$2 De Aquatilibus. 



litora raro adeant, veluti qiii perpetuis maris a?ftibus, vt in ff eto accidit Siculo,gaudere videantur,loA 

 «ius. Gladius a roftri mucrone fic di&us, branchias habet o&onas duplices , ( Idem Rondeletiusconfirmati 

 Ctliimvero cjHadruplices ct admhutt,) Ariftot. Fel eius colle&im inteftinis commiflum eft, Ariftot. Vnicum 

 ei inteftinum effe recta extenfum audire memini: quod fi verum eft,miror 8c vetcres &recentiores hoc 

 tacuiffe. Fel habet a iecore femotum, Vuottonus. In rnari Tyrrheno xiphia. nauicularum magnitudine. 

 «quant: quorum, dum natant,tertia fere corpons pars fupra mare eminens fertur,vt Strabo author eft. 

 Crebrodelphinimagnitudinemexcedunt, Maffarius. Ge. Fabricius effigiem gladij adfceleton deli- 

 neati ad me mifit, cuius longitudinem fuifle fcribit pedes viginti, latitudinem trcs. roftri per fe , pedes . 

 fexcumtribusquadrantibus. XiphiamAriftoteleshabereait roftripartem inferiorem paruam: fupe- 

 rioremmagnam,reliquocorponlongitudinea.qualem, olfea.hoc &£/<£©■• vocari, ideftgladium.den- * • 

 tibuscarere, Athena.us. Inipfisquidem Ariftotelisquiextantlibris,ha.cde gladio proditanon repe- 

 rio: neque verum fortaflis eft quod de roftri longitudine fcribitur, v"S& xotQvm^iv o_:a>-.c, y.iya t 7<rtv tu Shoa 

 «vT^fxtyiS{, Rondeletiuspifcemhuncaliquandodecemcubitorum magnitudinem attingere dicitini 

 mariad Narbonenprouinciam,maxillafuperioread duorumcubitoru longitudineaccedente. Inpi- 

 (Sturaveroquamproponit, maxillaeadem (fiamucrone adoculumvfque & interiorem oris angulum 

 metiaris)paul6minus(caudadempta)quam tsrtiamtotius longitudinis parcem explet: (quampro- 

 portionem in illa quoque icone, quam Bellonij fcriptis appofui, obferuatam deprehendi : & ferme in 

 iila etiam, quam ad fceleton factam Ge. Fabricius ad me dedit.) fi vero accuratius conflderes , itafe ha» 

 bet maxillafuperior.ad totam longitudinem,vt triaad decem: inferior vero (in Rondeletij icone,fimi- 

 liter a mucrone eius ad angulum oris interiorem f umpta menfura) vt vnum ad decem. Rerum quidem, 

 non folumanimalium,fimu!acrainefremari,licetintelligereintuentibus vuam,gladium, ferras,Plin. 1© 

 Oppianus £«$/«{ (pipaivv/jtcvc cognominat, hoc eft vere a gladij fimilitudine fic dictos. Xiphiar gladium 

 Oppianusaitacutiorem ferroexiftere, cuiushorribilem mucronem haUdquaquam durus lapis ferre 

 poflit,nequepriufquamfpiculotransfixerit,quidquamcomedit. Idemquefcribit,extin<5.opifce,-i- 

 mul etiam corrumpi gladium, armaque vna cum domino extingui, 8c deinde os manere inefficax,neq; 

 cumeoquidquainefncipoffe. Ego tamen cumadportumMonceciHerculis,apifcehuiusgladijiam 

 abfciffiroburtentarem,durafaxamucroneexcauabam, Gillius. Sed ipfos Oppiani verfus recitemus 

 alicjuotfuperhacre, tumquod perelegantes funt, tumvtMaffarij lapfus, quipaftinacam&gladium 

 inuicempugnareexhoclocoaiiernit-. redarguatur. 



TpvyQVti7}%;<piyn8tl$X(>&rt%MrciTXcfl(»)()cc, TvioicyyxxTiQrjKlv^XjtttpGtOvX-QhoviKct?» . _ 



KxpTUVoic.i^rui^xjzir^y^iujiciiej^i* O"(0._h.", ovuTcppfyv, civ.ot<JUY>o\ 9 _7J aijypov 



^oio-^oivovy « S\.' oijy>L[Aou'T(&' j_-.o9-.vk , iji.^g^uov etof. Ov xftVoi/ *£_ o _o_-__v &ki€pie-cu>T@* eiiiutdu) 



O-T. fJtOCAM 5T/)£JJTAtft/*J Aj'9©- OVTiSetCTfX, To/>) <£_*«$/);. TI TBiKey&vpLiOSXT ifUY,. 



Tgvyovicftcw victTYS cwotTilkiTiy «y^ov«^KlvTf-v,,as%«A.OTVT./3/K,^oA£5g > <.v/i?,&reliqua. 

