's RIJKS MUSEUM VAN NATUURLIJKE HISTORIE — LEIDEN. 37 



verloopen zijn int Vorstendom Cleve ende omliggende vrije Landen, door 

 de aencomste van den Spaenschen Leger, hare ongehoorde wreetheyt 

 tegen de Cleefsche ende hare Steden, die sy als vyanden innemen voor 

 den Coninck van Spagnen. 



T'samen eenen Brief van des Keysers Grhesant, met d'Admirants antwoordt." 

 Zonder naam van den schrijver en zonder jaartal, 8°, met 1 groot en 

 2 kleine kaartjes op ééne bladzijde (de eerste) en met geheel onderaan, 

 een kleine, goede afbeelding van de „Walvisch va Berckhey". Dit boekje 

 is in de bibliotheek van 's Rijks Museum van Natuurlijke Historie te 

 Leiden, No 2700 (Mamm.) van den catalogus. De „Walvisch" is een dui- 

 delijke, (f Potvisch, met alle typische kenmerken. Een paar personen 

 en de onafscheidelijke hond staan ernaast. De ligging van het dier is 

 juist andersom als op de prent van Matham of op de copie ervan door 

 Yan der Gouwen. Blz. 2 begint met een 12-regelig vers, waarin staat, 

 dat God ons teekens zendt om ons te straffen. Dan volgt een stukje ge- 

 schiedenis, afgewisseld met een bericht over een zeemeermin uit 1522. 

 Daarna komen nog 12 verzen, waarvan in nummer 2, 3, 4, (5), 6, 7 en 

 8 sprake is van den gestranden Potvisch. Tusschen deze verzen in staan 

 telkens stukken geschiedenis over de schanddaden der Spanjaarden enz. 

 Ook de overige verzen, 9, 10, 11, 12 en 13 handelen hierover. Zelfs de 

 legende van Wilhelm Teil wordt uitvoerig verteld. Verder worden aller- 

 lei geschiedkundige gebeurtenissen opgehaald, zonder duidelijk onderling 

 verband. Ten slotte volgt de brief, waarvan in den titel sprake is. Na 

 vers 8 wordt er ook in den tekst over den Potvisch niet meer gesproken. 

 Duidelijk komt in dit pamflet uit het verband dat de schrijver legt tusschen 

 het stranden van het zeemonster en een inval in de Kleefsche landen door 

 de Spanjaarden. De verzen 2, 3 en 4 laat ik hier volgen. 



II. 



Derhalven als int Jaer van t'neghentich en acht, 

 De Zee een Walvisch groot op het landt hadd' ghebracht, 

 Die grouwelijck t'aensien, en schrick'lijck was t'aenschouwen, 

 In d' ooghen van eîck een, beyd' Mannen en der Vrouwen: 

 Soo was ick med' verbaest, aensiende dit ghedrocht, 

 Dwelck te Berckhey de Zee hadd' op het landt ghebrocht. 

 Elck een heeft wel verstaen dat hier op woude volghen 

 Wat vreemts en wonderbaers, en dat Godt was verbolghen. 

 Maer wat het wesen soud' heeft niemant uytghebolt, 

 Tot datter uyt Brabandt een glossa quam gherolt, 

 Daer in t' volle bescheyt niet anders wordt ontloken, 

 Dan of de dichter hadd' met Godt den Heer ghesproken. 



