Hardingfela. 5 
Me høyrer at mannen hev vore kjend baade med norske 
og framande spelemenner. Serskilt nemner han ,den berømte 
Hr. Freitoft*, det vil segja den danske felespelaren kancelli- 
sekretær Johan Henrik Freithoff (1713—1767).) Sidan han 
kjenner honom, maa han ha vore i Kjøpenhamn. Venteleg 
hev han lege der og studera. Stilen tyder daa og paa ein 
universitetslærd mann. Men maalføring og ordval viser at 
han maa ha vore nordmann, truleg vestlending. Og etter ord- 
laget ,som det her kaldes*, kunde ein helst tenkja at stykket 
var skrive i Hardanger. Innhaldet talar og for det. Det er 
soleis likt til at innsendaren sjølv hev kjent Trond og Sjovat. 
Ein kunde daa gjeta paa presten i Kvam (Vikøy) den tid, 
bergensaren Peder Blydt. Men eg trur heller ein maa tenkja 
paa Markus Schnabel. 
Han var innfødd harding, son til presten i grannebygdi 
Ulvik. Han hadde studera i Kjopenhamn, men var so heime 
nokre aar, til 1766, daa han reiste ned att til universitetet og 
tok teologisk eksamen.” No er bladstykket prenta 17de no- 
vember 1766. Men han kunde godt ha skrive og sendt det 
fyrr han for heimanfraa. Eller han kunde ha sendt det upp 
fraa Kjøpenhamn. Det høver soleis godt nog med tidi. Og 
det er aalkjent korleis den unge Schnabel med livande ihug 
granska alt som kom Hardanger ved, baade naturen, folkelivet 
og soga. So eg tykkjer det er mykje som talar for at ,Efter- 
retning om Viol-Mageriet i Vigøers Præstegield i Hardanger* 
kann vera det fyrste skriftstykket me hev fraa hans hand. 
Etter utgreidingi fraa 1766 hev det vore vanleg meining 
at hardingfela var uppfunni av Lars Klark eller Isak Botnen, 
og at det var ei reint ny uppfinning. Av deim som hev skrive 
i den leid, kann ein nemna: Ludvig Daae: Norske Bygde- 
sagn (Første Samling, 1870) s. 58, men serleg i andre utgaava 
(1881) s. 76; Th. S. Haukenæs: Natur, Folkeliv og Folketro 
i Hardanger V. Vikør (1888) s. 140; Oddmund Vik: Ole 
Bull (1890) s. 281; O. A. Øverland: Ill. Norges Historie V 
(1891—1895) s. 576, og Møllergutten (1896) s. 6—8; Iver 
Holter i Salmonsens Konversationsleksikon VIII (1898) s. 505; 
Amund Helland: Norges land og folk VIII. Bratsberg amt I 
*) Sjaa um Freithoff Dansk biografisk Lexikon, V, 373. 
*) O. Olafsen: I gamle Dage (Bergen 1908), s. 15. 
