378 De Aquatilibus. 



NobilciiTincfitioluxunofagarum,Martialislibro 13. de oftrea.Gari vel potius dxelaeogari ex CJi-' 

 . /Craficholisparandiratronemmelioferriqiiarnveterestradidennt, exRondeletio fupra inter apuas 



■ J * fte, r a P ! J ci pr^fcripfimus. Prouincise vulo-us & qtii litora Lieuftica colunt,machetam vu!_6 vocantli- 



meUi quamenexpacicDioeiuidemnominis^aBelioniocognoui.CTarumquomodohatalicubi ln Germa- 



niapifciculis fupralapides fale confperiis, Bernardus Delfennius mlibro de compofitione medicame- 

 torumalicubidefciibit. His mifmmiuseftoleojquod primaVenafri Preilit cella,garo defuccis pifcis 

 Tberi, Vino s &c. Horatius :.Setm. 



Apicius Carlius libro 1. cap. 7. De liquamine emendando , fi odorem malum fecerit. Cap. 31. Oeno- 

 garumin tubera. Cap.34. Oxygatumdigeftibile.Libro 2. cap. i.Ificiahydrogarata. 

 ^ Siftitomneexfaihs pifcibus,itemq;animaliumcarnibus g?rum,nomas hoceftqujecunquepafcen- l9t 

 doferpuntjlieofoueantur, (^TKTsA^Tic^ci .i. illitum. fed Marcelluslegit >i#T<*«TAoi; ( u&/cvexcodicib. 

 inanufcriptis: &conuenit, inquit^quoniamliquidumeft. ) Medetur idemMorfibuscanu ( Marcelltti 

 addttrabi!n.n>,m , y.iwM^t^ idnxi- . ) Inijcitur prasterea clyftere in dyfenteria, vt qua: exulcerata funt frftat 

 &emendet:&indolorecoxendicis,vtquff exulceratanon funt,proritet, (MarceHus addit,ad exul- 

 cerationem. T&j& c6vihY.u>Twt> \yAiw , ) Diofcorides libro 2. Vbi Matrhiolus : Fuitolim ( inquit ) garum, 

 complnrium ciboTumcondimentuni} ade6vtnullusfereliquor,quiadgulacluxummagispra:ftaret,ab 

 antiquisfueritexcogitatus. Veruntamendehoc non intellexit Diofcorides : fcdgeneratimdeomni 

 pifcium&carniummuriajqua haecdmtiusafferuari folent.GarumplurimumcaIefacit&exiccat:qua- 

 obremanonnullismedicisadputridavlceraadhibetur. Clyftereetiam inijciturad dyfentericos&co- 

 xendicumdolores,Galenus& Aetius. Muriafalforumjiifciummoregariputridis vlceribuscongruit, . *•' 

 dyfentericisqueaccoxendicumdoloribusiniec-amedetur.fuienim acrimonia humores coxendicem 

 vexantescrahit,acperinteftinaeducit . putrida vero vlceraindyfenteriis abluit& exiccat.prarcipue 

 tamenfilurorummamularumquemuriaquidammediciadhuiufmodimorbos vtuntur, quam nosin- 

 terdumadputridaorisvlceraaccommodauimus.Iidern.Salfarumverd oliuarummuria ad dyfenteri- 

 cos iugiter vtimur inijcientes expurgandornm vlcerum gratia, hora 5 ipatio anteaquam clyfter pro cru- 

 ftainducendainfundatur, Aerius. Garo ambuftarecentiafanantur, fi quis infundat,acnon nominet 

 garum. Contracanum quoq; morlusprodeft, maximecjue crocodili , & vlceribus qua? ferpunt , aut 

 fordidis.Onsquoque&auiinm vlcerib.aut doloribus mirii ceprodeft.Muria quoq ,fiueillafalfugo. 

 fpiflat, mcrdet,extenuat,ficcat. Dyfentericis vtilis eft, etiamfi nome inteftinacorripit. Ifchiadicis, 

 eceltacis vetenbus infunditur. Fotu quoq; apud mediterraneos aquae marina. vicepenfat,Plinius.Gari 

 pifciscapitevfto, fufritu extrahifecundas morantesaiunt,Idem.De medicinaadaures exgaro, lege 3* 

 fuperiusvbiCornarij verbaretulimus,circaprincipium.Garuspiffciseftcuius fel recens, &inuete- 

 ratumvino,auribus vtilifiimumeft vtquidam (TextorRauifius, fibcne memini) exPlinio recitat. ' 

