n6 



De Aquatilibus. 



lib.i.Geogr. 



Tum robuftos pifcatores primum beluse magnitudinem coiecturis affequi. fi enim vertex extraaquam 



emineat,nonobfcurari^nincatioeftbeluamingenteme{re:cOntraridorfumextrafummamaquamap- 



pareat:deinderobuftiflimumhamumadcatenamferreamalligatumproijcere.Beluavtefcamvidet 5 fi- 



ne mora effreni auiditate eam rapit,fimulqi ferro guttur transhgitur : cuius dolore incitata, cateam ex- 



edere & conficere conatur,quod ipfum poftquam diu multumq; conata eft,acerrimis doloribus affe&a 



in pelagi profundum demergitur : cui funem omnem relaXant, tum quod nullis viribus retrahi poflit, 



tum ne pifcatores vna cum nauigio deij ciat:fed vtribus vento plenis funibus appenfis in imum defide- 



re prohibitam,& fluitantem alij haftis,alij tridentibus,alii fecuribus cardunt, & plagis multis eui&am 



in litus pertrahunt. Sed in locis illis quae paulo ante nominaui,eodem mbdo capiuntur bah-ene^quo mo 



do circa Scyll^u tracKi capi folitos olim xiphias,qui Sc galeotae vocantur,narrat Strabo : Manentib. in * o 



ftationemuitisbiremibusfcaphulis,binoruminfingulis,alterremigat,alterinproraftathaftamtenes. 



fignificanteautemfpeculatoregaleotamfupereminere(nambelu2tertia parsemariprominet ) &jp- 



pmquantefcapha,illeemanuconie(aotelovulnusinfligit:deinderelidoferrohaftile extrahit : fcrrii 



enim hami figura fadhim eft,& leuiter haftili aptatum de induftria. ex eo appenfus eft funiculus longus, 



quem vulneratae belue. laxant,dum difcruciata,& effugiens mortuafuerit.tum vel in litus trahut,vel in 



icapham recipiunt,nifi omnino grandis fuerit pifcis. Nautae & pifcatores eorum que. ante dixi oppido- 



rum,in capiendis balenis admodum folertes & expediti,( vt ipfimet mihi narrarunt,vt etiam diligenter 



rem omnem mihi per literas explicauit Capellanus vir do&iffimus & humaniffimus clariffimi Nauar- 



rae regis Henrici medicus,)fimili in balaenarum pifcatu ratione vtuntur : nifi quod pluribus cymbis o- 



pus fit,& celeriiis a&is,atq; vel ad fugiendum,vel au" infequedum habilioribus. Illi igitur e turrib. fpe- i o 



Cul3ti,fi quas balamas viderint tympanorum fonitn omnes conuocant,quo figno dato omnes tanquam 



advrbisexcidiumaccurrunt,telis& omnibusqneceifariafuntinftrudilTimi. In fingulis igitur cym- 



bis deni collocantur robufti remiges,alij multa tela,longa,cufpide ha'mata,quorum figuram f ub beluas 



fi<ruraexpreffimus,in beluam conijciunt, quibus infixis & altius inhaerentibus funes longiflimos telis 



annexos relaxant, vfq; dum vitam cum fanguine fuderit,tunc vna cum funibus balamam in litus retra- 



hunt adiuti maris vndis,prsedam partiuntur,cuius parsvnicuiq; cedit pro telorum conie&orum copia, 



quae proprijs notis &infculptis internofcuntur. Mares difficilius capiuntur : feminxfacilius,maxim6 



fi fcetus fequantur : cum enim in his protegendis immor*ntur,fugiendi occafio perit . Eadem ratione 



orc£e,phyfeteres omnesq; fimiles beluae capiuntur,quam hic femel expofitam alijs locis no repetemus: 



fuperuacaneumenimidforet. 9 



B Mihinon vidererhpminisveritatis ftudiofi officium feciffe,nifiprmfquamcaputhocconcluda,im- > 



Mufculum no pudens mendaciu eius detegerem,qui de aquatilibus libros duos edidit,is initioprioris,cum de balena 



^^r^B«i q U i tulvne f c i q Ua fronteaudetdicereAriftotelempartembal?namufculumappellafre,quem 



Ln&Anftote- o P pianus(inquit)velutiquendam alterumpifcembalaeh^ducemeffe cecinit,&c. Quidhocaliudeft 



Ucomra BeUo ^|f 0jquim<rraui fli mo au toriiniuriamfacere? Mufculum,inquit,partembalam2e appellauit Arifto- 



mUm ' teles,quine perfomnium quidemidvnquamcogitauit.nam mufculinominenonvtitur, fed Gazain- 



terpresexPlmio^vtanteadocuimuSjquemfiveWaACp^T^legifretjintamfcedu errorem haud inci- 



difiet. Eius enim verbafunt : Mufculus etiam pifcis pilosinoreintus habet vice dentium. Ariftoteles 



tib 3 deHiff jU w W*iir>nominat,cuiuslocumpriusprotulim^^ 



«mm.c» { .2i ;."fi a t,quisindecoIligatpartembalam ? fcilicetaffulasillas mufculumvocari? neq; Phnius tnbusinlo- 

 cis,quos initiohuius capitis citauimus,mufculumpartem balam*>cit,fedbeluammarmam.Exhis.a. *r 

 Latinis verfibus Lippiiquos citat,fatisliqueteum nunquamOppianumlegiffe : qui tantumabeft, vt 

 balene partem mufculum faciat,vt mufculum ne nominet quidem,fed pifcem alium effe dicat, qui ba- 

 lxnisiterpre.monftrat,quemparuum,fiuealbum(vtexAelianoemendauimus,)eireait,l6gocorpore, 

 cauda tenui,nominatum «y»i^quo orbata bal ? na mox perit.Latinus interpres Phmum &Gazam fe- 

 cutus mufculum conuertit,in cuius conuerfionelegendamirum quam ftupidus fuerit, quinon vident 

 illic defcribi pifcem diuerTum a balamis, femotum ab illis pr*cedere,quod praetentuns illis conuenire 

 nullo modo poteft.His addendum Plutar chi teftimonium qui pifcem forma 8c magnitudme gobij , ba- 

 lamarumducemWy^iWvocat. Horumomnium locosanteacitauimusconfulto,tumvtquodpropo- J# 

 ritumnobiseratdemonftraremus^tumvtdcincepserroresiftosrefeUcremus.Quaremhilatunetuertt 

 locosproferre,nec intamma-nifeftis erroribus coarguendis immorari. 



DE BALAENA V E R A. RONDELETIVS. 



*• 



EX- 



