532 De Aquatilibus. 1 



Margaritarum nomtna ctiuerfa afigura. Elenchos appellant ( <W<tf )faftigiatalongUu<iine,alaba* 

 ftrorum figura inplenioremorbemdefinentes,Plinius, Elenchifuntvnionesfacieturbinata,exam- 

 plo fciiicctin tenue deficientes, quos piramodo vocant , Maftarius. Et rurfus : Elcnchon Latini indi- 

 cem interpretantur. cuiufmodi eft apud Plinium primt libri infcriptio. nam & libros elenchorum 

 fcripfit Ariftoteles. Aiabaftrum vero erat vas vnguentanum forraa turbinata, fine anfulis , quodcx 

 lapide alabaftrite onychc antiquis appellato , fiebat. quomam , vt inquit Plinius j<?. volumine , optim£ 

 vnguentaincorruptain eo feruari dicitur.Eicnchi dicuntur margaricaj, ( inquic Perotcus, ) quia Graeci 

 elenchum proprie indicem appcllant. etcnimquo modolibrorurn indices & pulchntudine, ac varie- 

 tate colorum , & magnitudine iiterarum , libros exornant , & res alias fui indices : i ta hi geftancium ha- 10 

 biturailiuftrarc,&quafiindiceseorumvidentureu*e. Iuucnalis: Auribusextenfismagnoscommiccit 

 Cylitnlri, clenchos. Magnaeorumftultitiaeft,quicylindrum&elenchumidcmeirearKrmanc. Quippe cylin- 

 dri,lapillifuntteretcs,hoceft,oblongiatquevolubiles,inftarciuscolumenae,quaa?quandisareis vti- 

 mur. huiufmodi enim formam cylindrum vocamus ^avtS kva/«^ : hoc eft , a vOluendo. Virgilius : Area 

 primumingentieftjequandacylindro. Atquetaliformanonreperiuncurmargaricae quasnacura,non 

 ars , facit. etenim fi artificium addas , ftatim deficit fulgor , in quo omnis earum dos confiftit. Csteri 

 vero lapilli magna ex parte fieri teretes poflunt : vtputa berylii , fmaragdi , & alij fimiles : quos non au* 

 ribus fufpendere mulieres , fed circumdare collo , aut inncdere moniiibus ; fiue alijs ornamcntis con- 

 fueuerunc.Iuuenalis:Tunube,atquetace. donantarcanacylindros, Iicm:Nilnonpermicticmulier 

 fibi,turpcputatnil,pum viridcisgemmascol]ocircnndedit.Hosantiquicyiindrosaforma,quemad- 

 modum aliarum figurarum lapillos gcmmas vocauere , a fimilitudine gemmarum , quas in vitibus lc 

 ixue arboribus cerni:r.u*,Ha£tenus Perottus.Elenchum (inquit Bay fius) Galli poyrette vocant. Elen- 

 chorum meminic Iureconfultus in l.Pcdiculis, Paragr. finali hoc cradtatu. Cum autem ait Plinius , Et 

 procerioribusfuagratiaeft:deillisfortairefcntirevidctur,quoscylindrosPaulusvocacinl. Pediculis 

 ad finem in eodem. Siquidem cylindri lapilli funt teretes & oblongi:fiebantque eciam cx ahjs lapillis. 

 Pliniuslibro37 vbideberyllis:lnderairegaudentlongitudineeorum. Etmoxfubdit:Ideocylindros 

 ex ijs facere malunt , quamgemmas : quoniam eft fumma commendatio in longitudine , Ha&enus Pli- 

 nius. Quibus Plinij verbisinteliigerecft^cylindros&elenchosineodifFerrcquodelenchifintfafti- 

 giaca: longitudinis : cylindri vero proceritatis arqualiter orbiculatae. Qupd fi verum eft , nofter Sipon - 

 Tymbtni*. tinus ifta non fatis percepifTe videtur. Tympana apud Phnium di&i vniones , parte altera tumidi funt. 

