Kil 



78 Cezandtscha 



quam. Zy geloofden ook geenfins dat 

 de Sterren , die zoo kleen in 't oog fchy- 

 nen , de gantfche vlakte des aardryks 

 in grootte te boven gaan. Hen was 

 toen ook noch onbekent d'ongelykheit 

 van dagen en nachten buiten de middag- 

 linie. 

 Noemende Een ander vrccmd gevoelen hebben 

 vere t eea ^^^j^ ^^ Sincczen van d'oorfprong der 

 natuurlyke dingen. Zy noemen den 

 Chaos , of verwerden klomp , (waar uit 

 alles voort gekomen is) een Ei; en zeg- 

 gen , dat van de fchaal of dop den He- 

 mel, van 't wit de Lucht, en van de 

 dooier d' Aarde quam ; en dat zulks in 't 

 midden der nacht , by winter , als de da- 

 gen op het kortfte waren, gefchiedde. 

 Zy dryven ook , dat eetfl de Hemelen 

 voltooit zyn , daar na het Aardryk vaft 

 raakte , en hier na de Geeften , en eindc- 

 lyk de Menfchen voort quamen. Maar 

 met de Sineezen dryven ook die van Co- 

 chinchina , dat de werelt een Ei geweell 

 is , en van des zelfs dop het Firmament, 

 van 't wit de Lucht.en van de dooier het 

 Aardryk gemaakt is. Dat evenwel niet 

 alleen de Cochinchiners en Sineezen , 

 maar ook verfcheidene andere volken, 

 eertydts door een Ei de werelt hebben 

 verdaan, getuigen veele andere Schry- 

 vers. Behaiven deze hebben de Sinee- 

 zen noch verfcheidene andre gevoelens, 

 aangaande de voortbrenging, bewaring, 

 en beftiering der natuurlyke dingen. 

 Want vooreerfl dryven zommigen dat 

 de gantfche wereldt in den beginne uit 

 water is gemaakt , en dat, naeengroo- 

 re beweging, uit het fchuim en de bellen 

 de Hemel, en uit dedikfteenonderfte 

 deelen d' Aarde zou voort gekomen zyn. 

 En indien men hen afvraagt , wie in den 

 beginne de beweging in dit water heeft 

 gebragt , zoo antwoordenze : 'Dat in 

 dit water een kracht , van zich zelfs te 

 bewegen, geftort is. Vraagt men hen 

 wederom, van wien het water die kracht 

 ontfangen heeft , zoo lachchenze daar 

 cm , eveneens als of men behoorde hier 

 ftil te blyven flaan , en de zaak niet 

 verder t'onderzocken. 



Andere komen met noch een veel 

 vreemder gevoelen voor den dagh , en 

 zeggen dat dceze geheelen Al uit een 

 eenige en zelve fubftantie is voort ge- 

 bragt , en dat de wereldt , en des zelfs 



p aan den Grooten 



Bouw-meefter, teffens met Hemel en 

 Aarde , menfchen, heeften en gcwaflen , 

 een eenigh ondeilbaar en verknocht lig- 

 chaam uitmaken , en ieder ding van dit 

 groote ligchaam een byzonder lit is. En 

 uit de eenheit van deze fubftantie lee- 

 ren de Sineezen , met welk een liefde 

 alle deze ledematen met elkandre moe- 

 ten vereenigt worden , en dat een iege- 

 lyk tot de gelykeniffè Gods kan komen , 

 dewyl hy met den zelven een en 't zelve 

 ligchaam uitmaakt. Dit gevoelen dry- 

 ven ook ètCochinchiners mtizommi- 

 ge Sineezen ; want deze zeggen , dat 

 de werelt niet anders is dan een zeeker 

 groot menfch of een Reus , wiens hooft 

 by hen de Hemel , d^oogen de Sterren , 

 het hair de Boomen , en de becnen de 

 Metaalen zyn. 



Na 't voorftellen deezer gevoelens , ' 

 aangaande den eerften oorfprong des ^ 

 werelts, zal 't gevoeglyk zyn , iets van i> 

 't voort brengen en 't fcheppen vanden J 

 eerften Menfch , na 't gevoelen der Si- w 

 neezen , (die ook in deeze z.iak van 

 elkandre verfchillen,) te laten volgen. 

 Zy ftellen wel alle eendragtelyk eenen 

 zeekeren 'Puoncmu voot den eerften 

 menfch, die, na het zeggen van zom- 

 migen , uit de boffchen te voorfchyn 

 quam , en zelfs bekende niet te weten 

 van waar hy zyn geboorte-plaats had ; 

 maar de meefte evenwel zeggen , dat 

 hy uit den verwerden kiomp , als uic 

 een Ei , voort gekomen is ; welke dwa- 

 hng men ook in de fchriften der oude 

 Filofofifche Heidenen befpeurt. Zelf 

 Ariftoteles , in zyn vierde boek van de 

 voortteeUng der Dieren , aan het twee- 

 de Hooftftuk , zeid dat de menfchen en 

 heeften of uit een Ei, of uit een Wurm 

 allereerft voort gekomen zyn , indien 

 de zelve een begin van voortteeling ge- 

 had hebben. 



Maat veel nader zouden de Sineezen 

 aan de waarheit van de Heilige Schrift 

 komen , indienxe den oorfprong vaa 

 den eerften menfch zoodanigh ftelden , 

 als Mendoza , na het gevoelen der Si- 

 neezen, in dezen zin verhaalt ; te we- 

 ten , Tayn fchiep den man Tan/on , en 

 dewroawTanJoae uitniet. Tanfon ge- 

 fchapen zynde , fchiep, uit de macht 

 die Tayn hem gaf, eenen anderen 

 menfch , gcheeten Tanhom , met twaalf 



. broe- 



