XXXXL X XXXII. 

 MORiEA NORTHIANA. 



Locus natalis. Speciofa hac , necdum , quantum novimus, descripta Moraeee fpecies fertur itk 

 Regno Peruviano habitare. 



Descriptio. Radices fibrofa. Fotia radicaiia, fes/itia, amplexicautia & vaginantia,- disticha 

 enfiformia, gtabra, integerrima. Scapus apud nos 4- vel 5- pedalis , eretius , anceps 9 atatus , gtaber, 

 definens infpatham univerfalem, Jubinde proiiferam, diphyttam, muttifloram, fpathis particuiartbut 

 bifloris. Ftores breviter peduncutati, majores quam in retiquis Moraea fpeciebus , cotorum vartetate 

 etiam magis fpetiabites. Corotta hexapetaia inaquaiis, petala tria majora & inferiora ptana reflexa % 

 candida, marginibus flavescentibus , tria interiora, minora, eretta, apice reflexo, egregie variegata. 

 Stamina tria pistitio appresfa, filamentis brevisfimis. Pistilti germen inferum , fiylus ciavatus triqueter 

 definensin fligmata tria bifida (fig. 1 & 2.) Pertinet igitur a^Triandriam monogyniam JLinn. Ftores 

 ephemeri per unum modo diem aperti. Semina apud nos non tutit. 



Cultura. In catdario femper fovenda , furculis tum e radice , tum vero & fubinde ex fpatha 

 proputiuiantibus, propaganda. 



Naer \ geen men my bericht is \ Vaderlaiid vafl deeze uitfteketid fchoone Plant Peru, doch voot 

 de echtheid van dat bericht zoude ik niec kunnen inftaan; befchreven heb ik haar nergends 

 gevondefl. Dit is echter zeker dat zy in de warme laftden te huis moet zyn, want zy kan by on« 

 niet dafl in de warme kas gehouden worden. Haare wortels zyn Hairwortels. Uit den wortel 

 komende bladen te voorfchyn, zy zyn ongefteeld en omvatten elkander van onderen. (Ziet de 

 ttveede Piaat deeter Moraea.) Zy zyn, wanheer zy hunne volle gfootte hebben,ruim z\ voet lang 

 cn 1 a 2 duim breed; hunne gedaante is zwaerd,- of Hever wofd zy, mesvormig door denkeep of 

 de infnede, dieii zy aankien binnenrand hebben, omtrend 1 voet van den wortel* Zy ftaan allei* 

 Vlak , zo dat de gedaante der plant volmaakt waajerachtig wordt. De waajer van die plant> naef 

 welke de tekening gemaaktis, was, tden dezelve bloeide, byria 3 voet breed. De bladen zyn aaa 

 weerszyden glanzend groem Midden uit den woftel, tusfchen de bladen door, komt de fteng te 

 Voorfchyn* Dezelve is in >t begin zeer gelykend naer een blad. In >t midden der fteng is eene 

 plat-ronde verhevenheid , doch aan beide kanten is zy breed gevleugeld of, gelyk men het noemt* 

 tweefnydend. Haare breedte is ook ruim ii duim, en haafe lengte was, toen zy bloeide, tusfchent 

 de4 en 5 voeten. Aan het einde der fteng, die om haare lengte, wanneef zy niet opgebonden is* 

 altyd gebogen is, en hangt, is de algemeene kelkfchede. Daaruit zonderdc zich, wel 2 maandeu 

 voor dat zy bloeide, eene tweede kelkfchede af, welke horizontal ging liggen, en waaruit wederom 

 eene derde kelkfchede ovcreind ging ftaan. Nog kwam er uit de eerfte algemeene kelkfchede ee n 

 gewas of fpruit, 't welk wy in 't eerst geloofden dat ook bloemen zoude opleveren, doch dat 

 naderhand bleek eene jonge plant zyn,die,afgenomen en in den grondgeftoken zynde, nuvolmaakt 

 groeit. De kelkfcheden zyn 2 bladig. Den 14 van April kwam *er uit de horizomal liggende 

 fchede eene bloem te voorfchyn , en eene week daarna den 21. eene andere, doch toen wachtte 

 zy byna eene geheele maand Den 15 van Mai kwamen >er uit elke der 3 kelkfcheden 2 bloemen 

 te voorfchyn; zo dat onze plant den volgenden dag met 6 bloemen te gelyk bloeide. De bloemeri 

 zyn 6 bladig, en grooter dan van de andere bekende Moraeas. Drie der bloembladen zyfl veel breeder 

 en grooter, dan de anderen, als zynde 1 duim brecd en i§ lang. Deeze bloembladen zyn haflgende 

 en vlak, hunne binnenkant is wit doch in *t middenpunt geel met bruine ftippels, de buitenzyde 

 zwavel geelachtig. De drie kleinere bloembfaden ftaan over eind, en zyn omgekruld en gebogen. 

 Aan \ middenpunt zyn zy ook geel met bruine ftippen, doch voor ^t overige wit met zeer? 

 fchoone blaauwe ftreepen. Uit het middenpunt der bloem verheffen zich de vruchtdeeltjes 

 (fig. 1 en 2). De 3 Stamina a a a, die zeer korte draadjes hebben, zitten aan de 3 kanten 

 van het Pistillum vast (fig. 1.) doch kunnen daarvan, zonder ^t zelve te kwetfen, ligt losgemaakt 

 worden, wanneer zy echter door de zwaarte der Antheren omvervallen (fig* 2.) het eene 

 ftyltje is 3 kantig, doch heeft 3 in 2 verdeelde Stigmata. De Moraea behoort derhalven tot 

 de Triandria monogynia vanLinneus, Zaad hebben deeze zeef kortftondige bloemen niet gegeven* 

 Kortftondig zeg ik, want des morgens om 8 uur waren zy open, en om 6 uur des avonds 

 begonden zy reeds te verleppen. Behalven op de bovengemelde wyze teelt deeze foort van 

 Moraea ook nog voort door jonge fpruiten uit den wortel, welke groot genoeg zynde, 

 afgenomen worden en zeer goed groejen. - Ik kan echter niet beflisfen of Vvoorheengemelde 

 geval natuurlyk, dan of \ door al te fterke groeikracht of eenig ander bykomend toeva! 

 veroorzaakt zy. De bloeityd, gelyk wy boven zeiden, is April en Mai Van waar zy haaren 

 bynaam Northiana bekomen hebbe, is my niet bekend. 



