^ Tartarifchen Chani, 



maar overtreffen evenwel, ren opzicht 

 van d'oeffening , d'Europers zeer verre. 

 Het kloppen van den Slag-ader , of de 

 Pols , onderzoeken en voelenze ook 

 eveneens als d'Europers. En zoo erva- 

 ren zynze in de kennis van 't bewegen 

 des Slagh-aders , datze by vvylen ook 

 door des zelfs beweging de zweeren , 

 die inwendigh in 't ligchaam verborgen 

 zyn , kunnen ontdekken. In ieder hand 

 vernemenze zes onderfcheidelyke klop- 

 pingen des Slag-aders , te weten , drie 

 hooft- en drie mindre bewegingen , die 

 alle met zeekre deelen des ligchaams, 

 naar zy meenen, eenige verborgene ge- 

 meenfchappen hebben : want d'eerfte 

 klopping, zeggenze, behoort tot het 

 hert, de tweede tot de lever , de derde 

 tot de maag, de vierde tot de milt, de 

 vyfde tot de nieren , en zoo voort. Het 

 onderzoeken van den Slagh-ader der 

 krankcn duurt byna een half uur, 't welk 

 met groote ftilte van eenen ieder , doch 

 niet zonder verdriet van de kranke, 

 toegaat. 



In'tgeneezen gebruikenze veel en- 

 kele genees - middelen , als Kruiden, 

 Wortelen , en diergelyke Gewaflèn. 

 Weshalven beftaat de gantfche Sinee- 

 fche Artzeny-kunde byna meeft in de 

 kennis en de grondt-regels der Kruit- 

 kunde. In gantfch Sina is ook geen 

 openbare of gemeene School , daar in 

 de Artzenye geleert wordt , maar een 

 ieder wordt binnen 's huis van een ie-i 

 gelyk meefter geleert. En in beide de 

 Keizerlyke Hooft- fteden , tcTeking. 

 en Nanking , worden de graden van ] 

 Doftoorfchap in de Arczeny-kunft , i 

 na voorgaande onderzoeking , verleent, 

 maar niet ais ter vlucht, en byna zon- 

 der onderfcheid aan eenen ieder. Ook 

 heeft niemandt meer gezags noch aan- 

 ziens , die tot die graad verheven is , 

 dan de geene, die tot de zelve niet is 

 verheven ; 't geen hier by toe komt , 

 dewyl niemandt 't genezen der kranken 

 verboden wordt , 't zy dat hy daar in 

 ervaren of onervaren is. Kennelyk is 

 dit ook eenen ieder, dat niemantzich 

 op de Wis-kunde of Artzeny-kunde 

 zal leggen , die hoope heeft dat hy in 

 de Zede -kunde kan uitftekend wor- 

 den. Weshalven wil zich byna niemant 

 op deze kunften leggen , dan die arm 



II 



Konfntitts 

 heeft alle de 

 boeken der 



of Keiler -van Sina. 

 van middelen , of dom van herffenen is , 

 en hier door van het leeren van hooger 

 wetenfchappen afgefchrikt wordt. Dit 

 is d'oorzaak dat de Artzen in Sïna byna 

 niet met allen geacht worden. 



Doch dit gefchied heel anders inde 

 Zede-kunde ; want een ieder , die tor ^,,,^,„ «„, 

 des zelfs hooghfte trappen verheven ««'« simt 

 wordt , heeft , zyns bedunkens. Aznf^Jft; 

 top der Sineefche gelukzaligheidt be- -Lttgniin, 

 klommen. Doch hier van wat breeder 

 te handelen, dunkt my niet ongeraden 

 te zyn, dewyl het den Lezer niet min 

 aangenaam dan wonder wil te vooren 

 komen. De boven gemelde Konfutius , «« 2;e(/> te» 

 Prins der Sineefche Filofofen , heeft alle '^^If'- 

 de fchriften der oude Filofofen in vier 

 groote boeken by een inordegebragt, 

 en hy zelf een vyfde met zyne eigen 

 handen gefchreven. In deeze boeken 

 vindt men de Zede-kunde van wel te 

 leven , en de grond-regels om een ge- 

 mcenen Staat wel te beftieren ; als ook 

 d'aaloude Exempels , Zeden , Offer- 

 handen en verfcheide Gedichten van 

 oude Poëten. Behalven deze vyf groo.- 

 te boeken , zyn noch van twee of 

 drie Filofophen , te weeten Konfutius 

 en des zelfs Leerlingen, ineenebandt 

 verfcheide diergelyke andere gebon- 

 den , zonder orde , als ook fpreuken , 

 om de Zeden wel te gebruiken , zich 

 zelven , het huisgezin , eneindelykhet 

 gantfche Ryk tot deugt en vroomheit 

 te brengen , by een vergadert. Dit 

 gantfche groote lefte boek , dewyl hcc 

 in vier kleene boeken is afgedeelt , word 

 de Vier boeken genoemt. Deze negen 

 boeken zyn d'alleroudfte , die men in 

 de Boekeryen van Sina te vinden weet , 

 en waar uit byna alle andere boeken ge- 

 fmeed zyn ; ook zynze voor her mecr- 

 derdeel met Sineefche Charakters ge- 

 fchreven; enzeeker, men vind daar in 

 geboden en grondregels van deZcde- 

 kunde,die de Ryken geen kleenen dienft 

 en voordeel doen. Weshalven is by d'al- «,v »,», 

 leroudfte Konineen een wet ingevoert, ^yf'i^sme. 

 en die van tydt tot tydt beveftigr is , dat geimthtit 

 die by de Sineezen een gelettert man^^^W^"- 

 wil zyn, of daar voor gehouden worden, 

 uit deze boeken nootzakelyk de grond- 

 regels van zyn geleertheit moet fchep- 

 pen. Ookishetnietgenoegh, datze de 

 rechte zfn van deze boeken verftaan , 



^ 3 



maar 



