Tartarifchen Cham , of Rei;^er 'van Sina. 



Ouders des Konings , de Hopmannen 

 en Krygs-knechten. By dezen worden 

 alle d 'onkoften verfchooten , die aan 

 't ondervragen der Geleerden , en aan 

 't maken van de gemeene werken , als 

 Bruggen , Straten , Hoven der Man- 

 dary ns , en meer andere dingen gedaan 

 worden. In 't kort, dit Amptgenoot- 

 fchap draagt 7orge over al'tgeenedat 

 uitgegeven of van 's Konings goederen 

 ontfangen wordt; en ontfangt de Ko- 

 ninklyke Tollen van de Rechters.Land- 

 voogden en Tauli , ieder in zyn gebied, 

 in louter zilver. 



De vierde Raadt word Gan chafci 

 genocmt , en is eveneens als een Raadt 

 van lyfftraf bare zaken. In dezen Raadt 

 zyn Byzitters , AmptgenotenenT'^?//?. 

 Aan deze rWi ftaat het hanthaven van 

 recht, het ftraffènderquaatdoenders, 

 als ook acht te nemen op 't Krygs-volk , 

 en over de Zee-zaken , indien het Land- 

 fchap aan Zee is gelegen. 



De vyfde Raadt draagt zorgh over de 

 geleertheit en letteren. 



Noch zyn 'er in alle Steden twee 

 Mandaryns der wetenfchappen , die 

 Hioquon genoemt worden , en mede 

 onder den vyfden Raadt hooren. Hun- 

 ner gezagh ftrekt zich niet verder uit 

 dan over de Bakalaurczen van de 

 zelfde Stadt en haar geweeft. Dceze 

 kunnen niemand den trap van geleert- 

 heit geven of benemen , maar hen wel 

 flrafFen. 



' Eer ik deze Sineefche beftiering ein- 

 dige, dunkt my der pynewaerd te zyn 

 eenige byzondere zeldzaamheden , die 

 voor het meerderdeel eigentlyk de Re- 

 geering aangaan , en daar in de Sinee- 

 zen zeer verre van d'Europifche volken 

 verfchillen, hier te laten volgen. Voor 

 eerft is aanmerkens waerdigh , dat het 

 gantfche Ryk , gelyk te vooren gezegt 

 is , door Filofofen beftiert wordt , en 

 de zelve een zuivre en vermengde heer- 

 fchappye bezitten. Deeze Filofofen 

 worden van alle de Krygs-knechten en 

 Overften met een zeer groote ootmoet 

 en zonderlinge plechtigheden geviert 

 engeëert, en dikwils gebeurt het, dat- 

 ze van hen geflagen worden , als kin- 

 deren van hunne Leer-meeflers. Door 

 de Filofofen worden ook alle Krygs- 

 2aken , daar over zy als opzienders ge- 



V 



fleltzyn, beftiert; en hunne beraatfla- 

 gingen en gevoelens hebben meer ge- 

 zags by den Keizer , dan die van alle 

 d'andere Krygs-overften ; die zelden , 

 uitgenomen eenige weinigen , tot de 

 beraadflagingen over de krygs-zaken 

 geroepen worden. Dit is d'oorzaak 

 dar niemand van de geene , die hoog- 

 moedigh ,van aart zyn , zich tot de 

 krygs-zaken wil begeven, en liever na 

 de geringde waerdigheden des Filofo- 

 fifchen Raadt ftaan , dan na 't bedienen 

 van 't hoogde ampt in de krygs-zaken ; 

 want zy zien heel wel dat de Filofofen 

 veel hooger by den volke geacht en ge- 

 eert worden , en ook grootcr winft 

 doen dan de Krygs - overlten. Maar 

 't geen den uitheemfchen noch wón- 

 derlyker wil te vooren komen , is dit , 

 dat deze Filofofen in grootmoedigheit , 

 in trouwheit tegen den Koningh en 'c 

 Ryk , en in 't vetfmaden van alle ge- 

 varen, ten dienfte des Vaderlands, de 

 geene , die zich eigentlyk met den 

 krygs-handci bemoeijen , verre over- 

 treffen. Dit komt hier miffchicn by toe, 

 dewyl door de oeffèningen der letteren 

 een ieder in zynen boezem ontftekcn 

 en verhoogt wordt; of om dat, zedert 

 d'eerfte grondflagh van dit Ryk geleit 

 wierd , de letteren en geleerthedcn, 

 by een volk dat geenfms begeerigh is 

 om de palen des Ryks uit te breiden , 

 altyd hooger geacht zyn dan de Krygs- 

 ampten. 



Ten tweeden heeft men zich ook ten ni mindere 

 hoogften te verwonderen over de soe- •*^'''»7^''''" 



j n. -1 b ten bt-xy- 



de over-een-ltemmmgh en eendraght, unit 

 die men tuflchen de hooge en laege '""'^"^ 

 Magiftraats-perfoonen,als ook tuffchen ^"°" '"'' 

 de Landtvoogden en Ryks-raden , en 

 tuffchen deze en den Keizer zelf, be- 

 fpeurt , 't welk zy niet alleen met ftipc 

 te gehoorzamen , maar ook met het 

 bewyzen van uitterlyke plechtigheden, 

 gewoon zyn te doen. Want de ge- 

 woonelyke bezoekingen , die zy ge- 

 meenlyk naar 's Lands gebruik doen , 

 als ook 't vereeren van gcfchenken , 

 worden nooit van hen verzuimt. De 

 laege Magiftraats - perfoonen fpreken 

 met hunne hooger , 't zy voor den 

 Richterftoel of elders anders, niet als 

 byna op de knien , en dat met zon- 

 derlinge beleefthcit en eerbiedighcit. 

 b De 



