144 DeAquatilibus. 



ro 



Primumcancerminorabauerfofuperuenirefolet '. tum maiofvbiille fuperuenerit,vertit fe in latus., 

 Nullarediffertfceminaa mare , nifiquodoperculum applicatileilludamplius,&diftantius,&hirfu- 

 tius {magvs dijiunblzm a corpore,& denfiw conteftum, Rondelettus» <nw*it>i<p£&i>ov) fceminae' gcrant , in quo oua pa~ 

 riunt,&quaegeruntexcrementum. membrumautem quodalterinalteruminierat, nullumomnino 

 habetur, Ariftot.fed de fexus difcrimine fupra ctiam rn b .dichim eft,& in Cancro fl. Locufts , fquillje, 

 cancri,ore coeunt.Plinius. Non femel fed faspe cfuftam exuuntjAriftot.Et rurfus , Crufta fua tamnu- 

 pef nati,quam poft exuuntur per ver. Et alibijCancfi etiam exuunt fene6lutem,molliores quidemper- 

 fpicue:fedetiamdurioresexuereaiunt,vtmaias.Cumver6exuunt,mollisadmodumcruftafubnafci- 

 tur.& quidem cancripra* tenefitate non fatis ambulare poffunt. Veris principio fene&utem anguium 

 moreexuutreuocatione(renouatione,vtMa(fariuslegitinvetuftiscodicibus) tergorum,latentmen- 

 fibusquinis,Plinius.Hyemeapricalocafedantur,cEftateinopacaturbatim(?MrOT««wt^f4rt^^?)rece- 

 dunt.Omnia eius generis liyeme lxduntur,autumno & vere pinguefcunt,maxime plenilunijs : Platina 

 ex Plinio,qui ha?c delocuftis,& de cruftatis in genere fcribit. Vniuerfi vbi aliquando congregantur, os 

 Pontieuincerenonvatent:quamobremregremcircumeunt,apparetq;iter,Plinius. Cancrisvitalon- 

 ga,Plinius Ariftoteles quarto de hiftorialocuftis tantum,non cancris , vitam diuturniorem datam te- 

 ftatur.Sole Cancri fignum tranfeunte,cancrorum cum exanimati iint, corpus transflgurari in feorpio - 

 nes narratur in ficCo,Plinius.Vide etiam inferius in Cancro marino & Paguro. 



D Dimicantinter fevtarietes,adueriiscornibusincurfantes,Plinius.Cancerquamcallidedeuoreto- 

 ftrea,videin H.nomenclaturamPtyxagris. Cancrosinterdum vrfusdeuorat,Ariftot.&Plinius.Can- 

 criignibusaduftiodor(nidor)inuifus(infeftus)eftapibus,Palladius&:Columella.Neuerubentes Vrc 

 fococancros,Vergilius.Cancrorumodore,fiquisiuxtacoquat,apes exanimantur,Plinius. Siveiisne 2o 

 inteapergra(retur,cancrorumbrachiailladenticulatatecumappenfacircunfer , Didymus. Cancer 

 admotaipfipolypodeherbaabijcitchelasfiuepedes,ZoroaftresinGeoponicis. 



E Vlmifolliculisgenusquoddambeftiolaruminnafcitur. quod cnipesappellant rquicuminficisgi- 

 gnuntur,ficarios illos culices ( n-g ^«Odeuorant.Huius remedium cancros ftatuunt alligandos , (xh&s 

 SiTiiTov <pxeriv'HvaiTxg Kxqytlvxg^jTxpovuvjfoTteijrOcuripovxv , proaftigere: ) ineos enim vertere fefecnipes 

 inquiunt,Theophraftus de hiftoria z.f>.Tanto diffidio flagrant cancri & erucze , vt fi a cornibus fufpen- 

 danturilliramisarborumjinquibusirrepuntautnidulantureruc^illicodecidant, collabanturaca- 

 lioimmigrent, Ant.Mizaldus.Qujdam tres cancros viuos cremari iubent in arbuftis, vt carbunculi no 

 noceant,Plinius.Ardeolacancrum fafcinationisamuletum nidoimponit,Aelianus &Philes.Cancro- jo» 

 rumnidoreapesexanimantur.videfuprainD. Hyeme(tempeftate,pluuia)imminentecancercxaqua ' 

 in.terram prodit,Aratus.Ka« v ^v Y^ ^xtQ^ k, kx{>yJv(& 'w%iT ■yJpcru.X^uvi^ ^i^ovrog z7nx.[<Tcrt<&tu 'oSoTc, 

