De Sardinis. Lib. IV. 823 



WomaioreftjtefteAthenaeolib.j.vcljVt Pliniusfcribic lib; 32.- ca. n. peiamys ionga. De his igitur 

 quid fentiam breuiter & perfpicue 1 exponam. Te^/S*?, ?f <%<V, t^tosxc fiue Qzaqsok (prtmaperO. tantum re- 

 Ite jcribanr y non etiamfer r.)ion r Tf^wf di&as opinor, ob fpinarum Copiam & paruitatem: nam capil- 

 lorumtenuitatemreferunt, quadecaufafinepernicieeduntun&trichidaac trichiameundem plane 

 eifepifcem, thriilamveroabeodirrexre, dequafeorfimegimus. Autfiqua fit inter trichida & trichia 

 dtfterentia,eamfolumaetatis &magnitudinise(fe, vttrichis minorfit, trichiamaior : id quod multis 

 pi(cibusvfuuenireconftat,quibuspro3etate&magnitudinevariapofita funtnomina» non folum ab 

 antiquisj, fedetiamapifcatoribus noftris , vt inaurata& coracino prius annotauimus. Idemin 

 Gallia noftra Narbonenfi, Prouincia, Italia a vulgo obferuari videmus, in eodem pifciculo quem far- 

 dine & farde appellant eo tantum difcrimine, vt hic maior fit, ille minor. Hanc vulgi appellationcnt 

 putofecutumhiiife Gazam, vtcumvidererab Ariftoteletrichiama trichide diftingui» illam fardami 

 nancfardinam vulgimoreappellauerit. Dicetaliquis vtrumque vocabulum antiquumeile, & a La- 

 tinis vfurpatum, id quod equidemfateor: nam Columella fardinam dixit, quanquam eo loco non far- iib.t.cap. tf* 

 dina Ced (ardinia legatur: & farda apud Athenaeum & Plinium reperitur. At intelligi Volo, videti Ga - 

 zam trichidia & tnchiam duobus nominib. Latinis exprefliife, quae vt vocum fimilitudtne, ita fignifi- 

 cationeeademeireputabatcumvulgaribus cumresaliterhabeat. Namalterum fcilicetfarde nortidd cotkdit trU 

 fignificat q> fatda, quar propifce longe diuerfo a veterib. vfurpatur, vt paulo ante dictum eft* & fuo lo- cbtda & tri* 



jquitrichidaetiatrichiaappellat.Atq^adeoAthen^Ciipfum.quitrichiarumexemplaexVeteri- tuni d t ff e 

 buspraeferensipfasapertecumtrichid:busconfundit. Sedhacrj.Miusdenomine, nuncderedicarrius. fl Vetemfat- 



Sardinapifciculuseftmarinus,aphy£ephaleric;eomaino(im lis,nifipaulo maior&fpifTioreffet:! da-.etfiGMtf 

 paruaalofa,ore,branchijs,oculis,pinnarumnumero, (itu, fquamis,caudaminimedifcrepans, fedirt S f de h & , SaV 'i 

 hoctantuquodalofafitlatior. Sardinaigimr fquamasmagnas tenuss habet,colore eftvario, nirairu A^^imdi- 

 capite aureo, ventre albo, dorfo cum viridi caeruleo, vtroque fplendido rutilanteques dum viuae mari nstantum di* 

 extrahitur.vnaenimcumvitaviridiseLnnefcit, c^eruleomanente, eoque hebefcente & fplendorem flinguuntur» 

 fuumamittente. Inteftinahabetparua&recta, alofarum inteftinisfimilia. 



Fellecaret:quamobremnonexenterataincraticulavelfartagine coquitur, velinoliacUrrtoteoe- $ 

 3'° lixatur. Verepinguefcit Linguam mordet,tmxime fi paulodiutius afleruetur. Saleconditaefardinaeirt 

 annos duos feruarttiir, fitque e\ his garum, fed minus laudandu m ob fquamarum copiam & fpinarum, 

 aquibuscarodifticile feparari, vixqueinmuriadiffolui poteft. 



