's RIJKS MUSEUM VAN NATUURLIJKE HISTORIE — LEIDEN. 43 



merkwaardig, omdat ze amphicoel zijn, dus „vischachtig". Bij de zoog- 

 dieren zijn platte wervellichamen regel, maar de Potvisch maakt een 

 uitzondering. De uitholling is gemiddeld aan de voor- en achterzijde van 

 den wervel + 3 cm. diep, d. w. z. in het middelpunt. Nu staat de Pot- 

 visch met dit afwijkende kenmerk niet alleen. Het komt meer bij de 

 Cetaceën voor. Bij een jonge Delpkinus delphis zag ik ook amphicoele 

 wervellichamen, zij het dan ook niet zóó duidelijk als bij den Potvisch. 

 En zoo zijn er nog meer Walvischachtigen, b.v. Balaenoptera rostrata. 



Over den schedel moet wat meer worden gezegd. Het is het eenige 

 stuk van dien aard in Nederland, en dus onze belangstelling over waard, 

 te meer daar de Potvisch, waar deze schedel aan toe behoorde, zoo goed 

 bekend is. Het was eertijds blijkbaar gewoonte zulke zeldzame en onge- 

 wone dingen in kerken op te stellen. Behalve in Scheveningen, staat ook 

 een Potvisschenschedel in een kerk (the Parish church) h te Yarmouth, 

 benoorden Harwich, afkomstig van een dier, dat in 1582 strandde. 

 S. F. Harmer, Keeper of Zoology Brit. Mus. K H. London, vestigde 

 mijn aandacht hierop. 



In Southwell, „The Seals and Whales of the British Seas," 1881, 

 dat Dr. van Oort zoo vriendelijk was mij te leenen, staat op bl. 87 nog 

 iets over dezen schedel. Twee kleine teekeningen zijn erbij gevoegd. Wij 

 zien, dat alléén het enorme achterhoofdsdeel is bewaard gebleven met 

 het distale deel van de wijde bekkenvormige holte, waarin eertijds de 

 spermaceti zat. De overige beenstukken zijn afgehakt, zoodat het geheel 

 min of meer op een „stoel" gelijkt. Onze Scheveningsche schedel is dus 

 veel mooier en gaver. 



Wat de waarde van dezen laatste nog aanmerkelijk verhoogt, is het 

 feit, dat Petrus Camper (1722 tot 1789) hem heeft bezocht, beschreven 

 en afgebeeld. Men zie zijne „Observations anatomiques sur la structure 

 intérieure et le squelette de plusieurs espèces de cétacés," uitgegeven 

 door zijn zoon Adriaan Gilles Camper in 1820. Een aparte platenatlas 

 behoort erbij. Op bl. 94 spreekt Camper over „l'ostéologie du crâne des 

 Cachalots". Hij begint met de volgende woorden: 



„Le crâne des Cachalots présente des formes plus bizarres encore que 

 celui de la baleine. Il est même douteux que des yeux exercés à l'étude 

 des os qui composent le crâne d'autres Cétacés en reconnussent l'analogie." 



Even later wordt de schedel door Camper genoemd „cette énorme 

 machine" en „un siège d'un cabriolet". 



Uit deze aanhalingen blijkt al voldoende wat voor een indruk men 

 op het eerste gezicht krijgt van den Scheveningschen Potvisschenschedel. 



Toen ik hem voor het eerst zag, kon ik pas genoemde aanhalingen van 

 Camper naar waarde schatten. Ze zijn geheel en al overeenkomstig de 



