IO Commentatio 



§> VIL 



Vftri indoles exhibet fingulare & paradoxon phnenome* 

 Bon* it^ thetmometris : quod enim molle & ad flammam magis 

 du&ileefl, laborem levat & accelerat; quodvero rigidius & 

 durius , confervarioni, & Longiori inftrumenti ufui favet (/).. 



§. VIII. 



(/)/ Differentem: proportionern ; ingredientium ad materiamt vitri adhibi- 

 torum, diverfa vitray alia; duclilia , alia rigida, largirl,, omnibus 

 irft confeffo eft. Ductilium vitrorum genera, ut imprimis Venetum 

 & Anglicum eft„ ab/ artificjbus in conficiendis thermometris magis. 

 expetuntur , cum ad flammam. promptius liquefcant, facilius etiam 

 in quamvis formam flatu exrendantur,. & leviori opera tubi diverfas 

 cramtiei invicem afferruminentur; cum e contrario, vitra Bohemi- 

 ca & noflrae Marchiae. ad flammam ducenda intenfiori ignis gradu 

 opus habeant, &. proin prioribus poflponantur. Sed pauci bo- 

 nmt , ipfam vitri rigiditatem certo- refpecTn praeferendam effe du- 

 (flilitati in componendis thermometris: narnn commodiorem arti- 

 ficis laborem? exceperis,, vitrum rigidum non tannim expanditur 

 calore nec condenfatur frigore 5 dein propter angufliores poros <Sc 

 meatus non tara facile.- cum calore humiditatem admittit & hydrar- 

 gyrum vifciditate inquihar,rd quod egonon foium per totannos ob- 

 fervavi, fed& a celebri.artince Biancht connrmatum accepi, mereu- 

 rium nempe in vitfis. thermometricis mollioribus temporis mo*ra 

 vifcidum reddi, ita ut in motu fuo progreffivo gutrulas ad Jatera 

 tubi* deponat, quod vix obfervari datur in vitris rigidioris indolis. 

 Si enim verum eft„ duclilius vitrum ampliores rigidiori habere po- 

 bos-,, hxc mercurii vifciditas ex natura fluidorum cognita explicatur, 

 qua conflat, ipfa- m vaporem refoluta, corporum folidorum fub- 

 fiantiam intimius penetrare acipfum aencm.. Non efl ergo, quod 

 amplius adeo doleamus, nos ad thermometra comparanda duclilium 

 vitrorum eopiam non habere,. inprimis. cum fiftutee , quae ex vitro 

 albo in officina- vitraria Tornavienil formantur, vitrum habeant 

 medix confiftentix, quod longe mollrus efl Bohemico ; hoc autera 

 ordine fefe invicem exeipiunt: 



Vitrum Venetum molliffunum.. 



Anglicum. molle. 



Gallieum. 



Marchicum Tornavienfe.. 



Bohemicum rigidifiimum.. 



