Tartarifchen Cham , of Kei;^er van Sina. 



121 



Zon te droogcn hebben gelegen , zoo 

 wordenze onder de klei begraven , op 

 darze , door het wegdtoogen der na- 

 ' tutiriyke vochtigheit , geen wurmfteek 

 zouden krygen, daar anders de Gem- 

 ber zeer veel noods af heeft. De Gem- 

 ber tiert vveehgh , gelyk ook alle an- 

 dere Specerycn , op aan zee gelegene 

 plaatzen. En fchoon de Sineczen en 

 andere Indiaanfche volken de Gember 

 gemeenlyk onder de Moes-kruiden 

 planten , zoo groeit die nochtans van 

 zelf ook in 't wild , hoewel de wilde zoo 

 goet niet is. Als de Sineezen of andere 

 volken , by wien deze Gember voort 

 komt , de zelve willen inleggen of kon- 

 fy ten , zoo fchillenze die eerfl , en fmy- 

 tenze terftond in pekel of edik, daarin 

 de zelve een uur of twee dan te wec- 

 ken leit, daar na vvordze uit deze pe- 

 kel genomen , en mede een uur of twee 

 in de Zon te droogen gelegt , en we- 

 derom in huis met matten of eenisie 

 andere dekzels dicht toe gedekt , tot 

 dat alle de vochtigheit daar uit is ge- 

 trokken. Ir.dienze nu deze wortels van 

 d'eene op d'anderplaats willen vervoe- 

 ren , zoo doenze de zelve in kaften , 

 befprenkelenze met water , en bedek- 

 kenze des nachts met aarde , maar over 

 dagh wordenze in d'open lucht gezet. 

 Dit alles dus na behooren gedaan zyn- 

 de, zoo wordenze in zuiker geleit, doch 

 niet alleen in zuiker, maar ook in edik 

 en pekel, 't geen deze wortels zooda- 

 nigh tempert , datze geenfins heet noch 

 onaangenaam van fma^ik in den mond 

 vallen. Maar indien de zelve ook al 

 te veel worden afgewoffchen , zoo vcr- 

 liezenze dikwils hare fpeceryachtige 

 kracht en fcherpte. 



Behalven dat de verfche of groene 

 Gember by de Sineezen en andere vol- 

 ken voor Moeskruiden gebruikt wordt , 

 zoo verflrekt de zelve ook een treffèlyk 

 genees-middel tegen den buikpyn , ko- 

 lyk, langduurigeloopen, die uit koude 

 ontftaan , en diergelyke andere ziekten. 

 Doch in 't gebruiken van de Gember 

 moet hier op wel achting gegeven wor- 

 den, datdegeene, die hettig bloed by 

 zich hebben , 't zy zieken of gezonden, 

 de zelve zeer fpaarzaam gebruiken ; de- 

 wyl de Gember het bloed ontftcekt, en 

 de monden der aderen opent. 



•|T7Eeligh en 

 '* meelt alle i 



Kruiden. 



vruchtbaar zyn ook Kruiden. 

 de Landtfchappen van 

 Sina van verfcheidene Kruiden , die 

 wonderlyke en heilzame krachten by 

 zich hebben. 



In 't Landfchap Xenji, by de zevende 

 Hooft-ftad Khigyang , groeit een kruid , 

 Kinfil geheeten , dat zich eveneens ver- 

 toont als een bos geel hair ; waarom het 

 ookvan de Sineezen goudezyde, of de 

 goude draden van Zy-wurmen gcnoemt 

 word. Dit kruid is bitter van fmaak, en 

 heeft evenwel veel meer een verkoelen- 

 de dan een verwarmende krachtbyzich. 

 Het gencefl: ook zeer zuiverallefchurft- 

 heden des ligchaams. 



In 't Landfchap X«i/?, voornamelyk 

 op den berg iV/eswa , is een zeker flacli 

 van kruid , dat de drocfheit verdryft, 

 en 'tlachchen en blydfchap veroorzaakt, 

 indien men het zelve eet; de Sineezen 

 noemen het ^««. 



By de Stad Cin, op den berg Tochung, 

 groeit , na 't fchryven der Sineezen , 

 een kruid, /7öa,éo geheeten , 't welk de 

 menfchen , alsze dat eeten , onvrucht- 

 baat maakt. 



By Cingcheu , de zefte Hooft-ftadt 

 van 't Landfchap ^aiitung , leggen Ei- 

 landen , waar op een zeker kruit groeit, 

 Lmigsiu geheeten , dat de paerden (tcrk 

 en fnel in 't loopen maakt alsze dat 

 ecten. 



By de Stadt Kincheu groeit een kruid, 

 dat de Sineezen het Kruid van duizendt 

 jaren noemen ; ja, dat meer is, zy fchry- 

 ven dat het onfterffelyk is, en nooit ver- 

 dort. Het water , daar in dit kruid te 

 weeken heeft gelegen , in gedronken , 

 maakt het wit hair zwart ,, en is zeer 

 krachtig om het leven te verlangen. 



In 't Landfchap ^langsi, by Lien- 

 cheu, groeien zeer veel heilzame krui- 

 den , en onder andere vind men daar een 

 kruid , Pa/w geheeten, dat is, onfterffe- 

 lyk , dewyl het zelve 't geheel jaar door, 

 als hier te lande de Aloë, in huis groen 

 kan gehouden worden. 



In 't Landfchap Huquang groeit , op 

 den berg Viitang , een kruid dat winter 

 en zomer altydt groen is. 



q By 





m 



