's RIJKS MUSEUM VAN NATUURLIJKE HISTORIE — LEIDEN. 153 



processus angularis een sterk vooruitspringend uitsteeksel, dat achter- 

 en benedenrand van den onderkaak scherp scheidt. Bij een ander exem- 

 plaar is dit kenmerk nog veel sterker uitgedrukt dan bij het afgebeelde. 



b. Bousettus shortridgei Thos. et Wrought. 



Deze soort was tot nog toe slechts bekend van Kalipoetjang in Zuid- 

 Java en is nog maar in enkele exemplaren beschreven. Zij is verwant 

 (misschien wel identisch ?) met de Engelsch-Indische R. leschenaulti. Ik 

 trof haar in de verzameling aan in twee exemplaren, het eene geëtiketteerd 

 als Cynonycteris amplexicaudata, het ander nog ongedetermineerd. Het 

 eerste exemplaar (a, nog niet in de uitgave van den Catalogus van 1888 

 opgenomen) is een zeer oud wijfje, door Dr. J. F. van Bemmelen aan 

 het museum geschonken. Als plaats van herkomst is alleen opgegeven 

 „Java". De tanden zijn in sterke mate afgesleten, sommige zelfs totaal 

 weggesleten. Gelukkig is echter aan de rechterzijde de laatste kies van 

 de onderkaak (m 3 ) nog aanwezig, en kenmerkt het dier door zijne lang- 

 gerekte vorm als een R. shortridgei. Het tweede exemplaar (b) is een 

 jong, nauwelijks volwassen mannetje, afkomstig van Bandoeng, door Dr. 

 J. H. F. Kohlbrugge geschonken. 



Het door Anderson beschreven en gemeten individu is klaarblijkelijk 

 een bijzonder groot specimen zijner soort (lengte van den benedenarm 

 91 mm.). De beide hier aanwezige exemplaren zijn althans belangrijk 

 kleiner, zoodat het verschil in grootte tusschen deze en de andere Javaansche 

 soort (R. amplexicaudatus minor) niet zóó in 't oog loopend is als hij 

 aangeeft. Het grootte- verschil met R. leschenaulti verdwijnt geheel, en 

 het zou mij niet verwonderen, als bij uitgebreider .onderzoek bleek dat 

 de nieuwe soort met deze identiek was, tenminste wanneer zij later ook 

 op het schiereiland Malakka en Sumatra werd ontdekt. 



Ik geef in bijgaande tabel de maten der beide exemplaren : 



c. Dobsonia magna Thos. et Dobs., subsp. mohiccensis Q. et G. 



Dobsonia moluccensis, van de Ambon-eilanden, Ceram, Boeroe en de 

 Aroe-eilanden, wordt door Andersen in zijn hoofdwerk nog als specifiek 

 verschillend van Dobsonia magna (Meuw-Guinea, Mysool, Waigeoe) erkend, 

 ofschoon er eigenlijk geen ander verschil bestaat, dan dat de laatste iets 

 grooter is. In zijn „addenda et corrigenda" bij het genoemde werk, spreekt 

 hij echter het vermoeden uit, dat het beter is de twee vormen als sub- 

 species van dezelfde soort te beschouwen, daar inmiddels bij uitbreiding 

 van materiaal gebleken is, dat de minima van Dobs, magna de maxima 

 van moluccensis dicht naderen of zelfs daaraan gelijk worden. „With 



