36 ZOOLOGISCHE MEDEDEELINGEN — DEEL IV. 



doeld zijn. Zijn de gevallen van Vlissingen en Hastingen er werkelijk 

 geweest — en men kan daaraan nauwelijks twijfelen, gezien de nauw- 

 keurigheid van den teekenaar (wie?) in afbeelding en onderschrift — 

 het aantal Potvisschen van ons land zou dan stijgen tot 39 ! De plaat 

 van den Heer van Stolk slaat eigenlijk op het exemplaar van Hastingen, 

 want er staat in het onderschrift .... „en desen tot Hastingen in den 

 Doel". Dit ligt aan den overkant van het fort Lillo aan de Schelde, even 

 beneden Antwerpen. Over de Potvisschen in de Schelde van 1577 be- 

 richten ook L. de Pauw en G. Willemsen, „Note sur les Cétacés échoués 

 dans l'Escaut en 1577", Extrait des Ann. du Cercle Archéolog. du Pays 

 de Waes, T. 23, livr. 2, 1905. De schrijvers nemen in hun stuk op een 

 plaat van den Potvisch van Saaftingen, die afkomstig is van Joh. Jon- 

 stonus (1657) te Amsterdam. 



Deze plaat is intusschen niet van het dier van Saaftingen, want er 

 staan duinen op, die bij Saaftingen nooit zijn geweest. De afbeelding is 

 nagemaakt naar een Potvischplaat van Joh. Saenredam (zie No 11 van 

 de lijst) uit 1601, Wijk aan Zee, waar de duinen beter op hun plaats 

 zijn. Ik bezit uitstekende foto's naar de beide oorspronkelijke platen, en, 

 leggen we die naast elkaar, dan zien we de absolute overeenkomst. Alleen 

 heeft Jonstonus de om het dier heen staande personen veranderd. Een 

 leerzaam voorbeeld, hoe er soms met die teekeningen werd geknoeid. 



No 4 en 5, 1577. Hierover valt niets meer mee te deelen. 



No 6, 7 en <9, 1577. Nummer 6 strandde het eerst, 22 November. 

 Hij behoorde tot een groote troep Potvisschen, die op de hoogte van 

 Ter Heide zwom. Zijn makkers, probeerden hem van het strand af te 

 krijgen, door massa's water naar de kust te slaan, maar tevergeefs. Twee 

 andere, nummer 7 en 8, strandden bij die pogingen, den 23sten Novem- 

 ber d. a. v. Aldus de oude schrijvers over deze 3 gevallen. (Zie C. Plinii 

 secundi, ed. Jan Morterre, Amsterdam 1757, bl. 523). A. Coenensoon heeft 

 de dieren gezien en geteekend; zie onder „opmerkingen". Van Bemme- 

 len, „Bouwstoffen", bl. 251, geeft op, dat de gestrande dieren 3 cfcf 

 (óf 2 cTcf en 1 9) waren. Afgaande op de maten moeten alle 3 voor- 

 werpen (f zijn geweest. Dit blijkt ook nog uit de teekening van A. Coe- 

 nensoon, „Vis-boock", bl. 48. 



No ,9, 1598. „De Potvisch van Berkheij", goed bekend uit beschrij- 

 vingen en afbeeldingen. ♦ 



Over dit nummer is indertijd een boekje verschenen, getiteld: „Wal- 

 visch van Berckhey : Dat is, Eene beschnjvinghe des grooten Yischs, die 

 tot Berckhey ghestrandet is Anno 1598. den 3. February, met eene ver- 

 claringhe der dinghen die daer naer ghevolght zijn: Met noch een cort 

 verhael der geschiedenissen, die van den lesten Augusti 1598. tot nu toe 