 F Cancros&huiufmodimalacoftracaGalenusfcribitduracarneconftare:atqueobiddiificillimec6* 

 flci,fed firmi alimenti effe.Cancri pifces funt aquatici,fngidi & humidi,feptentrionales, Author libri 

 de fpermate Galeno adfcripti.Cancer grauis eft & difficiiis concoctu , Diphilus & Pfellus. Cancri,lo- 

 cuft2e,fquills & huiufmodi,difliculter quidem concoquuntur,fed multo facilius quam alij pifces. c6- 

 uenit autem eos affari potius quam elixari , Mnefitheus. Cancri fluuialcs & marini,multumalunt,& 

 non facile in ftomacho corrumpuntur: verum funt diflicilis digeftionis, Arnoldus Villanouanus.Ex his 

 qusteftainteguntur,fquillaomniumminimenoxiaexiftit,cancerturbationeminducit,Aetiusincu- 

 rationecoliciaffedusphlegmatici.Cancros&pifcesomnesconchashabcntesaluumfoluereGalenus 40 

 teftatur,propterfalfedinem&acrimoniameorum: ideoqueftomachonocere , maximeneruofajeius 

 fubftantiar,Ifaaclibro3.vtquidamcitant. Coquidebentexaqua&aceto&abundanti fale. ItaefFer- 

 ueant oportet, vt bis terue ipumam exundanti aheno emittant. Cocti , & in patinas translati, ex aceto 

 (fuffufo)comeduntur,Platina.CancroscoquiiubetGalenusinaquainquanatifunt,librop.decom- 

 pof fec.locos. 



G Cancrismarinis&fluuiatilibus communia quaedam remediain fluuialibusretuli. Cancricontra 

 ferpentium ictus medentur,Plinius. Contrafcorpionum ictus filphium cum cancro trito in vino pro- 

 pina> Aegineta.Cancri appofiti fcorpio ipfum bccidunt,Actius. alij hoc priuatim de cancro fl. fcribut. 

 Ceruimorfivelaphalangio,velaquouis generiseiufdem,cancros edunt : quodidemhorainietiam 5° 

 prodeffeputatur.lednon caretfaftidio Ariftot. Aprideuorato hyofcyamo, cancros fibiproremedio 

 quserut , Aelianus in Varijs i.7.Plinius apros hedera fibi mederi fcribit in morbis,& cancros vefcendo, 

 maximemarieiectos. Carbunculos & carcinomatainmulierumpartepraefentifTImoremediofanari 

 tradunt cancro fccmina,cum falis flore contufo poft plenam luna'm,& ex aqua illita,Idem. Cancri cum 

 in eleduariis &antidotisrefumptivisponuntur,ficprxparari debent: Euellanturextremitatescan- 

 crorum epedibus & corporibus fuis : &abluantur cumaquafrigida&falecumcinere ter, doneciam 

 purse fint carnes,& odoris grauitatem exuerint.deinde coquantur in aqua hordei, aut aqua lactis a quo 

 extradumeftbutyrum.ficprxparatieleduarijsmifceantur , vtdocetAuicennalibro4.fuiCano.fen 

 prima, tradatu^. capitedemedicamentis refrigerantibus he&icos , HaecexvetereeditioneNicolai 

 Praepofiti. ^ 60 



Cancri ex aqua poti profluuia fiftere dicuntur, (vide fupra in Cacro fl. ) ex hyifopo purgare.Et C\ par- 

 tus ftranguletur,fimiliter poti auxiliantur. Eoidem recentes vel aridos bibunt ad partus continendos. 

 Hippocrates ad purgationes mortuofq;partusvtiturillis,cumquinislapathiradicibus , cumruta& 

 fuliginetr.itis,&inmulfodatispotui. Iteminiureco&icumlapatho&apio , menftruas purgationes 

 expediunt,lac~tifque y bertatem faciunt.Item in febri qux flt cum capitis doloribus & oculorum palpi « 

 tatione,mulieribus in vino auftero poti prodeffe dicuntur , Plinius. Ad ftraguriam quidam iubent tres 

 cancros coqui in cy atho aceti>in mortario fimul contundi , exprimi,& propinari. Cancri teftam dili - 

 genterteres,&vinofubdulci mifcebis, & colatam potionem dabis bibendameiquicalcuiimoleftia 

 taborabit,Marcellus. Aetius ad idem remedium cancros vrit,vt nunc fubfcribetur. 



Cancri ufti.Cancros tres aut quinque,aut feptem tantum,cum ingenti ftrepitu indefiuenter fub te- 

 ftaviuosexure: &contriti eorumcineriscochleariumvnum cum condico praebe : eoquecalculofos 



renes 



