Tartarifchen Cham, 



eindelyk plomp , dom , en heel on- 

 machtigh en onbequaam om iets te 

 verzinnen , veel min om iets uit te 

 werken. 



Wyders , hoewel de wetten , no- 

 pende het ftraffen der misdaden, niet 

 te ftrengzyn, noch boven de billikheit 

 gaan , zoo worden 'er , myns bedun- 

 kens , eyenwel al zoo veel tegen de wet- 

 ten om 't leven gebraght , als die hun 

 leven wettelyk verliezen ; 't welk by 

 een vafl ingewortelde gewoonte her 

 komt. Want van een ieder Magiftraat 

 worden d'onderdanen, zoo dikwils haar 

 Zulks in de zin komt, onverhoort, en 

 zonder hem zyn vonnis te vooren te 

 leezen , geflagen. Op d'openbare rich- 

 terftoel leggenze met hun aanzicht plat 

 tegen de vloer op hun knien , met de 

 bloote beenen onder de billen gehaak , 

 en in dier geftalte wordenze met een 

 hard doorgefpouwen riet , of bamboes , 

 (gelyk alreê te vooren in 't ftraffen der 

 misdaden verhaak is) wel ftrengelyk 

 geflagen. Want zoo groot en fel is de 

 heerfchzucht , dat naauwliks iemandt 

 meefter van zyn eigen goederen kan 

 zyn ; maar zy leven alle in een geduu- 

 rigc vreeze , dat hunne goederen hen 

 niet door lift ontrooft worden. 



Eer ik dit Hooftftuk eindige, zal ik 

 hier tvvee groote uitzinnigheden , om 

 zoo te fpreken , die door alle de Land- 

 fchappen des Sineefchen Ryks ver- 

 Ijjreid , en daar meê voornamelyk de 

 Grootften des Lands bevangen zyn , la- 

 ten volgen, en ten toon ftellen. D'eene, 

 daar van ook d'Europcrs nier vry zyn , 

 poogt uit een zeeker ander metaal zil- 

 ver te maken ; d'ander dingt na een 

 onfterffêlyk leven , zonder ooit de fVerf- 

 felykheidt onderwaerigh te zyn. De 

 grondt-regels van beide deeze valfche 

 kunften zyn, na hun verciering, van 

 zeekre aaloude Geleerden , die zy on- 

 der de Heiligen rekenen , allereerfl uit- 

 gevonden , en daar na van hand tot hand 

 aan de nakomelingen over gegeven. 

 Ook ftofïên de Sineezen , dat d'eetfte 

 vinders van deze heilzaame zaken , na 

 datze veel treffèlyke en nuttige werken 

 op der aarde hadden uitgerecht , teffens 

 met ziel en hgchaam , als hen 't leven 

 hier op der aarde begon te verdrieten , 

 ten Hemel gevaren waren. In deeze 



of Kei;^er 'van Sina. 6^ 



tegenwoordige eeuwe heeft liien in 

 Siua een ontelbare meenigte van boe- 

 ken j die de Sineezen van deze beide 

 wetenfchappen , of, om beter te zeg- 

 gen, bedriegeryen, gefchreevcn hebben; 

 waar van zommigen gedrukt , andere 

 met de handc gefchreeven zyn ; maar 

 den gefchreeven word veel meer gezags 

 en geloofs gegeven. 



En van d'eerfte razernye of uitzin- AUhimié. 

 nigheidt kan niet gevoeglyker gezeidc 

 worden, dan dat die geldzuchtige Al- 

 chimiften al hunne middelen die zy 

 hebben in den rook verquiften , en 

 geenfins de geene verkrygen daar zy 

 na liaan. Want d'allerrykfte, na hec 

 doorbrengen van eenige duizenden in 

 deze bedriegelyke kunftenaryc , ver- 

 vallen , ten aanzien van eenen ieder, 

 tot d'uitterfte armoede. Maar de gee- 

 ne , die in die werk alles voorde wind 

 gaat , en de wel geoeffènfte wel zyn , 

 weten zoodanigh het zilver te verval- 

 fchen, datze niet weinigh onervarene 

 luiden verleiden. Te dien einde leggen 

 ■deze luiden , zonder zich met de ge- 

 leertheidt of eenige deughdelyke lecre 

 te bemoeien , nacht en dagh voor den 

 vuute , om andere of zich zelven te be- 

 driegen. Zy fchryven ook met groote 

 onkoften verfcheidene boeken over, 

 en ftellen meenighte van gereedfchap- 

 pen toe , die hen in deze kunft noodigh 

 zyn. En de geene, diemetdedolhcic 

 van deze kunftenarye bezeten zyn, 

 vervallen dikwils tot die razernye , dat- 

 ze , fchoonze een groot deel van hunne 

 middelen daar by hebben ingefchoten , 

 evenwel hierom hunne handen niet 

 t'huis willen houden , maar laten zich 

 met fchoone woorden en groote be- 

 loften weder van andere Landloopers, 

 die in de kunft van deze bedriegerye 

 wat gaauwer zyn afgerecht , op nieuw 

 verleiden en bedriegen ; zulks zy hun 

 gantfche leven in deze hoop met zorge 

 en droef heit, ten aanzien van 't geene 

 daar zy na ftaan , over brengen , zon- 

 der na eenige heilzaame vermaningen 

 van vrienden of goede bekenden te wil- 

 len luifteren. 



De geene, die met de gemelde eerfte R««raj'« 



razernye , of Alchimie , bezeten zyn , f/„'^jf"' 



vinden zich ook dikwils met de twee-^rewu «« 



de of volgende bevangen. En dewyl Ü,£''^*' 



i de 



»,' . ,■! J_ 



m f 



