'Tartarifchen Cham, 



fchynen toe te lachchen. Want met dit 

 1' Cie wetenze , eveneens als met verf, 

 ; allerlei hout een blinkende klenr te ge- 

 ven. Uit deze oorzaak gebruiken de 

 Sineezen veel minder dan andrc volken, 

 by wien deze lym niet in 't gebruik is , 

 op den tafel over de maakydt Servetten 

 of Tafellakens. Want fchoon op hunne 

 j glimmende en blinkende tafels eenigh 

 vet komt te (torten, dat kan meteen 

 weinigh fchoon regen-water , zonder 

 verUes van glans , zeer licht daar af ge- 

 wifcht worden; dewyl in deze tafels, 

 die zeer hart en glad zyn , niets kan in- 



of Kei:^er "van Sina. 117 



drinken. Behalven deze lym heeft men 

 in Sina noch een oly , die uit de vrucht 

 van een zekrcn boom geperft word , en 

 de boven gemelde gom of lym niet 

 zeer ongelyk is. Het kookzel van deze 

 olie wordt mede gebruikt om allerlei 

 huisraat glad te maken ; doch geeft zoo 

 groot een glans niet , hoewelze veel 

 meerder gebruikt word. 



Van de ftofïe , daar af het Porcelein 

 gemaakt wordt , en van meer andere 

 Berg-werken , is te vooren wydtloo- 

 pigh in onze Reis -befchry ving ge- 

 fproken. 



VYFTIENDE HOOFTSTUK. 



Van M^ortels , Kruiden , Heefiers ^ Bloemen , Riet , 

 Boomen en Vruchten. 



van 

 van 



E zeer groote en vvyd ftrekkende 

 Landftreek des Sineefchen Ryks, 

 dat zich niet alleen zeer verre 

 t Ooften na 't Weflen , maar ook 

 t Zuiden na 't Noorden uitftrekt, 

 veroorzaakt dat in geen Gewed: des 

 gantfchen Aardbodems zoo een groote 

 vetfcheidentheit van AardgewafTen, on- 

 der de lucht van een zelve Ryk, voort 

 komt als in Sina. Wantdevetfcheiden 

 temper des luchts ( die nootzakelyk uit 

 deze overgroote Landftreek moet vol- 

 gen ) is d'oorzaak van meenigerlei flach 

 van vruchten ; dewyl zommige weliger 

 onder een heete , andere onder een 

 koude , en andere onder een getemper- 

 de lucht voort komen. 

 ■ De Sineezen zelfs verhalen wydloo- 

 pigh in hunne boeken van deLandbe- 

 fchryving , wat ieder Landfchap voort 

 brengt. En dit kan in 't gemeen met 

 waarheit gezeid worden , ('t welk ook 

 alle Schryvers beveiligen) dat alle din- 

 gen , die tot 's menfchen onderhoud , ja 

 tot welluft van nooden zyn , niet uit an- 

 dere plaatzen 'm Sina gebragt worden , 

 maar in grooten overvloet aldaarbinnen 

 's lands voort komen. Ook mag ik wel 

 ftoutelyk uit zeggen, dat alles, wat men 

 in Europe heeft , ook in dit Ryk gevon- 

 den word. En indien men hier eenige 



dingen gebrek heeft , zoo heeft de na- 

 tuur dit gebrek met veel meer andere 

 dingen, die Europe ontbeert , vergol- 

 den. Op dat nu een ieder des te duide- 

 lyker magh weten , met welk een oogft 

 van Aardvruchten , en groot getal van 

 redenlooze fchepzelen, de milde natuur 

 dit Ryk en Inwoonders gezegent heeft , 

 zal ik in dit en de volgende Hooftftuk- 

 ken , op'tkortfte en bondigfte , deze 

 ftolïe afhandelen. 



In lungfing , d'achtfle Hoofrllad van ^» shg, 

 ■tLandtfchap Teking, groeit een zecr/^f^r 

 edele Wortel , die door ganifch Sina heiizami 

 zeer vermaard is, en van de Sineezen """*''■ 

 Ginfeng , maar van d'Eilanders vanja- 

 pon Nifi gtnotmzvioxd. De Sineezen 

 noemen dezen wortel Ginféng , na ha- 

 re geftalte , dewylze de gedaante van 

 eenmenfch, (die op Sineefch Gin ge- 

 noemt wordt) die met de beenen wyd 

 van malkandre Haat , zeer aardigh ver- 

 toont. Hy gelykt niet qualyk na onze 

 Europifche Mandragora , uitgezeidt 

 dat hy veel kleender is ; ook twylïel 

 ik niet of de zelve is een foort van 

 Mandragora , dewyl hy een en de zel- 

 ve gedaante en kracht heeft. Deeze 

 wortel gedrooght , is geel van kleur , 

 heeft zeer dunne vezeltjes, waardoor 

 hy zyn voedzel zuigt, en is rondtom 

 il. mee 



