'sMJKS MUSEUM VAN NATUURLI JKE HISTORIE — LEIDEN. 33 



of niet. Ook de tanden worden meermalen genoemd, ja, soms zelfs de 

 groote hersenhoeveelheid van het gestrande dier. 



Tenslotte geven de verzen meestal datum en jaartal op, en niet zelden 

 ook het geslacht. De verschillende verzen zijn helaas buitengewoon ver- 

 spreid, en behalve in oude zoölogische werken, in periodieken en der- 

 gelijke meer, vindt men ze ook dikwijls in oude, geschiedkundige boeken 

 en in vroegere plaatsbeschrijvingen. Ik heb getracht meerdere (18) ver- 

 zen te verzamelen en zal enkele hieronder vermelden bij de Potvisschen, 

 waar ze bij hooren. Nog belangrijker dan verzen, zijn afbeeldingen van 

 gestrande dieren. Yan de 37 gevallen, die ik nu ken, zijn er 16, voor zoo- 

 ver ik weet, in beeld gebracht. Dat is vrij veel, als we in aanmerking 

 nemen, dat de fotografie nog niet bestond en dat verscheidene dieren op heel 

 ongunstige plaatsen aanspoelden. Vergeten we bovendien niet, dat in die 

 vroegere tijden de verkeersmiddelen haast alles te wenschen overlieten, en 

 dat wintermaanden nu juist niet uitlokken om aan het strand een Pot- 

 visch uit te teekenen. Niettegenstaande al deze bezwaren, bezitten we 

 toch verscheidene goede teekeningen, en zelfs een zeer groote schilderij 

 van onze Potvisschen. Yan een paar exemplaren zijn meerdere teekenin- 

 gen gemaakt door verschillende personen, zoo van No 11, 15, 31 en 35. 

 Bij het tellen van het totale aantal platen (16) is voor deze nummers 

 natuurlijk telkens één afbeelding gerekend, daar immers hetzelfde dier 

 wordt bedoeld. Men zie bij genoemde nummers onder „opmerkingen" in 

 de tabel. Jammer is het nu weer dat herhaaldelijk platen zijn nagemaakt en 

 zelfs gebruikt zijn voor andere strandingsgevallen, dan waarvoor ze oorspron- 

 kelijk moesten dienen. Voorbeelden hiervan worden hieronder genoemd. 

 Meestal valt het spoedig op, dat we met een copie te doen hebben, maar 

 er zijn ook gevallen, die moeilijker zijn uit te maken. 



De meeste Potvischplaten zijn tegenwoordig zeldzaam. In de beroemde 

 „Atlas van A. van Stolk", thans in bezit van den Heer J. van Stolk Azn. 

 te Rotterdam, kan men platen van de Potvisschen vinden, genoemd 

 onder de Nos 3 ? 9 5 n } 15 ? 17 ? 21, 31 en 35 in mijn tabel. Genoemde 

 Heer was zoo vriendelijk mij die te laten zien, en mij toe te staan, er 

 fotografieën van te laten maken, waarvoor ik Z.Ed. gaarne nog eens van 

 harte bedank. Een stel van deze afdrukken is thans aanwezig in 's Rijks 

 Museum van Natuurlijke Historie. Een paar oude afbeeldingen bezit ik 

 zelf; van de meeste liet ik zeer goed geslaagde fotografische reproducties 

 maken, terwijl er nog één is van de 16, die ik nooit heb gezien, nl. No 32. 

 Het meest voorkomend is zeker de prent van J. Matham, zie No 9 op 

 de lijst. Deze is in eenige boeken overgenomen en ook later, bij andere 

 strandingsgevallen gebruikt, na voorzien te zijn van een nieuw jaartal. 

 Die namaakprenten vertoonen ten opzichte van liet origineel kleine ver- 



3 

 (8— lil— 1913) 



