22o De Aquatilibus. 



chnmtsq 



Gaini *verla P ro P^ nc l ttum fitum,tttm oo laxitatem in os procidat,id quod declarat Galenus li 5. de facult. naturalifr," 

 deeademre. quoetiam inloco Ariftotelis fententiamprofert imo verbaipfaadfcribere videturlonge quidemdif- 

 f ufius quam in noftris exemplatibus legantur. Sunt ha?c Galeni verba : Ergo ex iam dictis patet.interna 

 gula? & ventnculi tunicam,cui redta? funt fj bre> qua? ab ore in fe attrahat, efle inftitutam,eoq; in de^lu- 

 tiendotantum agere:«xternamvero,cuitranfuetfxfuntfibr^,qu6conftringateaquaecontinet,acpro 

 trudat,taiem efle fadam,eandem tamen non minus in vomendo, quam deglutiendo operam fuam na- 

 pantem Clarifllmefubkribitiis,quredicimus &quodinchannis,&quodiniisqui Gvxcb uzt/Ahvnszp- 

 peUantur,accidit,vtquorum ventriculusinterimin oreinueniatur,veluti Ariftotelesiniibrisdeani- 

 maliumhiftoriaprodidit,redditaetiamcau(la,pr^guiofitateidinquiensilliscontingere.Itaenimfcri- 

 bic: In vehementioreappetentia,ventriculasomnibusanimalibusfurfumprocurrit,adeovtnonnulii 

 cum prirnum incipere manifefte eum affe&um fentiunt,foras repere fibiventrem dicantralii vero cibos « 

 quosadhuc mandunt,necdumfatiseosconfecerunt,eripiplaneinuitis.f:rgoiniisanimalibusquaena 

 turafuntgulofa,quibusqueoris laxitaseftmulta,ac ventrisfituspropinquus, (velutiinfynodonte, ac 

 channacernitur,)aihilmirumeft,cuminadmodumvehementieiurie, minorumpifciumaliquempro 

 fequuntur,aciamineopropeiunt vtcomprehendant,fiauiditateperurgente ventereoruminosfursu 

 rapitur. Fieriautemidaliter prorfusnequitnifi ventercibospergulam veluti per manum ad fe tra- 

 hat. Sicuti & nos pre, ftudio aliquando nos totos vna cum manu extendimus,quo promptius corpus q» 



petimus apprehendamus : ita & ventriculus cum gula,veluti cum manu vna extenditur. Proinde in qui 

 busanimalibushe_ctriafimulincidunt vehcmens nutrimetiauiditas,guiaparua, &orislaxitasampla, 

 t in his paulum extcnfionis momentumtotum ventriculum furfumin os agit.His verbis Galenus&Ari- 

 jftoteles aperte oftendunt caufam rei,quam que,rebamus,cur fcilicet channis & aliis pifcib.ventricnlus 

 inosexcidat. 20 



, Hocloco meetiaminuitumcogitveritas vtle6toresadmoneam,virumalioquidod:iflimum,&-mihi 



f£l? amicifiimum,quihis Galenilibrisannotationesaliquasin margineafperfit,lapfumeflecnmchannas, 

 dzmaccefit ideft,hiatulas,concharumgenus effe annotauit,fimilitudinenominis,vt opinor,deceptus. Sunt enim 

 tnepte. chama;conchula?quibus channenomine tantumfimiles,reyalde diffimiles funt: quippequajfquamo- 



fa?fmt,expelagiis vel litoralibuspifcibus,vtinitiohuiuscapitisdiximus. 

 F Channateneraeftcarne,vtfcribit Diphilus,duriortamenperca,Paraturvtreliquifaxatiles. 



DEEADEM, BELLONIVS. 



ChannumGrcxisdictum volunt,quodispifcismoriens,perpetuohietacric"hima?dat. Maflilienfes 

 apudquosplurimuseft, Serranos velSerratanos vocant, GenuenfesBolalfos , incola? Portus Venetis* * 

 BarquetasjGraecorum vulgus,Channo. 



