34 ZOOLOGISCHE MEDEDEELINGEN — DEEL IV. 



anderingen en zijn veel minder mooi. Soms zijn er zelfs grove zoölogische 

 fouten in gemaakt, wat men b.v. zien kan op een Duitsche navolging 

 van Matham. De bovenkaak heeft daar tanden gekregen, de vorm van 

 den bek is geheel fout, het oog is „menschelijk" voorgesteld, enz. Twee 

 exemplaren van deze prent zijn in bezit van den Heer J. van Stolk Azn. 



Eenige bijzonderheden over de verschillende gevallen laat ik hier nu 

 nog volgen. 



No i, 1531. Boven is al reeds een en ander over dit geval gezegd. 

 In mijn meening, dat dit dier toch een Potvisch was, word ik versterkt 

 door een mededeeling van J. E. Gray in de „Catalogue of Seals and 

 Whales" in the British Museum, sec. éd., 1866, bl. 203. We zien daar 

 dat in 1532 een Catodon strandde te Teignmouth, ten KO. van Plymouth. 

 Potvisschen waren dus in dien tijd zeker in het Kanaal ; het is waarschijn- 

 lijk dat er toen ook in de Noordzee zijn geweest. Van Bemmelen, Bouw- 

 stoffen bl. 251, teekent bij dit dier aan: „Mij schijnt het toe, dat dit dier 

 bepaald een Cachelot was". De reden waarom, vermeldt hij helaas niet. 



No 2, 1566. Van dit dier geeft van der Keilen ons in „de oude Tijd". 

 1870, op bl. 42 een vers, dat hier volgt: 



„Als men duysent, vijf hondert heeft gheschreven, 



Eu de vier eu 't neghentich, in de maent 



November, een en t Wintich, aerïghedreven 



Quam 't Sandtvoort, in Hollandt, dus van ghedaent 



Eenen dooden Yisch, die men eenen WaJvisch vvaent, 



Maer Tanijn ghenaemt wordt van den Zee-luyden 1 



Menicli meent oft yet wonders wil beduyden. 



Tweedden Martij ses en tsesticb oock strande 



Daer eenen sulcken, die met groot misbaer 



En gheruysch, noch levende quam te lande, 



Dien was maulijck, desen vroulijck end maer 



T wintich voeten en den anderen daer 



Te vooreu, was lanck twee en veertien voeten: 



't best altijdt van Godt wij verhopen moeten." 



Hier wordt dus over 2 dieren gesproken. Het eerste, 21 [November 

 1594 te Zandvoort gestrand, was 20 voet lang en een O. De Heer Van 

 Stolk bezit hiervan een oude prent van H. Goltzius. Ik heb deze gezien, 

 en geloof, dat hier van een Potvisch geen sprake kan zijn. Van Bem- 

 melen, I.e. bl. 254, zegt reeds: „In 1594 een Cachelot?" Het dier lijkt 

 veel meer op Globicephalus melas, wat vooral duidelijk wordt als we de 

 plaat van Goltzius vergelijken met een afbeelding van deze Cetacee in 

 Beddard, „A Book of Whales", 1900, bl. 280, fig. 37. In 1608, 20 Sep- 

 tember, strandde tusschen Katwijk en Scheveningen, weer een Globicepha- 

 Jas van 20 voeten. Over dit dier werd een pamflet geschreven getiteld : 



