De Cancro marino. Lib.IIIL 149 



DE CANCRO STAGNI M A R I N I , R O N D E L E T I V S. 

 Lege cfHdL Annotauimus adtconem pr&cedentis capttu-. 



TR I A potinTmum cruftatoihm gehera in ftagnis noftris viuere comperio,pra?ter ha*c nulla fere" a* 

 lia:nempeSquillamgibbam&paruam. 

 TertiumgenuseftCancernominevacans,magnitudinemedia,fimilismarino. Chelas.duashabetj 

 pedes quaternos.Foemine; intus cft pars quxdam crocea quamares carent,quam ouorum materiara efle 

 puto.Quptemporeouisturget>opcimaeft. Ca-terspartesinternaralbaMn fcemina & in mare omnes 4 

 Hoc Cancrorum genus inter marinum & fluuiatilem mediu m etTe comperio , vt in marini & in flu uia- 

 tilis vicem vfurparepoflimus:ftagnorumenimaquapartimmarina,partimdulciconftat. Quandoi^i^- 

 turfluuiatiles defunt, ftagni Cancros aqua hordeiabluendos cenfeo % vt in ea fiquid fit falfuo-inis de- 



j o ponant,quibustumfceliciter vtemurinhisafFedibus,quibus fluuiatiles valde prodeiTe prxdicantur. 

 Atquehocexpertus profiteor,phtliiiicismultumauxiliari.illisenim,itavtdiximus,lotis,&niiureca- 

 pi,vel cum cremore ptiflane^ co&is phthificos diu iummo valetudinis eorum commodo alui. Ex iifdem 

 cinis pulmones exulceratos mire reficit & recreac,fi ih aqua adianti,velplantaginis lotus cum lade afi- 

 n£e,vel cum cremOre ptiflang nauriatur. Ex eodem cinere medicamehtum fit,qUod a cane demorfis ma 

 ximefuccurrit. Quare minusrederaciiintMediciquidam,quiflhuiatilibus vel ftagnimarini cancris, 

 fluuiatiles Aftacos fiubftituunt,omnibus dotibus Cancris dequibus loquimur , inferiores.illi .n. rhplti 

 pramumidaq;fubftantiaconftant,& qua? facilediffluatacdiiTipetur,neq;corpusfatis nutriat neq; pe- 

 culiarem vim adpulmones iuuandos infitamhaheat. Cancri vero fluuiatiles dulci funt iucco \ tempe- 

 ratamfubftantiamindicante: quemperlibenteramplexatur natura,quorefi ci - »tur,qui'K;eretj 



diilipatucK facilis non eft,& naturafuapulmonum malis fuccurrit. Cancri ftag „ , axmi figuram eapiti 

 preftximuSjVt melius a c^teris eiuidem forma? diftinguatur. 



COROLLARIVM DE CANCRO MARXNO 

 f fimphctter djtlo. 



CaRcinos Gra?ceiseftquirotundocotporehabetur:quemnos vulgarinominedicimUs <&fa- Aj 

 chio.isVenetiis,vbimarinorumnumeLaispropeinfinitushibetut%vbiciaiftamexuerit,acorporismol- 

 litievulgo vocatur Mollecca. Equorumgenerefuntetiam quaeappellanturMacinette. nam & hae fuo 

 temporecruftamexuuntjMatthiolus.Pluravideinferiusin Paguro,quodhomenprocancrofimplici- 

 ter Gr£eci,prteiertimrecentioresaliquandoponunt. Cancermarinus- Anglis & Germaiiis inferiorib. 

 vocatur KraKCrabhe : fuperioribus dicipotefteM Afeirk.rabLYide fuprainCorollario Cancriflnuiati- 

 lis A,&inferiiis inPaguro. 



Cancrimariniiniaxispa.fcuntur&habitaht,Oppianuslib.T i depifc. QuodautemPliniUsdixitcan- C 



