's RIJKS MUSEUM VAN NATUURLIJKE HISTORIE — LEIDEN. 207 



het totaal en grooten invloed zouden die „oorlogsgevallen" dus toch niet 

 hebben op het verloop van de kromme. 



Reeds tweemaal heb ik boven terloops over den trek van de vin- 

 visschen gesproken. Om dien trek en de strandingen goed te begrijpen, 

 moeten we ons eerst rekenschap geven van de factoren, die den trek 

 veroorzaken en tevens denken aan de oceanographische en biologische 

 bijzonderheden, waarmede wij in het Noordzeegebied te maken hebben. De 

 trek wordt beheerscht door verschillende uiteenloopende omstandigheden. 

 De dieren volvoeren hem tweemaal per jaar om minstens twee redenen. 

 Vooreerst is in onzen winter een belangrijk deel van de noordelijke zeeën 

 met ijs bedekt, zoodat de vinvisschen, om adem te kunnen halen, lagere 

 breedten moeten opzoeken. Max Weber (12), bl. 573, zegt: „Auch wird 

 die winterliche Eisdecke der polaren Meere, die Tiere nötigen, Aequator- 

 wârts gelegenes offenes Wasser aufzusuchen". Dan hebben de vinvisschen 

 een voedseltrek in den nazomer en herfst. Ze volgen dan o. a. de lodde- 

 en haringscholen. Het gebied van den oostelijken Atlantik, Noordzee en 

 noordelijke zeeën, wordt dus geregeld door hen afgereisd om bepaalde 

 redenen. Boven zagen wij, dat aan de Fransche, Belgische en Engelsche 

 kust (Zuidkust), herhaald strandingen plaats hadden in Februari. Zoo 

 omstreeks Februari zijn de dieren dus op de hoogte van het Kanaal. 

 Daar vóór, in Januari, zijn ze zuidelijker, in de Golf van Biskaje, op de 

 breedte van Portugal, ja, in de Golf van Cadix. Plinius (21) Boek IX, 

 hoofdstuk 5, deelt mede: „Men zegt, dat ze (de walvisschen) in de zee 

 van Cadix niet vóór den winter worden gezien". Dat klopt ook met be- 

 richten van andere schrijvers. In „Op de Zee", (17) + 1864, lezen we, 

 op bl. 202: „ . . . in de maanden December en Januari 1671 en 1672 heb 

 ik ze (de vinvisschen) vernomen tot zelfs in de Spaansche zee". De 

 Spaansche zee is dat deel van den Atlantischen Oceaan om kaap Finisterre 

 heen en ten zuiden ervan in Spanje's N. W. hoek en langs de kust van 

 Portugal. Na Februari trekken ze noordwaarts en gaan dan om Ierland 

 heen, dus westwaarts om. Ze trekken niet door het Nauw van Calais en 

 evenmin, in den regel althans, door de Iersche zee. Waarom niet, hoop 

 ik hieronder duidelijk te maken. In Maart — April, gaan ze dus langs 

 de westkust van Ierland, en komen dan al gauw op de hoogte van de 

 Schotsche noordkust. Hun verdere route is dan in de richting van IJsland 

 en Jan Mayen. Ze zijn dan op 65° — 70° N. breedte. Daar houden ze zich 

 in den zomertijd op, Juni — Juli. Dit is in overeenstemming met wat S. F. 

 Harmer mij 29 Aug. 1916, schreef: „We have had one case during July 

 which you will find recorded in my Report (n° 1) for 1913, n° 6, and 

 another in the following month (1913, n° 14), but these were respectively 