Sifardinanoftraeafit,quam Ariftotel.trichidaveltrichiamvocat, vtreueraefieexiftimamus,fcfU- ^fimaduerfi 

 pulum non tenuem nobis inijciet locus \rift. lib. 8. de hift. anim. cap. n. haec fcribentis : 0< n veAyoun ^ udAn P te 



*i ~>. a> • , / il ' > „ ' -V- ' . ~ > > r/ K a~ r>- = - ,lelaci,primu4 



ftovoiTixVwvettnrtearitstffj A^r^vTz^yZ^t^iovn^^X^^vTU^. "^ 0Tav K.W*-*)$fy™ *& Bv?xvt,ov » 01 xAiets tw quodfardm* 



^lKmxt^-iei^eUi^insQ^T^KeicoUve^hi^eiv.auTJov^on xtoijAovqi ctvopshixtnv &c r fsvov 3 «cK *J f^ifytiq Kotlm,^ »on(ubeint ^ 



TtiKtiStnveisTA'o)>lca>. tfH&eiov % s •--ou ^aVuCcumyvcWnav: tytciahiovrisu^'^ xk xaIokcvtw eig t AfyUv, eitmhiovnc 'jd~ amnes-.quati 



A«<TOovmf.Quae(icconuertitPIin.lib.p.ca.T5.IntrantiumPontumfolinonremeant trichiae. fed hi foli P^^bkt^ 



Iftrumamnem fubeunt, exeo fubterrancis eius venis, in Adriaticum mare defluunt, itaq; & illinc de- f^%f A ^ 



'4° fcendentes necvnquamfubeuntesemari vifuntur.Nullus veterum fcripfit, nullus etiam recentio- Secm dus%^ 



rum aut pifcatorum aut fcriptorum memoriae prodidit, viditus aut ab alijs audtuit fardinas noftrasa- 



mnesfubire. Quocircalocus Anftot.mihifufpeduseft: Item Plinij , vt fortafle pro t«^«?o« vel \i%U\ 



Iegendumfit9-e/cxs-A,quasvercadflamina properare magna frequentia illicque pinguefcere conftaL 



Eiufdemlociparspoftremadeprauataetiam eft:nampro cwskkovnc $J $ «x, d^movnseie f a'J>/«vs «- Locutattef. 



(WAtovTic j xAloTiovTitty rcponendum, i/A^iovnc $J '$ «a<V^"t^5 «WAeovTe? 5e Aq Tv t\'o)>lxv oiAitfvsvTty* Id O- 



ftenditPlinij conuerfio. Idem re6te animaduertit Gaza,quiifta fic expreiHt: Exeuntes enim femper ca- 



piuntur,fubeuntesnunquam. Deniquercsipfanece(rarioficlegendumc(redocet. Aitenim Arifto- 



teleshiccontraficriquaminPonto, quem fubeuntes capiuntur, excuntes autem non videntu.r. Ex 



Adria ver6 exeuntes videntur & capiuntur, fubeuntes minime : quia ex Iftro per fubterraneos meatus 



^ Adriaticummarefubeunt. 



COROLLARIVM, 



Sardinae (Trichides) ex membradibus gignuntur, ipfa: fardas ( trichias ) procreant,Ariftoteles in* A 

 terprete Gaza. Qupd fi trichides ac trichiae magnitudine tantum & aetate di fferunt , vt Rondeletio vi- 

 detur, ita vt hi maiores: ilii minores fint: abfurdumfortefuerit, ex minoribus maiores nafci putare. In 

 Corollario de Alaufa elemento a. de trichide & trichia multa fcripfi,pag. 20. pifcem cum thri(Ta, id cft" 

 alaufa, eundem eife fufpicatus , ficut & grammatici quidam Graeci , Scholiaftes Ariftophanis & Ety^ 

 mologusj&recentioresaliquinonindocl:!. Nuncanimusmagisinclinat adGillij & Rondeletij Cca~ 

 60 tentiam, trichides efle fardinas: quanuis id Galenus etiam ignoraffc videatur , qui ox^JweK nomirta- 

 bantur trichidum autem vetus Atticum nomen, iam illo feculo plerifque incognitum fuifTe arbitror, 

 Quod fi trichis non eft fardina, quo alio apud Ariftotelem nomine fardina repcrictur ? neque vero tarri 

 frequentem vbique (puto) in mediterraneo pifciculum, &alendq plebi tantopere vfitatum, ignotum 

 fuiife, verifimile eft. quanquam Athenaeus ex Epa-neti de pifcibus libro, chalcides ab aliquibus fardi- 

 nos vocari fcribit: XJtefoeie, txc kxa^ ^ mooSvs<: quas eius verba etiam Euftathius repetit. Ariftoteles 

 (inquic Athenarus) quinto hiftorise fardinosipfas (chalctdet mmtrttm> debisemmagtt) vocat ego fardino- 

 rumnomennufquamapud Ariftotelemlegi.Wottonusex eodem Athenaei loco, quem integrum re- 

 citauiin Eritimo, ( Elemento e. ) non intelledo, Eritimos ab Ariftotele fardinos vocari fcribit. Her- 

 molaoetiaracritimos fardaeft, (fnrMnamdictrevolmh) vel fardjefimilis. fedeandem eflcfardinameriti- 



Bbbb z mo, ve» 



