Tartarifchen Cham 



en niet Sina , behoorde te 2eggen. 

 De Tarters noemen dit Ryk Catay, 

 en zomtyds ook Mangim maar deze 

 lefte naam Mangin beteekent veel 

 meerd'inwopnders zelf, dan het Land- 

 fchap ; want Mangin is op hunne taal 

 20 veel gezegt , als wilde en ongema- 

 nierde menfchen ; met welk woord de 

 Tarters dikwils de Sinezen befpotten. 

 Van eenen zekeren Venetiaan , Mar- 

 kus Paulufz. , die allereerft ten deele 

 den Europers dit Ryk ontdekt heeft , 

 en in den Jare veertien-honderten zes, 

 als de Tarter gantfch Sina afliep , mede 

 in dit Ryk doorboorde , word dit Sina 

 ook Catay geheeten ; maar de be- 

 ruchtfte en voofnaamfte naam , daar 

 dit Ryk ten huidigcn dage meê ge- 

 noemt word, is Qhma, welken naam 

 de Portugezen , die , na lang va- 

 ren , daar allereerft aan quamen , en 

 noch tegenwoordigh in 't Landfchap 

 Kanton koophandel dtyven , aller- 

 eerft den Europers hebben bekent ge- 

 maak t. 



Maar in deze verfcheidentheid der 

 namen heeft men zich nergens meer 

 • over te verwonderen , als dat den Si- 

 nezen alle deze namen onbekcntzyn, 

 en zy daar af noit gehoort hebben , ver- 

 mits men by hen gene kentekenen van 

 deze benamingen vind , noch veel min- 

 der weet uit wat oorzaak dezelve zo 

 dikwils verandert zyn ; daar nochtans 

 de Sinezen zelfs hun Ryk vele andere 

 namen gegeven hebben , en wel ligt in 't 

 toekomend noch geven zullen. Want 

 het is by hen , van aller geheuchenis 

 her , een gebruik geweeft , dat , zo 

 dikwils het recht der heerfchappye , 

 volgens 's werelds beloop , van den 

 eenen Stam op eenen ander over gaat, 

 de gene ook , die de Heerfchappye 

 aanvaert, het Ryk met een nieuwe en 

 zeer fchoonen naam , na zyn welge- 

 vallen, befchenkt. Onder anderen leeft 

 men, dat eerty ts dit uitterfte gcweft van 

 Afie of Sina , Than , Tu , Tha, Sciam , 

 Cheu, als ook Hau , genaamt is geweeft. 

 Than beteekent breedt zonder maat ; 

 Tu, ruji ; Tha , groots Sciam, fieraat; 

 Cheu , volmaakt j Han , den Melk-weg 

 aan den Hemel. 



Eenen geruimen tyd te vooren , eer 

 de Tarters ■ in dezen leftcn inval in 



, of Kei;^er 'van Sina. ■ ƒ 



Sina , het Ryk bemachtighden , en 

 den Sineefchen Keizer af-handigh 

 maakten , (te weeten als de Heer* 

 fchappye des Ryks aan 't geflacht van 

 Ciu ftond) wierd Sina by de Sinezen 

 met den naam van Alin , 't welk op 

 Neêrduitfch doorhichtigh of klaarheid 

 betekent , genocmt. Daar na voegh- 

 denze by het woord Min , de letter- 

 greep Ta , en noemden het toen Ta- 

 min , of zo andere fchryven , Ta'i- 

 ming, dat zoo veel gezegt is-, als het 

 Ryk van groot e klaarheid. Voor drie 

 honderd jaren wiert dit zelve Ryk ook 

 TtCi-juen , en ten huidigen dage van 

 de Tarters , die dit Ryk tegenwoordig 

 onder den Groeten Cham bezitten, 

 Ta'ic'ing geheten. 



Schoon dit Ryk van Sina gcmeen- 

 lyJc dus van Heer en Naam teffèns ver- 

 andert , zo is 'et evenwel by de Sinezen 

 zelfs , van aller geheugcnis her , ge- 

 durig met twee andere byzondcrc na- 

 men, alsChungchoaenChungque , ge- 

 noemt geweeft ; waar van de ecrftezo 

 weel gczegtis3.\s Aliddelryk , en d'an- 

 der zoo veel als Middeltuin. De reden, 

 waarom de Sinezen hun Ryk deze na- 

 men gaven, is deze; dewylze eertyds 

 voor vaft geloofden , dat de Hemel 

 rond , 't Aerdryk vierkant , en in des 

 zelfs middel -punt hun Ryk gelegen 

 was. Weshalven , alsze in 't begin de 

 Europifche Landkaarten zagen , na- 

 menze het zeer qualik op , dat men hun 

 Ryk niet in 't midden des Aerdbodems , 

 maar in het uitterfte van 't ooften ver- 

 toonden. Hierom , als zeker Jefuyt , 

 Mattys Riccius , in Sina alle de lan- 

 den des gantfchen Aerdbodems in een 

 Kaart met Sineefche namen had afge- 

 beeld , fchikte hy die zodanig in orde , 

 dat het Ryk v^Ln Sina in 't midden 

 quam te leggen ; maar de meefte Si- 

 nezen bekennen zelfs nu hunne grove 

 dwaling , en lachchen die niet weinig 

 uit. En hoewel de Sinezen zelfs hun 

 Ryk dus met verfcheide namen by 

 wylen genoemt hebben , ( na dat de 

 Stam , die over hen heerfchte , quam 

 te veranderen,) zo geven evenwel de 

 Grens-buurcn daar weinigh achting 

 op, nochtc zy volgende Sinezen Aazt 

 niet in ; want die van Kouchenchina 

 enSiam noemen dit Ryk Ci»; d'Eilan- 

 * A 3 ders 



