30 — Torleiv Hannaas. 
kalla lyre. (Tvo armar gjeng ut ifraa ljodkassa og bøygjer 
seg saman eller møtest i eit tver-tre. Strengjerne like lange.) 
Det er soleis lyror som er utskorne paa dei vidgjetne kyrkje- 
dørerne fra Hylestad og Austad i Sætesdal. Denne utskurden 
held dei for aa vera fra ikring 1200"), og ein ser der m. a. Gun- 
nar Gjukason i ormegarden; han ligg bakbunden og slær lyra 
med tærne. Men i segnerne hev dette spelet tvillaust vore 
kalla harpe, liksom i Edda-kvædi. 
Etymologarne hev vore i vande med ordet harpe. Kluge 
kann ingi løysing gjeva. Torp gissar paa at det skulde tyda 
hake, klo”; men han er mykje i tvil. Eg skulde helst tru at 
Hortense Panum hev funne rette løysingi, ut ifraa sin 
grundige kjennskap til allslags spel-gogner i gamall og ny tid. 
Ho meiner at , harpe” fraa fyrst av berre tyder eit strengjespel, 
eit spel til aa klunka paa, og at det hev vore ,,et Fællesnavn 
for alle Strengeinstrumenter af Harpens, Lyrens og Citherens 
Slægt.”*) Denne meiningi byggjer ho serleg paa det, at gjer- 
ningsordet aa harpa i ymse gotiske maal hev vore bruka 
reint paa det lause um aa gripa i strengjerne, kva 
slags instrument det vo var paa. Ein studnad for denne ty- 
dingi er og det nynorske gjerningsordet harpa, som i Sunn- 
hordland vert bruka um aa rykkja so smaatt i fiskesnøre (Ross, 
Vidsteen). 
Etter denne tydingi er det ikkje aa undrast paa at gin. 
harpa stundom svarar til harpe i vaar meining og stundom 
til lyre. Og me veit at harpe ogso i seinare tider hev vore 
bruka um ymse strengjespel, soleis um langeleiken (i 
Valdris)*) og um den svenske nyckelharpa, som i grun- 
nen er eit fele-slag. Det er difor heller ikkje umogelegt at 
ogso fela og gigja stundom kan løyna seg under harpe- 
namnet i folkedikting og i gamle skrifter. Fraa eit spel som 
harpa hans Gunnar i Hylestadkyrkja var det ikkje noko av- 
grunns djup yver til den gamle klunke-fela. (Fig. 7.) 
Men korleis det no kann hava seg med den ting, um der er 
nokon sakleg samanheng eller ikkje millom harpa (lyra) og 
fela, so er det tvillaust at slaattarne hev vorte førde yver 
fraa det eine instrumentet til det andre. Eg held fyre at 
1) N. Nicolaysen: Norske fornlevninger, s. 259. 
?) F. t. n. f. b. Aarsberetning 1903, s. 113. 
3) Etter Erik Eggen i ,Norsk toneblad” 1914, s. 78. 
