Tartarifchen Cham , of Rei:^er van Sina. 6^ 



delyke macht is , van de meineedigen te 

 ftraffèn, en de vroomen met gelchen- 

 ken te vergelden. 



Wat voor eer» treffèlYke en uitftee- 

 kende Filofoof de boven gemelde Con- 

 ftttias is geweeft , blykt ook uit des zelfs 

 Lyk-reden van eenen zeekren Tenyue- 

 niui i Hoe wy onze oogen des vernuft s 

 hooger op hieven, zoo veelte verder wa- 

 ren wy van Confutius deugt ; hoe dieper 

 •wy daar in raakten , zoo veel te vafter 

 en ondoorkomclyker was de zelve. "Die 

 4e zelve ter vlucht eens over zagen , 

 meenden dat ze gemeen en nahy was , 

 maar wy vernamen wel haafi dat ze 

 van onze deugt zeer verre was gelegen. 

 Onze Leermeejler leerde zeerjchoon en 

 erdentelyk de luiden , maakte onze we- 

 tenfihap geduurig minder,enjielde zeer 

 kort en beknoptelyk alle Zeden te voo- 

 ren. Ik wenfihte dikwils van zyne leer e 

 af te wyken , maar kon zulks niet doen , 

 en ftelde al myne krachten te werk om 

 eenige dingen van zyne leer e te verft aan. 

 Niemant kan tot de deugt van Confu- 

 tius geraken , gelyk niemant by een lad- 

 der , al was hy noch zoo hoogh , in den 

 Hemel kan klimmen. 



Wat zyne fchriften aangaan ; vier 

 groote boeken (gelyk te vooren alreê 

 verhaalt is, ) heeft hy uit de fchriften 

 der oude Filofofen by een vergadert , 

 en een vyfde zelfs uit den grond opge- 

 maakt. Behalven deze boeken van Con- 

 fiitim vind men in Sina noch vier an- 

 dere groote boeken , daar in zich de 

 Sineezen nacht en dagh oeffenen , en 

 die de Filofoof Menfiu , na dorde van 

 Confutius, t'zamen heeft geftelc. Men 

 heeft daarenboven noch een ontelbare 

 meenighte van andere boeken, die de 

 Sineefche Leeraars hebben gefchree- 

 ven, en door den druk gemeen gemaakt. 

 Wy zullen hier den inhoud en de tytels 

 van eenige boeken , die uit Sina in 

 Europe zyn gebraght , op dat des te 

 klaarder blyke , waar in de Sineefche 

 gelecrtheit voornamelyk beftaat , laten 

 volgen , en in 't kort ten toon ftellen. 

 D'eerfte tytel komt op dezen zin uit, 

 te weeten : 

 >- . 'De eerfie handelt van den oorfprong 

 " des gantfchen werelts ; van den eer ft en 

 " Schepper van devoortteelende.en behou- 



meefte dingen genomen die de Natuur- 

 kunde aangaan. 



Tie tweede tytel fpreekt van het eeu- 

 wige middel. 



'Z)(? derde van de leer e der volwaffe- . 

 nen. En deze twee hoeken worden van de 

 Sineezen in plaats van de Natuur -weet 

 gehouden. Ook houdenze voor vaft , dat 

 niemant, anders dan zy-luiden bequaam 

 zyn om 't merg enpit dezer geheimenif- 

 fen te vatten; hoewel deze boeken niet 

 zwaarder te verft aan zyn dan de 

 fchriften van Titus Li vim en Cicero. 



'De vierde tytel is van den loop , ge- 

 legentheit , invloeijing en werkingen der 

 dwaal-fterren , als ook van d'andere 

 hemelfche lichten. 



De vyfde is van lotwerpingen en 

 voor/peilingen , die men in dingen , die 

 een onzeekre en twyffe lacht ige uitkomji 

 hebben, gebruikt. 



De zefte is van waarzeggerye uit de 

 ftreepen der handt en des aanzicht s , en 

 van meer diergelyke beuzelingen. 



De zevende is van de natuur lyke to- 

 ver-kunde , voorweeting en tekenen der 

 aanftaande dingen. 



'De achtfte is van den oorfprong , na- 

 men , en 't dienen der Goden. 



De negende van de daden, mirakelen, 

 fierven en begrajfenis der Sineefche 

 Heiligen. 



De tiende is van d'onfterffelykheit 

 der Ziele , van des zelfs toekomende 

 ftaat , als ook van de rouwe , en op wat 

 wyze men rouw moet dragen. 



De elfde is van veele boeken in de 

 Artzeny-kunft , zoo wel die van oude 

 als van nieuwe Artzengefchreven zyn. 

 En wordt in deze boeken gehandelt van 

 de kracht en 't gebruik der kruiden, van 

 de gezontheit te bewaren en te herjiel- 

 len , van '/ geneezen der kr anken , en 

 eindelyk van alle andere dingen , die zoo 

 wel d' Art zen als de kranken in acht 

 hebben te nemen. 



De twaalfde tytel is van den ftaat e» 

 gelegent heit der kinderen in 's moeders 

 lichaam , als ook van de dingen die de 

 baring kunnen helpen of beletten. 



De dertiende is van de Reken- e» 

 Meet-kunde. 



De veertiende van de Bouw-kunft , 

 en verfcheidene manieren van bouwen. 



dendê zaken. En uit dit boeken de 1 en van de gelykmatigheit die men in 



tl de 