 Codices antiqui (inquit Maifarius) tympania fcriptum habent , vt fit a tympano : quemadmodum & 5 

 inferiuscrotalia acrotalo,noncrotalanuncupauit. Eftautemtympanuminftrumentumex vnaparte 

 tumidum&rotnndum,exalteraplanummembranaclaufum,intusvacuum,vulgovaccarumvocatum; 

 quod baculo feritur, cum curmae equitum ad pugnam concicacae funt. inde margarica? quar ab vnaparte 

 tumidae feu rotundee funt,&ab alceraplanaea tympanorum fimilitudine tympanianominantur. Fenc- 

 ftella ( qui nouiifimo cempore Tiberij Caefaris claruit ) tympanafcribit fe iuuene appellata patinas & 

 lances , quas antiqui magtdas appellauerunt, Perottus. Tympanorum vnionum meminit etiam Pau- 

 lus iureconfultus in l.Pediculis,Bayfius.Crotaliah«c a fono vocantur.propter collifionem ipfam mar- 

 garitarum,qu6d fonocrotalainftrumentaimicarentur. eftenimcrocaluinftrumentumrotundum cir- 

 culo ligneo fadlum,cum laminis quibufdam ex aere rotundis,numifmatis magnitudinis,fonum ex col- . 

 lifione rcddentibus , dictum a pulfatione : nam manu pulfatur, vtebantur hoc inftrumenco Aegyptij in 

 sleorumfolemnitatibus.Virgilius; 



CopaSyrifcacaputGraiaredimitamitella, Crifpumfubcrotalo dodcamouerelatus. 



Cuius & Macrobius meminit. nunccymbalumvoca.nt,iiluddicoquo«lmembranacaret Malfarius. 



Phy femaca margaritarum quidem fpeciem habcnt , vcrum aere funt inflata, ( fine corporc , id eft , non 



fohda)a bullarum fimilitudine,qujEin aqua fpiritu excitantur,pra?cipue dum bullit. bullas enimphy- 



femaca Graeci vocant,ldem. 



Q Teftae rorc grauida: margaritas edunt minutas , binas aut tcrnas : vel vniones , fic appellatas , ( tnehui 



lt*rg*rita- tPpe/iatoStmafc.gen.fedadmargaraasquoijuereferrtpoieft^qubdems tcrrae {quode.Hfmodi) conchulae,fing,uIas 



tumgentr*- aliquotics pariunt, fed maiores.idqueindiciumeft,a?thercapotiusderiuatione,quam faginis pelagi 



lio ' hos oriri fcetns,& vefci:qu6dgutt«matucinirofisii(deminfuf£E,clarosefriciunciapillos& teretes: «^, 



vefpcrtiniver6fluxuofosconcra&rucilos,&maculofosintardum.Minimaautemvclmagn*proqua- 



litate hauftuum figuranturcafibus variatis. Goncuflae vcro fa?piilimemecufulguruminanefcunt,aut 



debiliapariunt,aut certe vitijs defluunc abortiuis,Marcellinus. Permixcionc roris ,aiwii teinporeprse- 



ftituto concipiuntur:Idem,qui & haec & alia ex Solino mutuatus videtur. Conchae funt in quibus hoc 



genus lapidum requiritur,qu* certo anni tempore,luxurianteconceptu,ficiuntrorcmvelutmari- 



tum,cuius defidcrio hiant. EccumLunaresmaximeliquunturafpergines, ofcitationequadamhau- 



riunt humorem concupitum. Sic concipiunt , grauidaeque fiunt, & de faginae qualitate reddunt hahi» 



tus vnionum. namfi purumfuerit,quodacceperint,candicantorbiculilapillorum. ftturbidum,aut 



pallore languefcunt,aut rufo innubilantur. Ita magis de cceio quam de mari partus habent. Denique 



quoties excipiunt matutini aeris femen,fit clarius margaricum;quoties vefpera*,fi t oblcurius. Quan- 



toque magishauferit,tantomagisproficitlapidum raagnitudo. Sirepcntemicaueritcorufcatio,in- 

 tcmpeftiuo mctu comprimuncur:claufaequefubicaformidine,vitiacontrahuntabortiua. Autenim 

 perparuulifiuntfcrupuli,aucinanes. Conchisipfisineftfenfus,partusluosmacularitiment.cumque 

 flagrantioribus radijs excanduerit dics, ne fufccntur lapides Soliscalore,fubfidunt:& feprofundis 

 ingurgiunt , vc ab aeftu vindiccncur. Huic tamen prouidentiar ( vtdetur h$e alqutd depraiatuw ) c^tacis Q^ 



fitulatur. Nam candor feneda difperic : &grandcfcentibus conchis flaucfcunt margaritae , Hucufque 

 olinus capite f6. Malfarius fuper his Plinij vcrbis:Praecipuum candorem cuftodiuntpelagoaltius 

 mcrfae,quamvtpenetrcntradij:Videtur(inquic)Pliniusexvcrbisquaepaul6fuprareculitfibiipficon- 

 tradicere. »am (i concha: haemargariciferaealcius&inprofundomarisftabulencurjvchic&librotri- 

 ccfimotertio teftatur , vbi ait : vt »am minus temerarium videatur e ptofundo maris pet,erc margaritas, 



Uuto 



60 