 Gladii qui in Iftro capiuntur ( inquit Aelianus de animalibus lib. 14. cap.2,3. ) conuenientiffimum 

 nomen habent. cum enim omni reliquo corpore teneri funt 8c tactu mites : tum dentes eorum nec ad- 

 mcdum curui,neqj immanes fpeetantur: K_u e_ovTi_ oj'b* ■mvm ( alias 7mvm ) .7eoA<o.',_'_Wjr___-..' ih£\. ( Aihe- 

 n& m ex Artfiotele demes omntno cts negar, vt %$ndtletn. s cjuoquf. & verifiry $ 'a tfi mattriam omntm qtta dtntihus cedere 

 dehueratyin tdem tantumquegladium ejje ccnfumptamjictit in rkminantthtss cornutu quadrftpedihusjuperioris maxtl* 

 U dentesprtmcret defsmt. tn cornua mmirum materia eorum translata. ^Alhertus maxtllam infiriorem huiuspifcis den^ +^ 

 tatamfaci?.)nec flc horret fpinain dorfo quemadmodum delphinorum,nec in cauda:fed quod magnam 

 velaudientiumvelvidentiumadmirationemmoueatjfubipfisnaribus, quarefpirant,(<».^»/.-. aatnon 

 reJptrant,autnonpernares)8c aquaadbranchias eis infiuitacrcf uit, inmucronemroftruprocedit,&re- 

 clum porrigitur, fenfimque & leniter in longitudinem 6c craflitudinem augetur : & dum ad cetaceam 

 magnitudinemperuenit, illiusetiammucrotandemvel triremis roftro comparari poteft. nequemo- 

 d6 cum cibi inopia vrgetur mucronati roftri incurfu pifces interfi cit atque exeft, fed etiam maxima ce- 

 te propellit &c vlcifcitur, non quidcm armis ex ferro confectis , fcd natura comparatis: vt ij qui magni- 

 tudine procefferunt, contranauem mucronem in eam defigentes, venire audeant. Quidam gloriantur 

 fefpedauiirenauemBithynicaminlitusextradam, vtcarinaciusia vetuftate fathifcens reiarciretur, 

 atquein eaGladij caputaffixuminfpexifre:cuius,cuminnauemmucronemfuum defixiflet,&:nullis 5» 

 vidbusipfumretraherequiuilfet, corpusquidemreliquumaceruiccauulfumfuerit:roftrumveroin- I 

 fixum, v t a principio inha_f erat, remanferit, Hactenus Aelianus:qui maxillam huius pifcis y^uu appeU 

 lat, his verbis, sas 6fv ol CTf^H^'. -, &c. quamobrcm libro5>.cap.4o.mcndumeireapparet. In quapar- 

 te(inquit)infitam vim habeat pr^clare riouitquodqueanimal,cuius&cuminfidiasfacit, &cumfe 

 defendit, fiducia nititur. Itaque gladius pifcis pinna (tjj T&pvy .lego rffovi, id »ft maxilla) tanquam gla- 

 ^io, vnde & nomen traxit, ad fe defendendum vtitur. Paftinacaaculeo fe tuetur,mura.nadentib. Hune 

 pifcemvidimortuumintegrum&manibuscontredaui.eftautempraepinguis, &: adipemin dorfoha- 

 bet inftar porci, Albertus. Et alibi, Pellem habet delphini, &formam fturjonis: nifi qu6dpellis plana 

 eft, non aipera: 8c vbi finitur ad caudam, paulatim terminatur ingracilitatem.tum ftatim quafi abfcif- 

 focorporiinfigiturcaudalata&bifurca.Diciturautemgladius,qui'anafus(maxillafuperior)ciuslon- 60 

 gus eft, vltra cubitum cum dimidio, 8c directehabet mucronem & figuram gladij : fubftantia eius du- 

 rioreftcornu,mollior ofre,colorenigra. Sub nafoautemnonhabetosadfugendumvtfturio, fcdad 

 mandendumvtfalmo. Inferiormaxillaeius triangiila& dentata eft. Gladij roftrumleuiterinen- 

 fem procedit, non minus durus hic quam ferrum exiftit: Dentibus & fquammis caret , afpero corio vt 

 natio canum obducitur: pinnam,ex membrana conftantem,in dorfo habet: adeo hebetibus aculeis,vt 

 officuiadiceresintertexta, Gillius. Gladiuspifcis longumroftiumhabet, fimileroftrociconiac, £eu 

 gladiolo,c^teranonmultumdiflimilislucio,£berus 8c Peucerus. Extremumgladij eius mucroncm 

 paulatimattenuantefemaxilla,prorfusacutumefreaudio,quod&:Io. Caiusnobis pulchre expreflit, 

 inRondeletij figurano apparet. Cognationemaliquamhuicpifci cum thunnis intercedere, exijs que^ 



Ronde» 



