iza 



Gezandtschap aan den Grooten 



eenig ongemak , uitgaan en hunne din- 

 gen doen. 

 Gemier. In grooten overvloer heeft men in 

 Sina ook de Gember : want op geene 

 plaatzen valt de zelve zoo goet , en 

 groeit zoo weelig voort , als in deze ge- 

 weften; hoewel de zelve , des niet te- 

 gen Üaande , in verfcheidene andere ge- 

 weften , als \nBetigale, op d'tilanden 

 van Molukken , en meer andere plaat- 

 zen in Indien , weeligh tiert en voort 

 komt; en deze ook voornamelyk hier 

 te lande gebruikt wordt. Men vind 'er 

 tweederlei foorten van Gember : te we- 

 ten, een mannetje en een wyfje , welk 

 laatfte veel kleender van bladen en wor- 

 tel is als her mannetje. De bladen ge- 1 

 lyken wonder wel na de bladen van riet ; 

 zulks de geene , die nooit Gember heeft 

 zien groeien , de zelve voor riet zou 

 aanzien , dat eerft uit der aarde fchiet. 

 De bladen van de mannetjes Gember, 

 daar door in de lengte een cenige 

 groote zenuwe of ader loopt , fchieten 

 niet over de drie voet hoogh boven 

 d'aarde, zyn wreed in 't aantallen, en 

 . zitten hier en daar zonder fteeltje aan 



den ftengel , onder alleenigh , maar 

 boven aan tops gewyze by malk^ndre. 

 De wortels zyn van verfcheide zwaarte 

 en grootte , waar onder zommige de 

 lengte van vier fpan hebben.maar vallen 



alle nochtans bróS en knobbelachtigh , 

 en fchieten niet diep in d'aarde , maar 

 groeien eveneens als riet , effen onder 

 en over d'aarde heen. Een of twee van 

 deze knobbels of klaauwen laat men , in 

 't uitgraven , in de vooren leggen , daar 

 dan aarde over gefmeeten , en eveneens 

 als zaat gemeft word. Deze klaauw, die 

 in d'aarde blyft leggen , word ook een 

 weinigh , na de drooghte der landen, 

 met zoet water befproeit , en de vrucht 

 daar van (die de weer uit gefchooten 

 wortel of klaauw is , te weten, de Gem- 

 ber zelf) in 't naaft volgende jaar , na 

 de planting of zaajing , uit d'aarde ge- 

 graven. Dit uitgraven der wortels word 

 I gedaan als de bladeii verdorren en ver- 

 welken , 't geen in 't midden van de 

 Zomer is. Zommige queeken deeze 

 Gember op een andere wyze voort ; te 

 weten, in 't najaar, als de Gember zyn 

 vollen wasdom heeft , halen zy den 

 ftronk uit d'aarde , en fnyden den wor- 

 tel, die de Gember is, daar af; daar 

 na fteckenze den zelven ftronk weer in 

 d'aarde , waar aan dan in 't volgende 

 jaar weder een wortel groeit , die we- 

 der , gelyk in 't voorgaande jaar , afge- 

 fneden word. De friflche wortels , van 

 wegen d'overtoUige vochtigheit , zyn 

 nergens na zoo heet van fmaak als de 

 gedroogde; en alsze een weinigh in de 



Zon 



J 



