22 ZOOLOGISCHE MEDEDEEL INGE N — DEEL 2 F. 



II. — OVER DE POTVISSCHEN IN NEDERLAND GESTRAND TUS- 

 SCHEN DE JAREN 1531—1788. 



DOOR A. B. VAN DEINSE, ROTTERDAM. - (MET 5 TEKSTFIGUREN 

 EN PLAAT II, III EN IV.) 



Sedert drie jaar bezig zijnde met het nasporen van gegevens betref- 

 fende het aanspoelen van groote Walvischachtigen op de Nederlandsche kust, 

 in het bijzonder waar het Yinvisschen geldt, heb ik herhaaldelijk opgaven 

 gevonden over Potvisschen. Oorspronkelijk heeft het niet in mijne be- 

 doeling gelegen, over laatstgenoemde dieren iets te publiceeren, maar 

 gelukkig hebben toevallige omstandigheden mij in kennis gebracht met 

 bijzonderheden over deze grootste tandendragende Cetaceën, die nog niet 

 zijn beschreven. Ik bepaal mij uitsluitend tot die dieren, waarvan met 

 zekerheid bekend is, dat zij op onze kust strandden. Slaan wij het voor- 

 treffelijke boek van Schlegel, „de Zoogdieren van Nederland", op, dan 

 zien wij dat op blz. 97 een en ander medegedeeld wordt over de exem- 

 plaren, die op onze kust strandden. Meer uitvoerige berichten vindt men 

 in de „Konst- en Letterbode" van 1812 en 1836, van de hand der Hee- 

 ren Loosjes, Bodel Nijenhuis en Mulder. Andere berichtgevers zijn er 

 over dit onderwerp maar weinig; de voornaamste is zeker wel, Houttuyn, 

 in „de Natuurlijke Historie van Linnaeus", deel 3, anno 1762. Het werk 

 van de vier genoemde schrijvers heeft zonder twijfel veel goeds, maar 

 op twee bezwaren wil ik toch wijzen. Vooreerst dwalen ze nogal eens 

 van het onderwerp af en spreken over dieren, die met de Walvisch- 

 achtigen of de Potvisschen niets uitstaande hebben. Dat is storend en 

 maakt het geheel niet overzichtelijk. Mijn tweede bezwaar is, dat alle 

 gevallen van stranding van Walvischachtigen door elkaar staan en niet, 

 soort bij soort, gerangschikt in tabellen. Dergelijke lijsten komen wel 

 voor in „Bouwstoffen voor eene fauna van Nederland", van Herklots, 

 deel III, 1866. De medewerker voor de zoogdieren, A. A. van Bemmelen, 

 geeft op bl. 251 een goed gerangschikt overzicht van de hem bekende 

 strandingen van Potvisschen. Deze, ook thans nog zeer bruikbare lijst, geeft 

 ons bovendien belangrijke op- en aanmerkingen en literatuuropgaven. 



De bijzonderheden over ons Onderwerp, die ik den laatsten tijd te 

 weten ben gekomen en die ik nergens vermeld vond, zijn in een tabel 

 opgenomen, en in de meer uitvoerige bespreking, die erop volgt. Niet- 

 tegenstaande ik die tabel zoo zorgvuldig mogelijk heb gemaakt, weet ik 

 zeer wel, dat er nog gebreken in zullen zitten. Deels is dat echter buiten 

 mijn schuld. De gegevens zijn n.l. zeer verspreid, en alle litteratuur over 

 dit onderwerp is oud, en dus lastig te krijgen. Dan werden de verschil- 



