Tartarifchen Cham^ 



alleen maar den toon te veranderen , 

 uitgedrukt worden. De Jefuiren der- 

 halven , die tot voortplanting van den 

 Roomfchen Godtsdienft in Sina ge- 

 zonden worden , hebben vyf punten 

 of tekenen uitgevonden, die zy boven 

 ieder woord ftellen , en daar door de 

 hoogte en laegtedertoonen of woord- 

 klanken weten uit te drukken. Deze 

 zyn als volght , v — / ' V- Door 

 behulp van deze tekenen moet een zel- 

 ve woordt , dat met onze letteren ge- 

 fchreven , en met die tekenen gemerkt 

 is , verfcheidentlyk uitgefproken wor- 

 den , en dan beteekent het ook ver^ 

 fcheide zaken ; als by voorbeeldt , Ta, 

 rnet deeze kap daar boven , betekent 

 Godt ; Ta', met deze fchuins opgaan- 

 de Itreep , betekent een Muur ; Ta , 

 met een fchuins neergaande ftreep, 

 betekent domheit ; Ta, met deze ave- 

 rechtze kap , een Gans. Door hulp 

 van deze kentekenen wordt de Sinee- 

 fche Tale , doch evenwel niet zonder 

 groote moeite, geleert. Wantdedub- 

 belzinnigheit dezer Tale, als ook dat 

 de zelve geen zeker getal van letteren 

 heeft , maar ieder zaak door een by- 

 zondere Charakter uitgebeeldt wordt , 

 geeft den uitheemfchen veel moeite om 

 die te leeren ; zulks eenige met het lee- 

 ren van de Sineefche Tale te kunnen 

 fprekcn , en de Charakters te fchry ven, 

 tien ja twintig jaren toebrengen. D 'oor- 

 zaak van deze dubbelzinnigheit ont- 

 ftaat , myns oordeels , hier uit , om dat 

 van alle geheugenis her deeze volken 

 meer bezig zyn geweeft in wel te fchry- 

 vendanin weltefpreken. Want hunne 

 gantfche welfprekentheit beftaat alleen 

 in 't fchry ven en niet in 't uitfpreken der 

 woorden ; dit is ook d'oorzaak waar- 

 om de gemeene Boden niet met mond- 

 tyding, maar met brieven, ook binnen 

 de zelve Stadt , ergens heenen gezon- 

 den worden. 



Men zeid dat d'Eilanders van Japon , 

 behalven deze Charakters , die zy den 

 Sineezen ontleent hebben , mede het 

 A. B. C. en eenige weinige letteren , 

 eveneens als d'Europers, gebruiken , en 

 hier meê hunne moeders "Tale , zonder 

 die ontelbare meenighte der Charak- 

 ters te behoeven te gebruiken , kunnen 

 fchryven. Maar by de Sineezen zyn 



f. 



of Kei:^er 'van Sina. f^ 



zoodanige letteren niet in 't gebruik , 

 en hierom zyn alle de geene, die zich 

 met de geleertheit bemoeien , met het 

 leeren der Charakters en Figuren, van 

 kinds been af,totbyna aan hunnen hoo- 

 gen ouderdom , bezigh. En fchoonze 

 buiten twyffèi hier in veel tyds verfpil- 

 len, dienze anders aan 't leeren van höo- 

 ger wetenfchappen konden hefteden , 

 zoo worden evenwel hunne zinnen hiet 

 door ni«t weinig van alle ongebondent- 

 en toomloosheden , die de Jeugt onder- 

 waerigis, afgetrokken. Eindelyk ver- 

 oorzaakt deze maniere , van met Cha- 

 rakters te fchryven in plaats van lette- 

 ren , by de Sineezen een zeer treffêlyk 

 flach van fchryven , waar door zy niet 

 alleen met weinig woorden, maar ook 

 door enkele letter-grepen, zeer gevoeg- 

 lyk weten uit te drukken , dat wy mif- 

 fchien nergens na zoo duidelyk , met 

 het omfpreken van veele woorden, zou- 

 den kunnen zeggen. 



Maar dewyl ik hier van dit Charak- ^'f'^"' 

 ters fchryven gefproken heb , zal ik IZvmic* 

 met weinigh woorden aanroeren , hoe- '"*'» "'"'»' 

 danigh de Sineezen deeze Charakters '''""' 

 nefïèns elkandre flellen , daar in zy van 

 d'Europers geheel en al verfchillen. 

 Hier van fchry ft Pieter Jarrikus , in zy- 

 ne Schat der Indiaanfche dingen , aldus : 

 De Sineezen , zeid hy , fchryven niet 

 van de linker na de rechter zyde , noch 

 van de rechter na de linker zyde , als 

 de Hebreen , maar zy beginnen van de 

 rechter zyde van bovenen na onderen 

 toe. Zy zetten der halven d'eene Charak- 

 ter onder d' ander , en niet ter zyde nef- 

 fens elkandre ah d'Europers. En als de 

 regel van bovenen tot onderen vol is, zoo 

 beginnenze weder ter ziyde boven aan 

 een andre regel, en dalen weder na onde^ 

 ren. In dit vreemt fchryven verfchillen 

 de Sineezen van alle andre volken: want 

 zy fchryven niet, gelyk Jarrikus zeid , 

 na de linker of rechter zyde met rechte 

 leggende of dwerflè regels , maar met 

 recht op ftaande regels , die van bove- 

 nen nederwaarts gaan. 



Vierderlei manieren van fchryven , vieriMiï 

 ten opzicht alleen van ^t ftellen der Iet- ^.'l """" 



r II fchryven. 



teren , heelt men tot noch toe bevon- 

 den , die in 't gebruik geweeft zyn. 

 D'eerfte is van de rechter na de linker 

 zyde.zoodanig de boeken der Hebreen, 

 c Cha!- 