B Tanta eft huius pifcis cum Orpho,Hepato & Perca marina ( cum quapublice diuendi folet ) fimili- 

 tudo, vtpifcempeneeundemeffecredas: fed PercaemarinqChannis funtmaiores,lineisq; latis tranf- 

 ueriis ex rufo nigricantibus tergora diftin&a habent.Channi autem promifcue tranfuerfas & re&as li- 

 neas ferunt. 



E Oppianus, Pha^rmChanmfedaattirefca. Pifcemiftumirretitumnoncapi- 



unt: fedcalamofalluntexhamo,&:maximeficarcinisproefcavtantur:eosenimappetunt auidiflime\. 

 Channa.calculos in capite gerit,vt Perca,Scorpio,Cephalus & Vmbrina. 



C Omnes porro Channos oua ferre ac foeminas dici poife Ariftoteles tertio degenerationeanimalium 

 Sextns. ait.partimenimreceptaculahabentfeminisgenitalis,partimvuliias. 4« 



COROLLARIVM. 

 ChannaveIChannepifcis,vel Channus,GraJce duobus modis recte fcribitur , youlw, fceminin. vel 

 ^^vccmafculinogenere,Oppianobis.nonproboquiperypfilonfcribunt,(etti Ariftoteliscodicesfic 

 alicubi haben t,deprauati nimirum, vt innumeris aliis ln locis?) vt neq; eos qui per alp ha in fine,aut per 

 n.fimplexinmedio.Averbo ^Wfit^k^&^ 



etymologi,Euftathius.Hoc&Gazaanimaduertit,quiHiatulam ab hiando conuertit. Sedidem pro 

 chamaconcha quoque hiatulam vertit,vt fatius fit Greds vti vocabulis, ne res diuerfa: confundantur. 

 C^terumanmorienstantumhiet,vtBelloniusvoluit:autetiamviuensplerunque,quodfufpicor,quod 

 voraxadmodumpifcisfitj&mandibulas fereitaconftitutashabeatvt Rondeletius annotauit, obfer- 

 uentquib.nondeeritoccafio.Channeanoftrisrufticisdiciturorcana,Wiphus. InLemnoinfulahodie $9 

 cano , Bcllonius.Graeci etiam hac etate &Veneti vocant chanen, Gillius. Germanice circumloquemur, 

 £m f\\chgieich dtm Meerber/ich> Stn Meerbsrfich art. 



15 Perca,channe&phycis,fimilesfunt 3 Speufippus.Channefpinasindorforobuftas&acutahabet. e- 

 ius labruminferius & rubet & eminet.exiguis eftdentibus & acLitis,itemque aculeatis branchiis, Gil- 

 lius.Erythrini & chann?{ omncs, vt addit Rondeletius) vuluas habere traduntur,Plinius. Channe. om- 

 nesouahabent, Ariftot &Plinius. 



q ChannepelagLiseftpifcis,Gillius.Ouidiusetiaminterpelagiosnumerat.Oppianochami,x^='jde- 

 cruntcircaiaxamufcofa.Pifcesiuntlibidinofi , Aelianus. 69 



t> 



H.a. Xcwtiss-rimKixs rt &a>wyilm m-ttvh'; Numenius apud Atheneum : fed vcrfus videtur corruptus. Chen- 

 nionetiamgenuspifcis didumfuifleapud Varinumlegimus, 



DE CH A N AD E L L A, VE L C H A NN AD EL L A 



potius.afimihttsdsne £hann&: 



MAfiilienfesaliumpifcemChanna?pra;diCt-a?fimiiem,channamvocitant : &ftagni , quod lingua 

 noftratJ%*r^fttfdicitur,accolar,pifciculumaliuin«»<f</f//» : quod fien propter fimilitudinem 

 reor,& hospifces cura channis confundi,Rondeletius, 



D E 



