Hardingfela. 31 
mange av dei slaattarne som enno ljomar fraa hardingfela i 
fjordarne og fjellbygderne vaare, i grunndragi maa vera fraa 
millomalderen. Og dei hev vel ofte vore harpe-slaattar fraa 
det fyrste. Men daa harpa gjekk av bruk, yngdest dei upp 
att paa fela. Og sidan hev dei livt 
paa fela, og vakse seg alt rikare 
og venare di meir fullkomi ho vart. 
Fyrste gong me høyrer gjete 
at det vart uppskrive ein slaatt 
etter hardingfela, var i 1695. Og 
det bar løgje til. 
Jolaftan 1695 kom det ein 
bonde fraa Byrkeland i Fana inn 
til stadsmusikanten i Bergen Paul 
Kröplin med mjølk og smør. Kröp- 
lin og læregutten hans Hinrich 
Meyer (sidan stadsmusikant i Kri- 
stiania) og ein organist og ein 
kantor heldt nettupp prøve paa 
nokre musikk-stykke dei skulde ikring 1200. Fraa Hylestad- 
spela i jolehelgi. Bonden vart kyrkja i Sætesdal. 
standande og lyda paa ei stund. 
sta, i dag fær du ingi pengar for mjølki og smøret, du hev 
høyrt so mykje ven musikk,” sa Kröplin paa skjemt. ,,Aa,” 
meinte bonden, ,,eg høyrer no mykje venare musikk kvar jol- 
aftanskveld i berget tett attmed husi heime.” Daa lo dei seg 
godt, spelemennerne. ,,Ja, ja, det er ikkje meir med det,” 
sagde bonden, ,,vil de koma upp til meg i kveld, so skal de 
faa høyra sjølve at eg segjer sant.” Daa han no hadde gjenge, 
tala dei att og fram um dette, og dei vart so forvitne at dei 
raadde seg til aa taka av stad og faa greide paa denne løyn- 
domsfulle musikken. Og dei fekk seg hest og køyrde upp til 
Byrkeland. 
Klokka tolv um notti sagde bonden at no var det paa tidi 
aa ganga til berget. Brennevin hadde dei med, so dei hev gjerne 
vore noko øre i hovudet alle saman. Dei venta lenge, og ingen 
ting høyrde. Daa for dei til verta utoluge. Men bonden bad 
deim gjeva tol endaa ei liti stund. Og straks etter tok det til 
aa laata i berget. Fyrst vart det slege ein akkord. So var 
det liksom dei stillte mange instrument. So kom det eit fyre- 
