38 Gezandtschap aan den GrooUn 



bragten de Mandaryns Toetfienjin en tuur geteelt zyn) zeer rykelyk voort. 



de Heytott de Geloofnis - brieven geo- 

 pent aan boord , met aanzegging , dat 

 d'Onder- koningen niet vermoghten 

 die t'aanvaerden , en onder hen te be- 

 houden , voor dat 'er befcheidc uit de 

 Keizerlyke Hooft -ftadt Teking was 

 gekomen. Voorts namen zy voor de 

 tweede reize de gefchenken , die aan 

 den Grooten Cham vereert zouden 



Grmv.tn 

 van 't 

 Latidfch/ip 

 ^tuntung; 



De Landtsdou wen vallen in 't voort- "> ^" « 

 brengen van Rys , Koorn , en andere [^JltS 

 Veld-vruchten zoo vruchtbaar, dat 'er 

 jaarlyks tweemaal gCzaait word : want 

 dit geheele Landfchap is den gantfchen 

 Winter over geen groote koude on- 

 derworpen ; zulks de Sineezen dit 

 voor een fpreekwoord hebben , dat 'er 

 drie zeer ongewoone dingen in ^an-' 



worden , op , en vertrokken weer na tung zyn ; te weten , T>e Hemel zonder 

 landt. " ■ ~ 



Gelyk ik in 't begin , tot meerder 

 openingh en klaarheid van onze gant 

 fche Reis-befchryvingh , een algemee 



ne Befchryvingh van geheel Sina , en 

 vervolgens alle de groote en .kleene 

 Steden van de tien LandfchappeVi , die 

 ik niet door-reifde , in 't kort den Lezer 

 voor oogen hebgeftelt; alzooyindik 

 my hier ook genoodzaakt , tot grondi- 

 ger kennis van 't gantfche Sineefche 

 Ryk . d'overige vyf Landtfchappen , 

 als ^tantung , Ktangsi , Nanking , 

 Xautung en 'Peking, die ik door- reis- 

 de , ieder op zyn behoorly ke plaats in 't 

 kort te befchry ven , en 't getal der fte- 

 den, daarin ieder Landfchap verdeelt 

 is , ten toon te ftellen. 



Het Landtfchap ^tantung (dat het 

 twaalfde in 't getal is onder de vyf- 

 tien, daar in geheel i'/«<« verdeelt is,) 

 wordt ten wetten met het Landtfchap 

 ^angsi , ten Noord-wellen en Noor- 

 den met dat van Ktangsi , door een 

 onophoudelyke rey van Bergen befloo- 

 ten. Ten Noord-ooften heeft 'et Fo- 

 kie7t leggen , daar van het door zeer 

 hooge en fleile Bergen , en de Re- 

 vier Ting gefcheiden wordt. De gant- 

 fche overige Landftreek wordt van de 

 Zee bekabbelt; 't welk te weeg brengt, 

 dat men in dit Landtfchap zeer veele 

 havens en veilige Reen voor de fchepen 

 heeft. Het landt valt op zommige 

 plaatzen vlak en effen , en op andere 

 rou en bergachtigh , voornamelyk na 

 het Zuiden, gelyk wy zulks onder het 

 reizen , tot ons groot ongemak , dik- 

 wils bevonden. 



Het Landtfchap verfchaft alles, 

 't geen tot onderhoud van'smenfchen 

 leven noodigh is. Het brenght ook 

 allerlei koftelyke Waaren (zoo die 

 door kunft gemaakt , als door de na- 



Sneeutsj , de Boomen Winter en Zomer 

 even groen , en bloed-fpuwende Inwoon- 

 ders. Want voor eerft ziet men hier 

 geenfneeuw, de boomen noit van bla- 

 den ontbloot , en de Inwoonders bla- 

 den van Betel en Areka , met kalk 

 toebereid, geduurig knauwen , 't welk 

 het fpeekzel root maakt. Het levert 

 ook uit eenen grooten overvloet van 

 Gout , Paerlen , edele Gefteenten , Zy- 

 de, Quikzilver, Koper, Stael, Yzer, 

 Zalpeter , Arents-hout, en meer andere 

 welriekende houten. 



Het volk valt in dit geweft heel 

 geeftigh , arbeidzaam , en vaerdig , en 

 kan ( hoewel het zoo heel fchrander 

 van herfTenen niet fchynttezyn) alles 

 zeer kunftig na-maken , dat van ande- 

 ren gevonden is. Naauliks zullenze iet 

 vreemts , dat van Gout of Zyde gewe- 

 ven , of van eenige andere ftoffè in 

 Europe gemaakt , en daar te lande door 

 de Portugezen gebragt is , zien , of zy 

 weten het terftont na te maken. Hun- 

 ne vaerdigheit , in iets te maken , be- 

 fpeutde ik hier aan als ik te Kanton by 

 zekren Zilverfmit eenige doorluchtige 

 zilvre knoopen hefteed had te maken , 

 dat hy my terftont des anderen daegs. 

 zeer kunftigh doorwrocht, en net ge- 

 maakt, vaerdig leverde. 



Onder ander Gevogelt , dat zich hier 

 in dit Landtfchap onthoud , ziet men 

 hier ook een ongelooflyk getal van 

 Endvogels , die d'Inwoonders op een 

 zonderlinge wyze weten aan te quee- 

 ken. Het is hier te lande , ('t welk in 

 Europa wat vreemts is) ook een ge- 

 bruik , de Eyeren der Eenden met 

 Zout , dat met krytachtige aarde ver- 

 mengt is , te zouten , en eenen tyd-lang 

 te bedekken. Want door 't toedoen 

 van deze aarde , is dit Zout zoo krach- 

 tig , dat 'et door de fchaal van d'Eyeren 



heenen 



Aan i 

 Inwoon* 

 den. 



