Gezandtschap aa7i den Grooten 



Tf.'it de Si- 

 neefche 

 Raads-hee- 

 ren op negen 

 brengen. 



Dl e och 

 willen en 

 z.eggen dut 

 de Hollffn- 

 ders E??gel- 

 fchezyn. 



Xtejefuiten 

 xyndeGe- 



xnntenook 

 hinderlyk. 



166 



Tot dit gevoelen neighden al d'aiide- 

 re Tartarifche Raads-heeren ; maar de 

 Sineefche Raads-heercn gelieten zich 

 als of zy den Hollanders noch grooter 

 gunde wilden toedragen , en dreeven , 

 dat men de zelve niet als om de negen 

 jaren behoorde wederom te laten ko- 

 men ; dcwyl men hen anders door de 

 verheit der reize te veel in de waagh- [ 

 fchaal- zou ftellen. Dan zy hadden hier 1 

 een achter-deur open , die de Tarta- ! 

 rifche Raads-hecren niet gemerkt had- 1 

 den , en verftonden dat de Hollanders , 

 middelerwyle in Kanton niet zouden 

 moogen komen handelen. Zy gaven 

 den Raadt wyders in bedenken , of on- 

 der fchyn van Hollanders niet wel En- 

 gelfchen moghten fchuilen ; met by 

 brengen , dat d'Engelfchen over dertig 

 jaren met vier Schepen in de haven van 

 Hcytamon Zout- Jonken hadden aange- 

 haalt, denMandaryn gevangen geno- 

 men , een Sterkte omverre gefchoten , 

 en voorts zoodanige vuile dingen be- 

 drecvcn , datze van dien tydt af voor 

 vyanden van den Staat verklaart en ge- 

 houden waren . en ook toen beflooten 

 was , dat de Engelfche nooit na dien 

 rydt in Shm zouden in gelaten wor- 

 den ; invoegen men nader proeve en 

 beter befcheid van d'oprechtigheit der 

 Hollanders moefte hebben , voor aleer 

 zy in 't Ryk ingelaten wierden. Want 

 behalven het met de gewoonte ftreed , 

 dat hen de vryen handel in 't Ryk wierd 

 toegedaan , zoo kon men ook niet ver- 

 nemen dat het zelve in de Geloof-brie- 

 ven der Gezanten verzocht wierd;Zulks 

 zy daar uit vermoedden dat de Gezan- 

 ten buiten hun laft gingen. Wonder 

 vreemd quam dit den Gezanten te voo- 

 ren , en was hen een dondetflagh in 

 d'oorcn zulks te hooren ; gemerkt zy 

 tot noch toe geen andere gedachten 

 hadden gehad, of de Keizer had, vol- 

 gens den inhoud van den tweeden Lafl- 

 brief , hier bevoorens by de Onder- 

 koningen van Kanton bekomen , het 

 verzoek der Hollanders, nopendeden 

 vryen handel in Kanton, volkoment- 

 lyk toegedaan , en dat zy alleenlyk 

 zyne Majedeit daar over in Teking 

 zouden komen bedanken. Zy kon- 

 den wel begrypen , dat Pater Adam , 

 en noch twee andere Jefuiten , die al- 



daar woonachtigh waren, ontrent drie 

 honderdt teil Zilvers ( om den voort- 

 gang van dit werk te beletten ) ver- 

 fpilt , en noch meer belooft hadden ; 

 als ook datze de Tarters hadden wys 

 gemaakt , dat de Hollanders , onder 

 dekmantel van te handelen , niet anders 

 zochten dan voor eerd eenen voet 

 in'tLandtekrygen, en daar na te roo- 

 ven wat zy konden meê fleepen. Hen 

 quam ook ter ooren , dat deze drie 

 Jefuiten geweldigh geklaaght hadden , 

 idat Makao door dezen handel f eene- 

 maal zou verarmen. Dat daarenboven 

 ihet aanbrengen van den Commidaris, 

 die over drie Jaren in Kanton was ge- 

 weed , als ook het fchryven van den 

 Tutang, die als toen noch in Kanton 

 zich bevond , en te dien tyde van die 

 van Makao met zilver omgekocht was , 

 aldaar zulk een gevoelen in de harten 

 van veelen gebragt hadt , dat men hen 

 niet anders hield dan voor een deel 

 t'zamen-gerot volk , dat geen Landt 

 hadt, en zich alleenlyk metrooven en 

 andere ongeoorlofde middelen , inzon- 

 derheit ter Zee , erneerde , konden 

 de Gezanten noch wel vatten en be- 

 vroeden ; maardatdeRyks-Kancellier 

 en andere Raaden (om den zin van 

 deze woorden , te mogen gaan en kee- 

 ren , in de Geloofnis-brieven der Ge- 

 zanten vervat , en daar meê niet an- 

 ders betekent wierd, als te mogen han- 

 delen, aan den Keizer uit te leggen en 

 te verklaren ) met geld moden worden 

 omgekocht , quam hen wonder vreemt 

 te vooren ; nadien zy niet beter widen, 

 of de vyf-en-dertigh honderd teil Zil- - 

 vers (die zy by Schuldt- brief aan de 

 Kantonfche Onder-koningen , op hen 

 aangewezen , aldaar te dien einde be- 

 looft hadden te betalen) waren aan de 

 Ryks-raden verdeeld en uitgefchooten. 

 Als zy derhalven bevonden dat de 

 zelve Onder-koningen hen hier in had- 

 den bedroegen , wierden zy gedwon- 

 gen na andere middelen uit te zien , om 

 tot hun oogmerk te geraken. Zy del- 

 den dan voor eerd ter Vergadering , van 

 den tweeden Ryks-Kancellier te dien 

 einde beleid , het punt van den Jaarlyk- 

 fchen handel in Kanton in perfoon en 

 duidelyk voor , en hielden daar op aan 

 omdientcverkrygen. 



Daar 