 Sunt qui prsecipue contra omniaaurium vitia laudent gari excellentis fociorum cyathum in ealice 119- 

 uolentaprunadecoquere:deindefpumapennisdeterfa,poftquamdefieritfpumare,tepidum infunde- 

 re:fitumeantaures,coriandrifucco priusmitigandasijdempredpiunt, Vuottonus. Et vux medetur 

 garumcochlearibus f_bditum,Idem.Cornuceruiin acido garo incoquitur,& indedentes dolentcs 

 vriliter colluuntur, Galenus ex Archigene,lihra 5. de compol. fec. locos. Alex deferuefa&a vnguium 



AUx. fcabriciamextenuat,Plinius.Sedde Alece,&remedijs exea,pluribusfcriptumnobiseftin A.elemen- 



to. Hoc amplius hic notabimus, haleculam diminutiuum femper pro pifciculo accipi,nec legi nifi bis 



Hahculx, a p UC ].Columellam,vtilHccirauimus. Alex veroinfam. gen. fineafpiratione , ettiinGreci codicis 4-9 

 Geoponicorum fine /h^ legitur: & halec gen. neutroapud Horatium acPlautum ( alibi tamen apud 

 Horatiumnonafpiratur,Sifer,alec,fa!CulaCoa.Mihiquoquomodoicribaturhocnomenfemper afpi- 

 randnm videtur ) femper liquorem tantum,fiue aemulum gai i,fiue vitium eius iigniricare apparet. nam 

 ficubigrammaticipropifceaccipiuntjVtapudPlautumautMartialem , pro liquoreetiarn commede, 

 aut commodius,interpretari licebit. Garum catharticum,melancholicum humorem educens , defcri- 

 bitur in iibro de dynamidijs , inter nothos Galeni. 

 ■^ Garuniiacitaddelectationem, Galenusde vidtusrationeinmorbis acut.Commentarioi. Caricae 

 fi cum aiio quopiam eorum que facultatem habent acr_,aut omnino incidendi ac extt*nuadi,aiTum5tur, 

 iuuabunt non folum illos quibus iecur ( aut lien ) obftructum aut fcirrho atf cctu eft 5 fed etia fanos. Si- 

 quide iecoris meatus ; apertos eife,non egrotis modo,fed fanis etiam eft tutiilimum. Ad eum igitur modu 

 xu\crb ficubus cum fale tenuante , aceto &garo pra?paratis vefcuntur,quod ipfas vtiles effe experientia S * 

 didK:eiint,Idemlib.2.dealiment. fac. cap. 8. Etrurfuscap.11. Excibisomnium primifumendifunt, 

 ' qui celeriterperuaduiit,corrumpunturautemfiinventriculomorenturdiutius.Necomnino ignora- 



re hommes mihi viduur,qui ordoin ijs quas mandunt,fibi fit feruandus : quandoquidem ipfos videas 

 inpiurimiscibarijs efi feruare.Pra?fumuntenimradiculas,oliuas , & fcenumgrxcumexgaro:pofth?c, 

 maluas- betam,& alia id genus olera cum olco & garo. Et capite 20. Cum Protas rhetor quida- ventrem 

 iibipoftefumpomoruacpiroruaufterorum deijcinarraret,rogauivtmecumvel vnudiem viueret, vt 

 fcirequotempore&quammultisvefcereturaitringentibus.Acprimumhominem ftatim fum ^orta- 

 tus,vtmorefuoviueret,neuevllainreconfuetamfibividl:us rationemimmutaret. ipfeautemeupofl ( 

 balneumpauculaaquapracbibita,fcenumgrecum,i-adjculam,&idgenusalia(qu^antealioscibosom- 

 nesferc fumereconfueuerunt ) fimiliter &ipfefump{iifet , vinumq; dulcequantitatemediocriadbi- (j^ 

 tilfetjComedit deincepsmaluascumoleo&garo,&paucovini:&poftillapiicis quidpiam , fuille,& 

 auis: deinde,cum fecundo bibilfet,pauco temporeintermifTo/umpiit piraauftera. Poftea deambuiatti 

 progreffi,non multu deambulauimus,cum venter illi maiorem in modum eft folutus. Quje cum eifem 

 conipicatus,pacl:us fum cu amico,vt poftridie , quae ad fuam vidus ratione pertinerent mihi eomittC- 



vnk 





