Hardingfela. 21 
Baade den danske og den svenske fela fraa 1400-talet hev 
tri strengjer. Og ei fele med tri strengjer hev me havt her i 
landet Og ein gong i tidi. Det kann ein sjaa av ei gamall 
gaate um fela: 
»Paa Bukja dar ligge try Streek, 
I Tarmene vanka godt Knek, 
Midte paa Hola æ bedste Glæa.* 
Denne gaata, som ikkje hev vore prenta fyrr, er uppskrivi 
i Dale i Sunnfjord 1849 av skulemeisteren Hans Tallaksen 
Strandenæs. Og ho maa vera dugeleg gamall. Daa gaata vart 
dikta, maa den tri-strengde fela ha vore aalkjend her i landet. 
Og den tid maa liggja tri fire hundrad aar attum oss, minst. 
Den norske fela hev tvillaust vorte brigda og umlaga av 
og til. Men avbrigdi hev aldri vore so store at folk hev halde 
dei nye formerne for reint nye instrument. Difor hev dei og 
halde fast paa det gamle namnet. Paa 1500-talet hadde gamal- 
norsk fidla ljodrett vorte til fedle i bergensmaalet. Den 
7de september 1571 skriv Absalon Persson!) i dagboki si: 
Same dag døde een vng mand, hed Christiern Sefrinson, fød 
i Julland hos Aalborrig, han kunde spele paa fedle.*”) Og 
sidan hev so fedle, ogso paa heilt ljodrett veg, vorte til 
fele i nynorsk. 
Det ser ut til at fela hev havt ein jamnare og meir ubroten 
framvokster her hjaa oss enn andre stader. Ute i Europa 
elles kom den italienske violino paa 1600-talet som noko reint 
nytt, og gjorde det snart av baade med dei eldre fele-formerne 
og det gamle fele-namnet. Dei nye felorne som vart gjorde 
etter italiensk mynster, fek og namn etter den italienske 
violino. 
Det andre strjuke-spelet som er nemnt i gamalnorsk, er 
gigja. Det er og eit instrument som var vælkjent vide vegner 
fraa gamall tid av. I millomhøgtysk finn ein gige fraa ikring 
1200, og fransk gigue er endaa noko eldre. Ordet kom ogso 
inn i italiensk, giga. Men det ser ut til aa vera av gotisk ætt. 
Den tyske etymologen Weigand trur det kjem av gamalnorsk 
(og nynorsk) geiga, svinga. Og baade Kluge og Torp viser 
i same leid. 
*) So skriv han som oftast namnet sitt sjølv. 
*) Norske magasin I (1858), s. 434. 
