Tartarifchen Cham 



gen , (want hier meê wordenze daar te 

 lande gemeenlyk geflagen) zich gevoeg- 

 lyk met d'oHe van deze vrucht weer ge- 

 neezen kunnen. 



Onder meenigerlei foorten van Rie- 

 ten, die in geftake en grootte van elk- 

 andre verfchillen , vind men ook in 

 Sina , en in verfcheidene andere ge- 

 vveften van Indien , op onbebouwde 

 plaatzen , twee foorten , die van d'ln- 

 dianen Mambu , en van de Portugce- 

 zen , doch valfchelyk , Bambu genoemt 

 worden. De kleenfte van deeze twee 

 foorten zit van binnen vol merg; maar 

 d'andere, die veel grootcr, doch min- 

 der van binnen gevuk is , overtreft in 

 grootte en vaftigheit van hout zoo verre 

 alle andere rieten , dat ik niy geheel niet 

 verwonder , dat eenige oude en nieu- 

 we Schryvers de zelve zomtydrs een 

 Boom, en zomtyds een Riet genoemt 

 hebben. Dit Boom-riet iVfawto groeit 

 op moerasachtige plaatzen in 't wild , 

 en fchiet recht opwaart ; hoewel de 

 ■ zelve onder 't groeien dikwils door 

 kunft; krom geboogen wordt , op dat 

 daar af des te bequaamer draag-zetels 

 kunnen gemaakt worden ; der zelver 

 flammcn worden ook gemeenlyk voor 

 ftaken gebruikt , daar de Peper by op- 

 klimt. Onder hebbenze omtrent de 

 dikte van een mans dye, en onderde 

 zelve worden 'er by wylen gevonden 

 die zoo breedc en vaft van hout zyn, 

 dat d'Indianen en Sineezcn daar klee- 

 iie Schuirjes af maken , die d'Indianen 

 met riemen zoo gezwind en vaerdigh 

 weten voort te roeien , datze het fncl 

 afloopen der Reviere overtreffen. Door 

 gaans zit dit Riet vol knoopen , die 

 de lengte van een palm van een hand 

 van elkandre af ftaan , waar uit eenig- 

 fins rechte takken fchieten , maar wor- 

 den zomtyds door kunft krom gemaakt. 

 De bladen zyn de bladen van den Olyf- 

 boom gelyk, maar vallen veel langer, 

 ftaan zomtyds alleen en zomtyds tegen 

 malkandreover. Dit Riet, als 't jong is, 

 zit vol licht , voosachtig en dun merg , 

 dat den gemeenen man daar te lande , 

 de wyl 'et zeer zoet is , met groote fmaak 

 uitzuigt. D'eerft-uitfchietende fcheu- 

 ren , die zeer zappigh en lekker van 

 fmaak zyn , worden in Indien zoo vvel 

 van de vreemdelingen als Indianen zeer 



, of Kei:^er van Sina. 131 



hoog geacht , om datze het voornaam- 

 Üe zyn van zeker toebereide lekkernye; 

 die -^r/wr genoemt word, en hier ook 

 in Europe wel gebraght, en voor een 

 groote lekkernye gehouden word. Maat 

 wanneer dit Riet oudr geworden en 

 hoog is opgefchooten , zoo verandert 

 de kleur , fmaak en kracht van deeze 

 vocht, en wordt allengs r.a buiten uit 

 gedreeven , en ftremt aldaar door kracht 

 der Zonne ncffens de knoopen, en word 

 zoo hard als witte puim-fteen. Tcr- 

 ftondt hier na verlieft zy haar natuurly- 

 ke zoetigheit , en krygt een zonderlinge 

 fmaak, die een weinig t'zamcntrekkcnd 

 is ; en word van d'Inwoonders Sacar- 

 Mambu genoemt. Hoe deze vocht lich- 

 ter, gladder en witter is, zoo veel te 

 beter is de zelve ; maar hoe de zelve on- 

 eficnder en asverwiger van kleur wordt , 

 zoo veel te flechter isze. 



Boomen. 



Eer ryk van Boomen is ook de Si- Zoomin. 

 neefche Lantsdouw , en niet alleen 

 van Boomen, die in Europe voortko- 

 men , maar ook van meenigerlei flaoh 

 van andere uitheemfche Boomen , die 

 in Europe niet te vinden zyn. 



In't Landfchap Suchnen, in de kleene 

 Stadt A'iÉ'«, ftaatin een zee kre Afgoden 

 Tempeleen Boom, Cif«»if» gehceten , 

 datis, de Boom van duizend jaren, die 

 zoo groot is , dat twee honderd fchapen 

 onder een eenigen tak kunnen ftaan en 

 rondtom loopen , zonder dat iemant de 

 zelve kan zien , fchoon men dicht voor 

 den tak ftaat- 

 in 't Landfchap Siuhnen , by de vier- 

 de Krygs hooftftadt , waft een foort van 

 Boonen aan de boomen, diedeSince- 

 zen , van wegen hare hardigheidt , de 

 Steene boonen noemen. 



In ^t Landfchap Huquang groeit een 

 zeekre Boom , die eveneens als onze 

 Klim-op naar omhoogh kruipt , en 

 blcek-geele bloemen krygt ; des zelfs 

 enden der takken zyn zoo dun en fyn 

 als zyde draden. De Sincezen zeggen , 

 dat een takje , aan 't bloore vleefciige- 

 bondin, een zeerlieffelykenenaange- 

 namenflaap veroorzaakt; hierom heb- 

 benze dezen Boom ook den naam van 

 r 1. Mang- 



