Byzondre 

 •verklaring 

 der Sinee- 

 fche FHo' 

 fofii. 



yj^ Gezandtscha 



Godt zelfs genoemt hebben. Eindelyk 

 fchieten'er noch overigh de bykomen- 

 de voordeden , en andre ontelbare nut- 

 tigheden , die in het opgemelde kort 

 begryp met deze woorden uitgedrukt 

 worden: Daar na ontjiaat hieruit de 

 volmaaktheit van ligchaam en zinnen , 

 en in alle uitterlyke werkingen een ge- 

 voeglyke gefleltenis uit de deugt , die 

 nooit ontjiaan zou , indienze niet uit het 

 gemoedt of uit de reden , eveneens als 

 uit een vruchtbare moeder , voort quam. 

 Doch dat men niet alleen zyn eigen , 

 maar ook de volmaaktheit van andere 

 moet zoeken te weeg te brengen , ke- 

 ren niet alleen de groote Sineefche, (ge- 

 lyk uit het boven gemelde kort begryp 

 gebleeken is , ) maar ook de Europifche 

 Filofofen. Zeer gevoeglykendiepzin- 

 nigh drukt een zeekre Michacl Pfellus , 

 in zyne Filofofifche bepalingen , dit met 

 deze woorden uit : Met drie kenteke- 

 nen word de Goddelyke Majefteit hy de 

 'Poëten gemerkt : te weten, met de goe- 

 der tier entheit , wetenfchap en macht ; 

 alzoo munt ook een uitjteekende Filofoof 

 met deze drie kentekenen uit. In goe- 

 dertierentheit munt hy uit , dewyl, gelyk 

 de Goddelykheit eenen iegelyk verzorgt, 

 alzoo draagt ook een volmaakt Filofoof 

 zorg voor d' onvolmaakte zielen , met de 

 zelve door de kennis tot volmaaktheit 

 te brengen ; maar in wetenfchap munt 

 een Filofoof uit , dewyl, gelykGodt al- 

 les weet , alzoo f oogt ook een volmaakte 

 Filofoof d' oor zaken aller dingen te we- 

 ten. En in macht munt hy uit , dewyl, 

 gelyk Godt alles kan wat hy wil , alzoo 

 kan ook een volmaakte Filofoof alles wat 

 hy wil. En gelyk het gevoelen van 

 Pfellus met dat van Confutim geheel 

 en al overeen komt ; alzoo worden die 

 geene van hen beide voornamelyk ge- 

 merkt , die te dien einde geenfins Fi- 

 lofoferen , datze andere tot volmaakt- 

 heit brengen , maar alleen te dien in- 

 zichte , om tot glori , eere , aanzien en 

 gezagh te geraken. En dus verre zy 

 gefproken van het kort begryp van Con- 

 futiiis. 



Na deeze algemeene uitlegging , of 

 verklaring der Sineefche Filofofie , zul- 

 lenwe van een byzondere fpreken , te 

 weeten van de deelen der algemeene 

 Filofofie. Want zeer gevoeglyk ( wat 



p aan den Grooten 



ook d'andere Filofofen daar tegen mo- 

 gen inbrengen , ) kan de Filofofie in een 

 Natuur- en Zede-kunde verdeilt wor- 

 den. Welke verdeeling niet alleen met 

 de Sineefche Filofofie overeen komt, 

 maar wordt in het opgemelde kort be- 

 gryp van Confutim zeer ttefFelyk uit- 

 gedrukt. Weshalven zullen wy ook de < 

 gantfche Sineefche Filofofie in de Na- \ 

 tuur- en Zede-kunde verdeilen ; waar ii 

 van d'eerfte aller dingen oorfprong, 

 beginfelen , hooft-floffen , en wat des 

 meer zy , vertoont ; maar de Zeden- 

 kunde (daar af wy hierweinighofniet 

 zullen fpreken) verklaart en fchryft te 

 vooren dampten van wel en deugdelyk 

 te leven. 



En gelyk byna de gevoelens van alle 

 de Filofofen , nopende den oorfprong 5 

 en de beginfelen der natuurlyke din- 

 gen , verfchillen , alzoo leggen de Si- 

 neezen hier in met elkandre ook won- 

 derlyker wyze over hoop. Hoe groot 

 het gefchil der oude Filofofen in deze 

 zaak is geweefl , zal ik met weinigh 

 woorden hier ten toon ftellen. Pytha- 

 goras ftelde voor d'eerfte beginfelen , 

 waar uit alle andere Elementen en din- 

 gen zouden onrftaan zyn , getallen; 

 Kalliflratus hoedanigheden ; Alkmeon 

 tegen ftrydigheden ; Anaximander een 

 zeekere onmeetelykheit; Anaxagoras 

 even-gelykheden der deelen ; Epicurus 

 eiertjes ; Diodorus deelloosheden ; As- 

 clepias gezwellen; Democriruszinne- , 

 beelden ; Tales water ; Parmenides 

 aarde ; Ariftoteles een vyfde Element 

 of Hooft-ftof , dat hy het naamlooze 

 noemde. Maar de voornaamfte van de- 

 ze gevoelens, indien niet alle, houden 

 ook de Sineefche in hunne boeken en 

 fchoolen ftaande. 



En dat d'aaloude Sineezen een zeker 

 beginfel van alle dingen geftelt heb- 

 ben , verhaalt de Jefuit Martyn in zyn 

 Sineefche Hiftorie ; maar in het zelve 

 uit te leggen verfchillenze zoo verre 

 van elkandre , dat byna ieder Europi- 

 fche Seft haar navolgers o nder de Sinee- 

 zen heeft. Want men vind ook in Sina 

 Geleerden , die dryven dat de wereld 

 van alle eeuwigheit gedaan heeft. An- 

 dere , die (lellen dat alles romp-flomp 

 en by geval ontftaan zy , dryven met 

 Democritus en de Epicuriflcn dat dit 



groote 



