's RIJKS MUSEUM VAN NATUURLIJKE HISTORIE — LEIDEN. 



253, zet achter Zandvoort een ?. Dit kan dus door mijn vondst in het 

 Archief te Haarlem vervallen. In de teekening is de verhouding van 

 den kop tot de rest van het lichaam verkeerd, maar andere karakte- 

 ristieke deelen (kop, plaatsing tanden en staart) zijn goed weergegeven. 

 Aangezien deze schets niet is gedrukt, is dus het Archief bezitter van een 

 unicum. Ik heb er een copie van laten maken. Boven de schets staat: 

 „Afbeelding van de Cagelotvisch die tusschen Zandvoort en Wijk op Zee 

 is komen aanzwemmen in de banne van Zandvoort in het jaar 1781, den 

 17 Mei, lang 64 voeten." 



N T o 37, 38, 1788. Vermoedelijk de laatste strandingsgevallen van Pot- 

 visschen in Nederland. Meer is hierover niet bekend; zelfs van de stran- 

 dingsplaats weten we niets. 



Ons herinnerend wat boven bij No 3 ; 1577, gezegd werd, komen we 

 dus totaal tot bijna 40 Potvischgevallen in Nederland, tusschen 1531 — 1788. 

 Schlegel, Zoogdieren, zegt op bl. 97, bovenaan: „ .... zoodat men een 

 20 tal voorbeelden kent." Al laten we nu nog een paar twijfelgevallen 

 weg, we zien toch, dat het geheele aantal ver boven de 20 komt. Ook 

 nà 1784 (zie Schlegel, bl. 97) zijn nog voorbeelden van Potvisschen 

 bekend, in Noord-Europa, b.v. in 1863, Thurso, Caithness, N. Schotland, 

 (Guide "Whales, Brit. Mus. N. H. 1909, bl. 25). Boven werden nog ge- 

 vallen genoemd uit 1913, 1916 en 1917. Yoor het meerendeel, merkwaardig 

 genoeg, wéér <ƒ dieren! 



Behalve den schedel van No 17 en het borstvinstuk onder No 9 genoemd, 

 bezit ons land van al die gevallen (een 40!) zoo goed als niets! In 1885 

 werd in Leiden, uit een der grachten, een stuk onderkaak van een Pot- 

 visch opgebaggerd, dat nu berust in 's Rijks Museum van Natuurlijke 

 Historie aldaar, alwaar zich verder nog bevinden 2 onderkaken, een wer- 

 vel, een atlas en een 24 tal tanden van onbekende herkomst. (Zie Jentink, 

 Cat. Ost. des Mammifères, 1887, p. 177). In het Museum van het Zoölo- 

 gisch Laboratorium te Groningen is nog een stuk been (maxillaire? of 

 intermaxillaire ?) opgehaald uit den Nieuwen Waterweg bij Hoek van Hol- 

 land. Er is, meen ik, reden om aan te nemen (de beenstructuur) dat 

 dat van een Potvisch is geweest. Het is intusschen maar een brokstuk, 

 en dus zonder veel waarde. Andere resten zijn mij niet bekend, noch in 

 musea, noch bij particulieren, uitgezonderd twee onderkaakhelften van 

 een Potvisch, staande in den tuin van het landgoed „Rust en Vreugd" 

 van den Heer van Ommeren te Wassenaar. Deze beide stukken zijn 

 daar geplaatst ± 1911, toen ze door den eigenaar gekocht werden van 

 de traanmaatschappij „Matex" te Vlaardingen, en zijn niet van een in 

 Nederland aangespoeld voorwerp. 



(•J6— 111— 191 Sj 



