, feminas lactis inopià laborantes, fi 
vel exiguum huius pulueris abrati, aquà, 
vel vino , aut lacte diffoluti accipiant , fla- 
tim vbi id fumpferint,ladte repleri ; idQue- 
non folüm à Chriftianis, fed ab iptis quo- 
que Mahumetanis, & Mauris, & Tur- 
cis publicé- omnium ore copfirmatur : 
qui, 