3 ° cros locis mollibus vitam degere, haud fatis verum videtur.Sunt enim Paguri,cancrij& tamen non ni- 

 jfilocisraxofiscapiuntLir:&iimilitercancriillialiiparumminores,cibononidonei, praecipue mares, 

 preterquam cum exuerintfene6tutem,quos tampetrofis qtiam terrenislocis vitam agere, perfpicuum 

 eft:quodex Ariftoteleelicietiampoteft,tamodauodehiftoria, vbicancros faxatiles ftercus deuorare 

 inquit: quam etiam quarto de partibus animalium, cum caiicris caudam inutilem efie tradat,quoniam 

 vitam agereterrenam cauernasq; fiibire foleaht.necdefendiiatispoteftPlinius,nifiquisinPiinionort 

 cancri,fed aftacilegendumexiftimauerit,vtdicl;UmeftexAriftotele;vndeh(jcmutua : tur,Ma[Iarius. O- 

 ftracodermaomniacruftamfuamexuuntjOppianus.ergoMiazanetasetiam Venetlisdictasfuofpoliari 

 corio probabile eft,quod & Matxhiolus approbat : etfi Bellonius e vulgi fentehtiafecus tradat.Conca-- 

 ualittoreoildemasbrachiacancro, Ce^erafupponasterre^departeiepultaScorpiusexibit,ca.udaque 



. minabiturvnca,OuidiusMetam.i;.VideinfrainPaguroc.&fuprainCancroingenere. 



QuicunqjperfpexeritquamachinationecancerOftreacapiat , illius laudabit & diligetfolertiam. j) 

 Oftreumintereafuas conchas(cceni&aque_defideria)curnpatefacit,is iuis brachiis fublatum calculu 

 inconcharumhiatuminiic.it: quointerpofito,Oftreumteftas clauderenohpoteft, quareLCancroexe 

 ditur&conficitur,GilliusexOpuianidepifcib.lib.2.cuiusverfusGra?cosrecitatRondeletiusinCan- 

 croparuoquiinalienisteftishofpitatur,tanquam deillofenferitOppianus, qtiod mihinon videtur: 

 limpliciterenimcancrumhocfacereait.Vide llTv^yeM: a6u'd Varinum, vel fupra in Cancro ingenere 

 H.a Meminit etiam diuus Ambrofius,vt in Oftreis recitabimus. 



In Boiphoro Thracio cum ventus ingruit violentus,Cancri aduerfus fluctus nituntitncirca promS^ 

 toriaveroventi vismaioreft,itavtomninorepulfiauerfiq; Cancri,impetumfequi vndarum cogeren- 

 _ tur.Hocpra?uidentesilli,vbi iampropeadpromontoriumappulerint,finguliiniinuolo alicjuolaco fe 

 tenentjfimiLl.&reliquosexpedant.Deindeineundemlocumcongregati, adrepetesper prxcipitescre 

 pidinesiniiccumafcendunt,&fluclLiumvim(quaparteviolentiorerat)euadunt>iterpedibuscontici^ 

 entes.CumaLitem hanc violentiam pedibus prstergreili funt,rurfus per crepidines in mare recurrunt, 

 Parcunt autem eis pifcatores,cum declinandi commupis periculi gratia fponte in terram exeunt : neq^ 

 homines cumfint,ipfo etiam maris impetufeuiores ipfis videri Volunt, Aelianus 7. 24. 



Cancro marino &aliamultacumfluuiatilicommuhia,tumremediadi^imus fupra. Diofcorides qui- G> 

 demmarinoseademquaefluuiatilespraeftarefcribitomniajfedignauius. Apri inmorbis cancros ve- 

 fcendo fibi medentur,maxime mari eie6tos,Plinius. Aeliano apri cacros fimpliciter remedium fibi co- 

 trahyofcyamumqua?runt.Cancrimar.decodiiuscontradoiycniumefiicaxhabetur,Plinius. Marini, 



*° nonfluLiiatiles,cancriaflumunturintheriacamCl.Apoliohiiadrabiofoimmcanummorfus3apudGa- 

 lenumde antidotislib.2.ca.73.SiequuscumfcenoautpabulobraiIicamfylueftrem iortedeuorarit, ( p- 

 deftmarinoscancros tritoscum fuccobraiIica?(fatiu£e)mi(cere,&apprehenfa linguaperos infundere 

 bisdie,idq; pertriduum,donecmalumegeraturaluo,Abfyrt.Cancrosmarinosimparinumeroexuftos 

 veladdostritos,&baCcaslaureasimparinumerotritas,adie6tomelleatq;adipeanferinaremiira,§quis ' 



EonderibLis,vniuerfapermixtavnumcorpus facies,atq, aequaliterin duodecim partes diuidesj&in ci- 

 oautinpotioneiaborantiphthificodabiSjmireproderitjMarcellus.Cancrimar.drachma-dua-apue- 

 nsfibibantur,ftfanguriamraiunt,infanubusexla&^ematernovelnumcis,AlexanderBem 



