22 Torleiv Hannaas. 
Noko av det som styd den meining at ordet skulde vera 
av norrønt upphav, er den ting, at me møter det so tidleg i 
gamalnorsken. Paa Island er det nemnt ein hovding alt fraa 
900-talet som heitte Morör gigja (i Njåla). Og ordet gigja — 
finst berre i ei tyding i gamalnorsk, so det maa vera etter 
instrumentet gigja han hadde tilnamnet sitt. I Sverres soga 
er gigja nemnd tvo gonger (,ferr med gigju“; ,gigjan syngr*) 
i nokre vers som den islendske skalden Måne kvad for Magnus 
Erlingsson i 1184, medan dei laag i hamn paa Lista.') Sidan 
finn me gigja hjaa Snorre og i mange andre skrifter fraa 
1200-talet. : 
Gigja hev visseleg fraa fyrst av vore eit klunke-spel, som 
alle gamle strengleikar. Men det er likt til at ho hev vorte 
umlaga til strjuke-spel fyrr enn fela. I gamalnorsk er det aldri 
tala um slaa gigja. Og eit ord som fgigjuslåttr finst 
ikkje. Hadde dei slege gigja, so skulde ein ha venta *gigju- 
slåttr likso vel som fidluslåttr. Aa spela paa gigja 
heiter anten aa gigja eller aa draga gigju. Men ordlaget 
draga gigju segjer elles ikkje noko um kor tidleg dei tok 
til aa strjuka gigja. For det finst berre ein gong, og det er 
i Didriks soga, fraa den tid daa dei ogso drog fela.*) 
Gigja er i det heile sjeldan nemnd i den gamle bokheimen. 
So ho maa ha vore mindre kjend enn fela. 
Det er ingen stad sagt korleis den gamalnorske gigja 
var laga. Men av gamle bilæte fraa andre land ser me at gigja 
der hev vore paa skap mest som ei kløyvd pære. Botnen 
gjekk i ein halvrunding inn til det flate loket, utan nokon trjosk 
imollom.*) Venteleg hev daa instrumentet vore nokolunde like 
eins her i landet og. Me kann i alle fall vita visst at gigia 
hev vore eit serskilt spel, og ikkje det same som fela, for det er 
gong paa gong tala um gigja ok fidla. Kann henda hev 
gigja vore mindre enn fela, — liksom den franske gi gue var 
mindre enn andre strengeleikar.*) 
Kva tid gigja gjekk utor bruk her i landet, er Gklge ar 
aa segja. Men venteleg hev fela og gigja smaatt um senn 
laga seg etter einannan, til dess dei tvo instrumenti hev vorte 
1) Fornmanna sögur VIII, 207. — Finnur Jönssons litteraturhistorie II, 75. 
*) Sjaa ovanfor, s. 19. 
3) Sml. Hortense Panum i ,,Aarsberetning” for 1905, s. 121. 
*) Hortense Panum. Same staden, s. 121. 
