Hardingfela. De 
so like, at dei ikkje hev kunna halde seg jamsides. Og daa 
hev fela, som var den mest aalgjengde, vunne yvertaket, og 
sistpaa gjort det reint av med gigja. 
Men gigja sette varande merke etter seg fyrr ho ar trengd 
ut. Som me hev høyrt hadde den nordeuropæiske fela fraa 
fyrst av flat botn og flatt lok. Og det maa ha vore like eins 
med fela her i landet ein gong i tidi. Men dei eldste norske 
felorne som me no kjenner til, sermerkjer seg nettupp ved 
høg runding paa botn og lok. Det skulde eg tru var ein 
arv fraa den halvpære-vorne gigja. 
Ein annan arv finn me i namnet gigje. Det er til den 
dag i dag, og vert no bruka um fele. Aasen hev ordet fraa 
Sogn, og der er det enno livs livande i sume av dei ytre byg- 
derne (t. d. Lavik, Brekke, Laanefjorden i Vik). Dessutan finst 
det i Nordhordland (Fjell). I Sunnfjord er det ingen no til 
dags som kjenner att Christen Jensøns Haar-Gie, og det 
er likt til at gigje-namnet i det heile hev vorte av-eldt. Men 
at ordet hev funnest der til ned imot vaare dagar, kann ein 
sjaa av denne gaata um bukken: 
, At aa fram mæ Lie 
Me høg'e Hatt'e aa Gjie.” 
(Fraa Dale. Uppskrivi av Hans Tallaksen Strandenæs 1849). 
Det er bukkehorni som her er likna saman med ei gigje, ei fele. 
Som me ser av gamle skrifter, og høyrer av gamle folke- 
minne, hev fela vore kjend her i landet i langsamelege tider. 
Aldri hev ho gjenge utor bruk, og aldri hev ho slept sitt gamle 
fele-namn. Men ho hev fylgt med tidi, og skift ham ein gong 
imillom. Etter eit av desse hamskifti møter me henne att 
som ,,hordgigje” eller ,, hardingfele”, d.v.s. med understrengjer. 
Men det er den gamle heimevaksne norske fela som hev fenge 
understrengjer. Ikkje den ny-italienske. Det er fyrst mot 
enden av 1700-talet at Trond Botnen gjev hardingfela den 
italienske svipen. Kva tid vestlands-fela fekk understrengjer 
er ikkje godt aa segja for visst; men eg skulde tru at det heller 
var fyre 1600 enn etter. Det kann gjerne vera at brigdet helst 
er gjort etter engelsk fyrebilæte. Men elles maa ein hugsa 
paa at systemet med ljodstrengjer ikkje var so reint ukjent 
her heime heller. Det er nokolunde det same me hev paa 
langeleiken, ein spelestreng og nokre ljodstrengjer att- 
med. Og langeleiken held alle for aa vera fraa millomalderen. 
